In augustus 2026 werd de warmste dag die ooit werd gemeten geregistreerd. Warmterecords, langere en vroeger optredende hittegolven, hevige natuurverschijnselen zoals tyfoons, instortende gletsjers en overstromingen – rampen komen steeds vaker voor, zijn intenser en dodelijker geworden. Extreme weersomstandigheden zullen naar verwachting nog verder verslechteren onder invloed van El Niño, wat nog wordt verergerd door de opwarming van de aarde. De menselijke, sociale en gezondheidsgevolgen zijn rampzalig, zowel op korte als op lange termijn, en brengen de dreiging met zich mee van een verslechterende voedselcrisis, de gedwongen ontheemding van de meest kwetsbare bevolkingsgroepen en een heropleving van besmettelijke ziekten.

Dit is geen voorbijgaand fenomeen, maar een uiting van de klimaatcrisis, aangedreven door een productivistisch kapitalisme dat onlosmakelijk verbonden is met fossiele brandstoffen. Het wordt nu algemeen erkend dat de drempel van 1,5 °C wereldwijde temperatuurstijging zal worden overschreden.

Leiders overwegen niet langer om te voorkomen dat die drempel wordt overschreden; in het beste geval streven ze ernaar hem te beperken door middel van hoogst twijfelachtige 'technologische oplossingen', terwijl ze doorgaan met het verbranden van kolen, gas en olie. Dat is natuurlijk onmogelijk!

Erger nog: nu hun systeem zijn grenzen bereikt, zoeken kapitalisten nieuwe winstkansen in de sectoren agro-industrie, wapenindustrie en kunstmatige intelligentie. Dat zijn allemaal sectoren die grote hoeveelheden broeikasgassen uitstoten, en veel energie verspillen en die verantwoordelijk zijn voor de ineenstorting van de biodiversiteit en landroof ten koste van de voedselsoevereiniteit.

Er bestaat een heel reële dreiging dat we in een catastrofe terechtkomen, waarvan de huidige tragedies slechts een vage voorbode zijn.

De opkomst van obscurantistische, extreemrechtse en klimaatsceptische krachten over de hele wereld betekent een kwalitatieve verschuiving – zowel in de versnelling van crimineel beleid als in de selectieve, racistische, seksistische en kolonialistische vormen van aanpassing die ten goede komen aan een bevoorrechte minderheid. In die zin zijn de strijd voor klimaatrechtvaardigheid en de antifascistische strijd onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Het is nu van essentieel belang om aanpassing en mitigatie te combineren: dat wil zeggen, onmiddellijke bescherming tegen de schadelijke gevolgen van de klimaatcrisis voor degenen die het zwaarst worden getroffen (ouderen, kinderen, zwangere vrouwen, chronisch zieken, enzovoort), naast de strijd tegen de onderliggende oorzaken – de verbranding van fossiele brandstoffen, ontbossing en industriële landbouw.

De Vierde Internationale streeft ernaar bij te dragen aan de opbouw van een internationalistische massabeweging voor sociale en klimaatrechtvaardigheid.

Die beweging zou samenwerken met degenen die het meest direct getroffen zijn om een noodplan te ontwikkelen met concrete aanpassingsmaatregelen op gebieden zoals rampenbestrijding en bescherming van de bevolking, huisvesting, gezondheidszorg, werkgelegenheid, scholen en ziekenhuizen, ruimtelijke ordening, stedelijk beleid, waterbeheer, landbouwbeleid en asiel – een aanpassing die openbaar, democratisch, sociaal bewust en feministisch is.

We hebben dringend behoefte aan volledig gefinancierde beschermingsmaatregelen tegen bosbranden, overstromingen en misoogsten. We bestrijden zowel de onmiddellijke gevolgen als de onderliggende oorzaken van de ecologische ineenstorting.

Een dergelijk plan is onlosmakelijk verbonden met de strijd voor een enorme en snelle vermindering van de uitstoot – gericht op de consumptiegewoonten van de rijksten (privéjets, superjachten, enzovoort); door het versterken en bundelen van diverse campagnes tegen nutteloze en destructieve projecten (weginfrastructuur, AI-datacenters, grondstofwinning, megaprojecten voor detailhandel, vervoer of sportfaciliteiten, enzovoort) en inspanningen om bossen en wetlands te beschermen; door campagne te voeren voor ecologische en sociale eisen zoals gratis openbaar vervoer en agro-ecologie – om nog maar te zwijgen van kortere werktijden en een rustiger werktempo – en tegelijkertijd de ontwapening te eisen van 'klimaatmisdadigers' in de financiële, energie- en agro-industrie.

Die beweging moet worden gekoppeld aan mobilisaties tegen militarisme en imperialisme en ter ondersteuning van solidariteit met Palestina, landhervorming en eisen van de arbeidersklasse met betrekking tot de kosten van levensonderhoud.

In een wereld die in vlammen opgaat, verzetten wij ons tegen de door kapitalistische staten aangestuurde drang naar militarisering. We moeten onze energie richten op de strijd tegen klimaatverandering in plaats van die energie te verspillen aan onderlinge strijd. De genocide in Palestina, de invasie van Oekraïne en de aanval op Iran hebben allemaal verwoestende gevolgen voor het milieu gehad.

Wij verzetten ons tegen de klimaatontkenning van extreemrechts, die alleen de belangen dient van zijn miljardair-financiers, … juist die mensen die ondergrondse bunkers bouwen om de ecologische ineenstorting te overleven, terwijl ze het bestaan ervan ontkennen.

Wij steunen het vrije verkeer van mensen. We zijn solidair met alle mensen die gedwongen zijn hun huizen te verlaten vanwege oorlog, armoede en klimaatineenstorting. We steunen ook het recht van inheemse gemeenschappen om hun land te verdedigen tegen grondstofwinning, vervuiling en plundering. Ze moeten het recht hebben om een veto uit te spreken tegen elk project dat hun land, hun bestaansmiddelen en hun cultuur bedreigt.

We koesteren geen illusies over het COP-proces, maar die topontmoetingen kunnen de wereldwijde beweging wel een kans bieden om kapitalistische politici en grote bedrijven aan de kaak te stellen. Wetenschappers – waaronder klimatologen – zetten vraagtekens bij technologische oplossingen en het dogma van productivisme en kapitalisme; ze zijn waardevolle bondgenoten.

De Vierde Internationale lanceert een wereldwijde campagne tegen datacenters die zich bezighouden met kunstmatige intelligentie.

Ze moedigt al haar organisaties aan om zich aan te sluiten bij bewegingen die zich verzetten tegen die vervuilende infrastructuren, die enorme hoeveelheden energie, water en land verbruiken.

Deze campagne is geworteld in onze gemeenschappen en op onze werkplekken en mobiliseert buurtbewoners, klimaatactivisten en vele anderen.

Maar daarnaast bestrijden we de maatschappijvisie die ten grondslag ligt aan de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. KI versterkt de surveillancemogelijkheden van de staat ten opzichte van de bevolking en de militaire capaciteiten tegen volkeren. Het verergert het extractivisme en de verwoesting die dat veroorzaakt. Het concentreert meer macht in de handen van de kapitalistische klasse ten koste van arbeiders en boeren.

In een tijdperk dat gekenmerkt wordt door ecologische ineenstorting en de opkomst van extreemrechts autoritair kapitalisme, hebben we een massabeweging nodig met een programma van verzet dat een strategie omvat om de politieke macht aan de kapitalisten te ontworstelen, teneinde een andere samenleving op te bouwen – een die goed, werkelijk menselijk en ecosocialistisch is. We moeten daarom doorgaan met het verspreiden en verrijken van het Manifest voor een Ecosocialistische Revolutie.

We strijden om de ideeën van ons revolutionaire manifest tegen het mondiale kapitalisme in daden om te zetten: het gaat niet alleen om het uitdagen van de kapitalisten, maar om hen omver te werpen en een beter leven voor iedereen op te bouwen, in een duurzame relatie met de aarde. We hebben een wereld te winnen!

De Vierde Internationale is een internationale organisatie met afdelingen in ongeveer veertig landen. RoodGroene Antikapitalisten is de Nederlandse afdeling.

Copyright foto: Markus Spiske / Unsplash.

Dit artikel stond op Fourth International. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.