29 October 2020

Waan en werkelijkheid

‘De paus en de koningin, dat we die nog steeds hebben, ik had altijd gedacht dat ik het nog zou meemaken dat die op een dag gewoon zouden verdwijnen.’

Mijn vader –het absolute tegendeel van de verbitterde vijftigplusser - kan een lichte teleurstelling niet verbergen als hij het zegt. En het is ook geen verheffend schouwspel. Hele volksmassa’s die doen alsof het welzijn van de wereld, het welzijn van een land afhankelijk is van één individu; een nieuwe paus, een jarige vorstin.
Als analfabete jagers en verzamelaars eerbetoon brengen aan de geesten van de natuur, dan vinden veel mensen dat vreemd. Het is maar de vraag of dat zo is. Zo’n jager en verzamelaar is immers dagelijks overgeleverd aan de krachten van de natuur, waarop hij maar nauwelijks vat heeft. Geen wonder dat hij de natuur vereert. Maar als de bewoners van de westerse wereld, of beter de ontwikkelde industriestaten (laten we de industriestaat Japan niet vergeten, waar de monarch door velen ook nog steeds als een god wordt vereerd) hun eerbetoon brengen aan de paus of een monarch, dan klinkt er zeker kritiek, vaak spot, maar naar een verklaring voor dit gedrag wordt nooit gezocht.
Hoe komt het eigenlijk dat de bewoners van samenlevingen waarin ‘de mens’ bijna volledige controle heeft over de natuur, rondom de paus, rondom een monarch, een cultus bedrijven die zoveel overeenkomt met de geestenverering van een pygmee? Het antwoord is dat het helemaal niet ‘de mens’ is die controle heeft over de natuur, maar het kapitaal. Tegenover de wereld zoals het kapitaal die schept, ervaren de bewoners van de industriestaten dezelfde machteloosheid als een pygmee die ervaart ten aanzien van de hem omringende natuur. ‘Hier in Europa maakt iedereen zich druk om de groeiende werkloosheid, iedereen heeft zijn hoop gevestigd op de beurs van New York, Patrick kun je ons vertellen hoe het er daar voor staat’, zo’n uitspraak op RTL Business News spreekt boekdelen.
In een wereld die beheerst wordt door machten waarop mensen geen greep hebben, die ze vaak niet eens kunnen benoemen, ligt de liefde voor ‘macht met een gezicht’ - de paus, de koningin - voor de hand. En in het kapitalisme van de eenentwintigste eeuw, waar miljoenen wordt uitgegeven aan reclame en public relations, aan het creëren van een image voor producten en bedrijven, doet de oude socialistische kritiek dat de koningen en priesters toch zoveel kosten, wat gedateerd aan. De festiviteiten ter gelegenheid van de benoeming van een nieuwe paus of ter gelegenheid van het vieren van een regeringsjubileum stellen niets voor in vergelijking met de kosten die verbonden zijn aan een globale reclamecampagne voor Pepsi of Burger King.
Antiklerikalisme en antimonarchisme zijn even gedateerde ideologieën als het geloof in God en de verering van de vorst. Het fetisjisme rondom Benedictus of Beatrix en rondom Pepsi of Burger King zal alleen verdwijnen als mensen het gevoel hebben dat ze wel macht hebben over de werkelijkheid om zich heen. Ondertussen discussieert men in de ‘serieuze’ pers over de vraag of het een schande is dat de Oranjes zich niet hebben vertoond op de begrafenis van de paus. Het deed me denken aan de Yahoo!-discussiegroep Flintstonefreaks, waar men serieus discussieert over de vraag of dinosaurussen voorrang moeten verlenen aan brontosaurussen. Ondertussen leest mijn kapster gefascineerd over de dood van prins Rainier. Maar ze zegt ook: ‘Waarom moet ik langer gaan werken, als er zoveel mensen werkloos zijn?’ Een jochie in Afrika vraagt zich af waarom er geen geld is om kinderen in te enten. Echte vragen over de echte wereld. Hoeveel pausen en hoeveel koninginnen zouden er dansen op de punt van een naald?

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren