Wat zijn Bolsonaro's belangrijkste misdaden?

15.08.2021

Tijdens de verkiezingen van 2018 presenteerde Bolsonaro zich als de kandidaat 'van buiten het systeem', met de belofte een einde te maken aan de corruptie in de hoofdstad Brasilia en een regering te vormen 'die anders is dan alles van daar'. Natuurlijk is Bolsonaro daar niet op eigen kracht gekomen: hij had de hulp van de staatsgreep van 2016, de farce van Operatie Lava-Jato en de diskwalificatie van Lula da Silva als kandidaat toen de voormalige president aan de leiding ging in de peilingen.

Het duurde echter niet lang voordat de holle anti-corruptie retoriek van de voormalige kapitein volledig was verdwenen. Na meer dan twee jaar aan het roer van de regering te hebben gestaan, zijn er elke dag nieuwe bewijzen van de smerige relatie die Bolsonaro en zijn familie hebben opgebouwd en altijd hebben gehad met het officiële gezag.

Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste corruptieschandalen waarbij president Bolsonaro en zijn familieleden, direct of indirect, betrokken zijn.
 

1a) Covaxin-zaak
Op 26 maart getuigde federaal afgevaardigde Luís Claudio Miranda (Democraten, DEM) voor de parlementaire onderzoekscommissie covid (CPI) dat hij president Jair Bolsonaro eerder in maart had ingelicht over een vermeende illegale regeling in verband met de miljardenaankoop door het ministerie van Volksgezondheid van het Indiase vaccin Covaxin.

Volgens Miranda zei Bolsonaro dat hij op de hoogte was van de regeling die werd uitgevoerd door een parlementslid uit de gelederen van de regering en dat hij dit zou melden aan de plaatsvervangend generaal van de federale politie. Dat is nooit gebeurd. Volgens de Braziliaanse wet is een dergelijk stilzitten een misdrijf van 'prevaricação' (ambtsmisdrijf of wanbeheer). Miranda verklaarde aan de CPI dat de afgevaardigde waarnaar Bolsonaro verwijst, Ricardo Barros (Progressieven, PP) is, de leider van de regering in het Huis van Afgevaardigden.
 

1b) De zaak AstraZeneca en Janssen
Op 15 juli deelde Cristiano Carvalho, de Braziliaanse vertegenwoordiger van Davati Medical Supply, de CPI mee dat de onderneming het Ministerie van Volksgezondheid twee covid-19 vaccins van verschillende fabrikanten had aangeboden.

Volgens Carvalho heeft het bedrijf geprobeerd 400 miljoen doses van AstraZeneca aan het ministerie te verkopen via voormalig directeur logistiek van het ministerie van Volksgezondheid Roberto Dias, die er nu van wordt beschuldigd steekpenningen te hebben gevraagd. Nog eens 200 miljoen doses van het Janssen-vaccin (geproduceerd door Johnson & Johnson) werden ook aangeboden aan de voormalige adviseur van het ministerie van Volksgezondheid, kolonel Marcelo Blanco, die ook het doelwit is van onderzoeken van de CPI.

Kolonel Blanco was aanwezig op het diner van 25 februari, waar Roberto Dias werd voorgesteld aan politieagent en vertegenwoordiger van Davati Medical Supply, Luiz Dominguetti.

Volgens de verklaring van Dominguetti aan de CPI vroeg Dias om een smeergeld van 0,85 euro per dosis covid-vaccin.

Met de verklaringen wijst de CPI op een vermeende corruptieregeling waarbij militairen van het ministerie van Volksgezondheid betrokken zijn, waardoor de voormalige uitvoerend secretaris van het Ministerie van Volksgezondheid, kolonel Elcio Franco, in de schijnwerpers komt te staan.
 

1c) Rachadinha
Andrea Siqueira Valle, de zus van Bolsonaro's tweede vrouw, heeft in een reportage op 5 juli van UOL-journaliste Juliana Dal Piva onthuld dat haar broer werd ontslagen nadat hij weigerde een deel van zijn salaris af te staan aan toenmalig federaal afgevaardigde Jair Bolsonaro. Andrea was de eerste van achttien familieleden van de tweede vrouw van de president die tussen 1998 en 2018 werd aangesteld om te werken in een van de drie kantoren van de familie Bolsonaro (Jair en zijn zonen Carlos en Flávio).

Het Openbaar Ministerie van Rio de Janeiro doet ook al meer dan een jaar onderzoek naar verduistering en financiële onregelmatigheden in het kantoor van Flávio Bolsonaro toen hij staatsafgevaardigde was.

Als gevolg van de 'rachadinha'-onderzoeken naar de huidige senator Flávio heeft het Openbaar Ministerie ontdekt dat de tien familieleden van Jair Bolsonaro's tweede vrouw Ana Cristina Valle die als adviseurs van Flávio in dienst waren, gemiddeld slechts 83% van hun werkelijke salaris ontvingen. Het gaat in die periode om een bedrag van 656.000 euro. Ana Cristina heeft altijd ontkend dat er sprake was van onregelmatigheden.

De uitvoerder van de regeling, Fabrício Queiroz, werd in juni vorig jaar gearresteerd nadat hij was aangetroffen in het Atibaia-landgoed van Frederick Wassef, advocaat van zowel president Bolsonaro als diens zoon Flávio. In maart van dit jaar besloot het Hooggerechtshof (STJ) Fabrício Queiroz en zijn vrouw Marcia vrij te laten.
 

2. Betrekkingen met milities en vermoedelijke betrokkenheid bij de moord op Marielle Franco
De voormalige officier van de militaire politie, Adriano Magalhães da Nóbrega, die ervan wordt beschuldigd een van de voornaamste bazen te zijn van de paramilitaire militiebende 'Escritório do Crime' (Het misdaadbureau), werd eerder dit jaar op de vlucht op verdachte wijze door de politie in Bahia gedood. Hij was een persoonlijke vriend van Fabrício Queiroz.

In februari 2021 vernietigde het STJ het besluit dat eerder de openbaarmaking van de gegevens van senator Flávio Bolsonaro had toegestaan. Zowel het federale parket als het parket van Rio de Janeiro hebben beroep aangetekend tegen de beslissing. Kapitein Adriano, zoals hij bekend stond, werd ooit door Flávio Bolsonaro geëerd in Alerj [Wetgevende Vergadering van de Staat Rio de Janeiro], toen hij al beschuldigd werd van moord. Zijn moeder en vrouw waren jarenlang werknemers van Flávio's kantoor. Gesprekken tussen Queiroz en Adriano's vrouw op WhatsApp bewijzen het verband tussen Flávio's kabinetsplan en de dode militant.

Volgens een bericht in het tijdschrift Veja van vrijdag 16 juli onderhandelt de weduwe van het militielid Adriano da Nóbrega, Julia Mello Lotufo, met het Openbaar Ministerie van Rio de Janeiro over een pleidooi en heeft ze de aanklagers erop gewezen dat ze weet wie het meesterbrein was achter de executie van gemeenteraadslid Marielle Franco en haar chauffeur Anderson Silva.

Julia, die onder huisarrest staat, heeft voorgesteld om met de aanklagers samen te werken in een poging om een pleidooiovereenkomst met het Openbaar Ministerie van Rio de Janeiro te verkrijgen. Het Openbaar Ministerie heeft nog geen standpunt ingenomen over de vraag of het het pleidooi zal aanvaarden. Volgens Veja heeft Julia gedetailleerde informatie verstrekt over Adriano's betrokkenheid bij een dozijn moorden in opdracht van de bende, waarbij ook overheidsambtenaren werden genoemd die smeergeld ontvingen om de misdaden in de doofpot te stoppen.

De weduwe beweert dat Adriano niet heeft deelgenomen aan de moord op het raadslid, maar hij heeft onthuld dat hij wist dat militieleden van Gardênia Azul achter de misdaad zaten en dat hij zelfs naar Adriano da Nóbrega was gegaan om de misdaad te organiseren, die, volgens Julia, het idee te riskant vond en weigerde mee te werken. Volgens zijn weduwe was het motief de parlementaire activiteiten van Marielle, die militieoperaties in Gardênia Azul en Rio das Pedras in gevaar zouden brengen. En het voormalige raadslid Cristiano Girão zou een relatie met de misdaad hebben.
 

3. Genocide: omissies en opzettelijke fouten bij de bestrijding van de pandemie
Deze misdrijven betreffen herhaaldelijke fouten en nalatigheden van de regering-Bolsonaro bij de aanpak van de pandemie in Brazilië, alsook de onverantwoordelijke uitspraken van Bolsonaro tegen de vaccinatie van de bevolking en ter verdediging van behandelingen waarvan bewezen is dat ze ondoeltreffend zijn tegen covid-19, zoals het gebruik van chloroquine, ivermectine en andere geneesmiddelen. Deze houding was van cruciaal belang voor de Braziliaanse tragedie tijdens de pandemie die, tot op heden, aan meer dan 525.000 mensen in het land het leven heeft gekost. Tijdens de pandemie saboteerde Bolsonaro systematisch de beschermingsmaatregelen die honderdduizenden levens hadden kunnen redden.

Alsof dat nog niet genoeg was, heeft president Jair Bolsonaro met veto's de wet gesanctioneerd die in beschermingsmaatregelen voorziet voor inheemse gemeenschappen tijdens de pandemie van het coronavirus. De overheid verbood 16 bepalingen van de norm. Onder meer de punten die voorzagen in de toegang van dorpen tot drinkwater, hygiënisch materiaal, ziekenhuisbedden en beademingstoestellen, zonder een plan te hebben ingediend voor de bescherming van inheemse bevolkingsgroepen tijdens de pandemie.
 

4. Bedreiging voor de democratie en haar instellingen
De verdediging van antidemocratische gruweldaden door de President van de Republiek zelf, zoals het sluiten van het Nationaal Congres en het Hooggerechtshof, naast het opnieuw uitvaardigen van Institutionele Wet nr. 5, een uitzonderingsinstrument dat emblematisch is voor de in 1964 ingestelde militaire dictatuur. [1] Deelname aan antidemocratische betogingen waarmee getracht werd in opstand te komen tegen de gezondheidsmaatregelen van gouverneurs en burgemeesters, is ook een bewijs van de minachting van de regering-Bolsonaro voor de democratie.

In de laatste week van juli heeft Bolsonaro de regering gemobiliseerd in het licht van een nieuwe aantasting van de democratie met zijn uitspraken over het gedrukte stembiljet. Dit is een van de paradepaardjes van Bolsonaro en wordt gebruikt als een manier om het politieke regime in zijn geheel verdacht te maken, mogelijke acties voor te bereiden in geval van een verkiezingsnederlaag (zoals Donald Trump in de Verenigde Staten deed, door de invasie van het Capitool aan te moedigen) of zelfs met een staatsgreep te dreigen. Het discours is sinds het begin van de CPI sterk opgepakt met bedreigingen voor het verkiezingsproces en de TSE.

'Dan komen de stembureaus, die ook gemanipuleerd zijn, om de 'nove dedos' ('negen vingers', Lula da Silva) [2] er bovenop te zetten. Waarom? Zodat de gemanipuleerde stemming van de TSE kan worden bevestigd,' zei hij en voegde er later aan toe: 'Het is al duidelijk wie volgend jaar president zal zijn. Laten we dit aan hen over?'

Bolsonaro haalt opnieuw de naam aan van Barroso, minister van de STF: 'Het is een antwoord van een imbeciel. Ik betreur het dat te zeggen over een autoriteit van het Hooggerechtshof. Alleen een idioot zou dat doen.'

Bolsonaro steekt zijn plannen niet onder stoelen of banken: hij aanvaardt niet zich te onderwerpen aan het democratisch proces en beschuldigt instellingen zoals onderzoeksinstituten, de TSE en vooral het Hooggerechtshof ervan tegen hem samen te zweren, ook al is er geen enkel bewijs voor deze 'samenzwering'. Dit discours is erop gericht tegenstanders te intimideren en zijn electorale basis op te zwepen op een moment dat de president 'motorcades' (motorfietsrally's) door het hele land houdt, in een poging kracht te tonen en tegen het tij van zijn afbrokkelende steun in te roeien.

Massale petitie voor een afzettingsprocedure
Op de laatste dag van juni werd de grootste petitie voor de afzetting van Jair Bolsonaro ingediend bij het Huis van Afgevaardigden, een petitie die meer dan 120 afzonderlijke petities samenbrengt die tijdens de regering Bolsonaro zijn ingediend. De auteurs van deze petities zijn afkomstig van partijen, bewegingen en parlementariërs uit het hele politieke spectrum die verenigd zijn in het ene gemeenschappelijke doel: 'impeachment já!' (afzetting nu!)

Bekijk hieronder de volledige lijst van de misdrijven die in de petitie worden gepresenteerd. Er zij op gewezen dat dit niet alle beschuldigingen zijn die al tegen de president zijn ingebracht, met name na de recente onderzoeken van de CPI die hierboven al zijn uiteengezet.

1. Misdaad tegen het politieke bestaan van de Unie [van de Gebieden van Brazilië]. Handeling: het aanwakkeren van conflicten met andere naties;

2. Vijandigheid tegen een vreemde natie. Handeling: xenofobe uitspraken tegen artsen uit Cuba;

3. Misdaad tegen de scheiding der machten: Handeling: bedreigingen aan het adres van het Congres en het Federale Hooggerechtshof (STF) en inmenging in de Federale Politie;

4. Poging tot ontbinding of belemmering van het functioneren van het Congres. Handeling: verklaringen van de president en deelneming aan antidemocratische manifestaties.

5. Bedreiging tegen een vertegenwoordiger van de natie om hem te dwingen. Handeling: heeft gezegd dat hij senator Randolfe Rodrigues (Duurzaamheidsnetwerk, REDE), lid van de parlementaire onderzoekscommissie covid, zou moeten 'sair na porrada' (een vulgaire uitdrukking die verwant is met 'in elkaar slaan');

6. Verzet tegen de vrije uitoefening van de rechterlijke macht. Handeling: inmenging in de Federale Politie;

7. Bedreiging om een rechter in te tomen. Handeling: aanvallen op het Hooggerechtshof;

8. Misdrijf tegen de vrije uitoefening van politieke, individuele en sociale rechten. Handeling: omissies en fouten in de strijd tegen de pandemie;

9. Gebruik maken van onmiddellijk aan hem ondergeschikte autoriteiten om machtsmisbruik te plegen. Handeling: veranderingen in de leiding van de strijdkrachten en inmenging in de federale politie;

10. Ondermijnen of pogen te ondermijnen van de politieke en sociale orde. Handeling: bedreiging van de politieke instellingen;

11. Het aanzetten van militairen tot ongehoorzaamheid aan de wet of tot overtreding van de discipline. Handeling: het gaan naar een demonstratie ten gunste van militair ingrijpen;

12. Het uitlokken van vijandigheid binnen de strijdkrachten. Handeling: bondgenoten aanzetten tot een oproer in de zaak van de politieagent die door andere politieagenten in Salvador werd gedood;

13. De in de grondwet gewaarborgde sociale rechten schenden. Handeling: omissies en fouten in de strijd tegen de pandemie;

14. Misdrijven tegen de binnenlandse veiligheid van het land. Handeling: omissies en fouten bij de bestrijding van de pandemie;

15. De noodtoestand uitroepen wanneer er geen sprake is van ernstige binnenlandse onlusten. Handeling: de maatregelen van de gouverneurs vergelijken met een noodtoestand;

16. Het toestaan van de overtreding van de federale wet op de openbare orde. Handeling: bevorderen van opstand tegen fysieke afstand tijdens de pandemie;

17. Misdaad tegen de eerlijkheid in het bestuur. Handeling: beheer van de pandemie en aanvallen op het verkiezingsproces;

18. Uitvaardiging van besluiten die strijdig zijn met de grondwet. Handeling: wijziging van de leiding van de strijdkrachten;

19. Handelen op een wijze die onverenigbaar is met de goede zeden van het ambt. Handeling: leugens om politiek voordeel te behalen;

20. Veronachtzaming van de bescherming van het nationaal patrimonium. Handeling: financieel beheer van de pandemie en vertragingen bij het voldoen aan de eisen van staten en gemeenten in de gezondheidscrisis;

21. Het niet naleven van rechterlijke beslissingen. Handeling: het niet opstellen van een beschermingsplan voor inheemse volkeren tijdens de pandemie.

 

Noten

[1] Institutionele Wet Nr. 5 (AI-5): AI-5, uitgevaardigd in 1968, was de meest beruchte van alle decreten van de militaire dictatuur. Het gaf de president de macht om het Nationaal Congres een 'gedwongen reces' te geven, maakte de opschorting van habeas corpus voor politieke 'misdaden' mogelijk, maakte wijdverspreide censuur mogelijk en luidde een tijdperk in van foltering, illegale arrestaties en politieke vervolging.

[2] Nove dedos ('negen vingers'): een denigrerende verwijzing naar de voormalige president van de Arbeiderspartij (PT) Lula da Silva, die in de jaren zeventig een vinger verloor bij een bedrijfsongeval toen hij als metaalarbeider werkte.

Dit artikel stond op Esquerda online. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.

Dossier
Soort artikel

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.