De extreemrechtse dreiging in Ierland beantwoorden

Cas Smith - 

Het is geen geheim dat extreemrechts in verschillende Europese landen in opkomst is. Die groeperingen spelen in op de stijgende kosten van levensonderhoud, gezondheidszorg en onderwijs, en op het gebrek aan toegang tot huisvesting — waarbij ze de schuld grotendeels leggen bij immigratie en het 'falen' van het multiculturalisme.

In Ierland werd een golf van extreemrechtse protesten in 2022, gericht tegen opvangcentra voor vluchtelingen en asielzoekers, gevolgd door racistische rellen in Dublin in november 2023, in de nasleep van een steekaanval. Meer recentelijk vonden er tussen juni en september van dit jaar pogroms plaats in Belfast, gericht tegen vluchtelingen en migranten.

Paul Murphy — lid van het Ierse lagerhuis voor Dublin Zuid-West, die de alliantie People Before Profit-Solidarity (PBP-S) [1] vertegenwoordigt — heeft een leidende rol gespeeld bij het opbouwen van de beweging tegen die tendens in Ierland.

Murphy vertelde Green Left dat extreemrechts in Ierland tijdens de covid-19-pandemie aan invloed begon te winnen op internet, waarna het een aanzienlijke sprong voorwaarts maakte tijdens de Europese vluchtelingencrisis in de nasleep van de Russische invasie van Oekraïne.

Hierdoor konden extreemrechtse figuren en groeperingen aan invloed winnen naarmate het aantal asielaanvragen toenam; ze ontwikkelden zich van 'een volstrekt marginale, volstrekt perifere, bijna volstrekt irrelevante kracht in Ierland' tot een groep die in sommige gemeenschappen een opmerkelijke aanwezigheid op straat had, in staat was enkele raadsleden te kiezen en invloed uit te oefenen op populistische nationale parlementsleden.

Nu het aantal Oekraïense vluchtelingen dat in Ierland aankomt sinds de piek in 2023 is afgenomen, hebben die groeperingen hun narratief in stand gehouden door zich te richten op de centra van de International Protection Accommodation Services (IPAS), waar asielzoekers met verschillende achtergronden worden opgevangen.

'Ze gebruikten zeer racistische retoriek – waarbij ze suggereerden dat die mensen een gevaar vormden en speelden in op de angsten die mensen hebben', aldus Murphy.

Naast het zaaien van paniek suggereerde extreemrechts dat die centra 'luxe accommodaties waren waar Ierse daklozen geen toegang toe hadden — terwijl ze in werkelijkheid vreselijk en overbevolkt zijn'.

Murphy zei dat de regering, als reactie op het tot zondebok maken van vluchtelingen, 'uiteindelijk veel in feite extreemrechtse beleidsmaatregelen heeft aangenomen, waardoor mensen gedwongen dakloos werden', waaronder het besluit om geen IPAS-centra meer te openen. 'Elke alleenstaande man die hier aankwam, werd dakloos gemaakt. Niet alleen dakloos – hij werd gedwongen op straat te slapen.'

Crisis rond de kosten van levensonderhoud: brandstof voor extreemrechts

Murphy zei dat extreemrechts zich vervolgens richtte op een geveinsde bezorgdheid over de crisis rond de kosten van levensonderhoud, die – naast huisvesting – sinds de jaren 2010 een belangrijke uitdaging is geweest in de Ierse samenleving.

Hoewel het extreemrechtse activisme rond immigratie is afgenomen, blijft het echter van invloed op hoe mensen de stijgende kosten en het tekort aan woningen begrijpen.

'Als je vier of vijf jaar geleden een willekeurig persoon op straat had gevraagd: ‘Waarom hebben we deze huisvestingscrisis?’, dan zouden ze hebben gezegd dat het te maken heeft met de projectontwikkelaars, de verhuurders en de politieke partijen die hun belangen vertegenwoordigen', aldus Murphy.

'Mensen zouden een eenvoudige klassenanalyse van de huisvestingscrisis hebben gegeven.

'Terwijl er nu een kans bestaat dat als je een willekeurig persoon [die vraag] stelt, hij of zij het zou toeschrijven aan de grote toestroom van mensen'.

Murphy zei dat de regering 'erg blij is dat dit verhaal de kop opsteekt' en 'er aanzienlijk aan bijdraagt omdat het de aandacht afleidt van haar eigen verantwoordelijkheid'.

Recente protesten rond de kosten van 'groene' diesel, die op grote schaal in de landbouw wordt gebruikt en tegen een ander tarief wordt belast, konden op brede steun rekenen, maar alle geïdentificeerde leiders hadden banden met extreemrechts en/of verkondigden extreemrechtse ideeën, aldus Murphy.

'Ze blokkeerden havens en behaalden aanzienlijke concessies tegen de achtergrond van een over het algemeen passieve arbeidersklasse en een gebrek aan sociale bewegingen — met uitzondering van Palestina', zei Murphy.

Strijd om het leiderschap

'We steunden het, [maar] we zeiden: er is een probleem met dit leiderschap en de vakbeweging moet het voortouw nemen', aldus Murphy. Wat betreft de eis voor goedkopere diesel: 'Het kan niet alleen gaan om het verlagen van de prijs van fossiele brandstoffen; we hebben gratis openbaar vervoer nodig, we moeten voertuigen aanpassen, we moeten afstappen van onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen...'

Murphy zei dat het 'een groot pluspunt' is dat de vakbonden nu 'in actie komen met betrekking tot de crisis rond de kosten van levensonderhoud' en dat er 'ongekende opkomstcijfers en stemmen voor stakingsacties in de hele publieke sector' zijn geweest, ter ondersteuning van eisen rond bescherming tegen stijgende kosten van levensonderhoud en lonen.

Extreemrechtse politieke formaties — zoals de quasi-fascistische Nationale Partij, de Ierse Vrijheidspartij en een kleinere partij, Ireland First — zijn door interne ruzies en wanorde in hun ontwikkeling geremd. Murphy zei echter dat de dominantie van extreemrechtse standpunten heeft geleid tot een groei van populistisch rechts, dat volgens opiniepeilingen nu 12–13 procent van de stemmen trekt, verdeeld over Independent Ireland en Aontú (Eenheid).

Een culturele uiting hiervan is de veranderende betekenis van de Ierse driekleur. Vroeger, aldus Murphy, stond het uithangen van die vlag symbool voor verbondenheid met de Ierse revolutionaire traditie, maar de laatste tijd is dat veranderd.

'Er was een actie in het kader van de Raise the Colours-beweging in Groot-Brittannië, waarbij mensen Union Jacks ophingen in arbeiderswijken, op openbare plaatsen of aan lantaarnpalen, maar ook in hun huizen.

'Als je nu een willekeurige arbeiderswijk binnenloopt, zie je nog steeds een aantal van die vlaggen. Sommige daarvan hebben ongetwijfeld te maken met sportevenementen, of zijn misschien opgehangen door oude republikeinen.

'Maar een aanzienlijk deel ervan is bedoeld om een boodschap uit te dragen, een anti-immigrantenboodschap, en om mensen het gevoel te geven dat ze niet welkom zijn in hun gemeenschap.'

Reacties

Ondanks die trends stelt Murphy dat er een groeiende beweging tegen extreemrechts is, met grote mobilisaties als reactie op racistische aanvallen en bijeenkomsten.

'Er is een internationaal fenomeen waarbij de slinger naar rechts is uitgezwaaid en dat zorgt er op zijn beurt voor dat veel mensen aan de linkerkant radicaliseren, die zeggen: dit is niet het soort samenleving waarin ik wil leven.

'Er zijn goede mobilisaties geweest als reactie op de opmars van extreemrechts. In Belfast waren het 20.000 mensen, in Derry was er een groot protest en in het zuiden hebben we ook soortgelijke acties gehad.

'Op onze grootste bijeenkomsten zijn we erin geslaagd hen aanzienlijk in aantal te overtreffen, hoewel onze protesten op verschillende dagen plaatsvinden: het extreemrechtse [protest] vindt plaats op een zaterdag en de tegendemonstratie wordt een paar weken later georganiseerd.'

Murphy zei echter dat het belangrijk is dat links probeert tegendemonstraties op dezelfde dag te organiseren, om de kans te krijgen met mensen uit de arbeidersklasse te spreken die wellicht van de standpunten van extreemrechts kunnen worden afgebracht.

Murphy zei dat de PBP-S-alliantie een driestappenplan hanteert om extreemrechts aan te pakken.

'Ten eerste: het opbouwen van brede, antiracistische en anti-extreemrechtse allianties op lokaal en nationaal niveau – een brede groep mensen op een heel brede basis,' zei hij.

'Ten tweede: proberen een hardere kern van antiracisten en antifascisten op te bouwen die bereid zijn om bijvoorbeeld tegen extreemrechts te protesteren.

'Ten derde – en dat is echt cruciaal – blijven we onze banden verdiepen met de arbeidersgemeenschappen waar extreemrechts de touwtjes in handen heeft. Dat is essentieel om de mogelijkheid tot dialoog met mensen open te houden.'

Murphy zei dat uit de komende mobilisaties zal blijken dat links en de vakbonden stelling nemen tegen de stijgende kosten van levensonderhoud en andere sociale kwesties en dat PBP-S het voortouw neemt in het verzet tegen pogingen van de gemeenteraad van Zuid-Dublin om de gemeentebelastingen met gemiddeld 25 procent te verhogen.

'We steken enorm veel energie in het organiseren van straatbijeenkomsten en protesten. Het gaat vooral om het tegengaan van die verhoging en het reageren op een aanval op de kwetsbaardere delen van de arbeidersklasse.

'Maar het is ook een kans om met mensen te praten over extreemrechts. Als je mensen bij activiteiten betrekt, stel je ze in staat zich krachtiger te voelen in plaats van machteloos en krijg je de kans om het argument te winnen dat het probleem ‘daarboven’ ligt in plaats van ‘hier beneden’.'

Op 14 oktober vond ook een algemene staking in de publieke sector plaats — de eerste in jaren. En dan is er nog de solidariteitsbeweging met Palestina, die 'de afgelopen jaren een rol heeft gespeeld bij het tegenhouden van een verdere verschuiving naar rechts', aldus Murphy.

'Het is de grootste sociale beweging die we de afgelopen drie jaar hebben gehad, [met] duizenden mensen die zich inzetten voor Palestina. En extreemrechts weet duidelijk niet hoe het daarmee om moet gaan.'

Noot

1. People Before Profit-Solidarity is een brede antikapitalistische en ecosocialistische organisatie waar Socialist Workers Network, RISE, Solidarity en onafhankelijke leden deel van uitmaken. Ze hebben twee zetels in het Ierse parlement en een in het Noord-Ierse parlement.

Foto: Paul Murphy (rechts) tijdens het protest op Garvaghy Road (foto op de achtergrond) tegen de mars van de unionistische Orange Order, op 6 oktober. Foto’s: @PaulMurphy_TD/Instagram

Paul Murphy is activist van RISE, onze zusterorganisatie in Ierland.

Dit artikel stond op Greenleft. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.