Borderless

22 October 2019

Bedenkingen bij de lokale verkiezingen in Turkije

Op zondag 31 maart vinden in Turkije lokale verkiezingen plaats. In dit artikel geeft onze correspondent Ozgur Fatsa meer achtergrondinformatie bij deze verkiezingen. Normaal gesproken, worden hierna vijf jaar lang geen verkiezingen meer gehouden in Turkije. Ze zijn dan ook een belangrijk moment in het al dan niet bestendigen van de alleenheerschappij van Erdogan en zijn AKP. [leestijd 12 minuten].

Wat voor verkiezingen zijn het en hoe zit het kiessysteem in elkaar?

In feite vinden er drie verkiezingen tegelijktijd plaats. De burgemeesters van grote metropolen worden gekozen, de lokale burgemeesters voor de districten en steden in die metropolen worden gekozen en tenslotte wordt er gekozen voor de ‘muhtars’, dat zijn de ‘dorpsbestuurders’. Deze laatsten staan in voor het bijhouden van de bevolkingsregisters. Het systeem is eenvoudig, ‘the winner takes it all’. De kandidaat-burgemeester of muhtar die de meeste stemmen krijgt is verkozen en vormt eigenhandig een college dat de stad bestuurt.

Zijn vrouwen voldoende vertegenwoordigd op de kieslijsten?

Op dat vlak zijn alle partijen, met uitzondering van de HDP (Democratische Partij van de Volkeren, een progressieve pro-Koerdische partij) en de TKP (Turkse Communistische Partij) hetzelfde. De HDP is de enige partij met evenveel mannen als vrouwen op de lijsten, een fifty fifty verhouding. Bij de TKP ken ik de verhoudingen niet exact, maar er zijn ook vrij veel vrouwen op de lijsten. De andere partijen scoren tussen de vijf en vijftien procent, bedroevend laag dus. Overigens geldt dat ook voor het parlement om over de muhtars maar te zwijgen. Momenteel zijn twee van de duizend muhtars vrouw.

Was het kiessysteem altijd zo?

Er zijn twee belangrijke verschillen met het verleden. Hdt eerste grote verschil is dat veel steden verplicht werden om te fuseren met de metropolen. Dat gebeurde bij de verkiezingen in 2014 (gemeenteraadsverkiezingen vinden iedere vijf jaar plaats). Daarnaast zullen er voor de eerste keer verkiezingsallianties zijn bij de gemeenteraadsverkiezingen. Tot 2018 was dit onmogelijk.

Waarom werd het systeem van kiesallianties ingevoerd?

De reden is vrij eenvoudig. Tot de verkiezingen van 2018 haalde de AKP altijd de absolute meerderheid bij de parlementsverkiezingen, met uitzondering van de verkiezingen in juni 2015. (Bij de verkiezingen van 2018 was de AKP wel de grootste, maar behaalde geen absolute meerderheid.) Daarom hebben ze het systeem van kiesallianties ingevoerd, waardoor je twee grote blokken krijgt. Enerzijds de Volksalliantie die bestaat uit de AKP en de MHP (ultranationalistisch en uiterst rechts) en anderzijds de Nationale Alliantie die bestaat uit de CHP (Republikeinse Volkspartij) en de IYI partij, een afscheuring van de MHP. Zonder die alliantie zou de AKP niet meer de absolute meerderheid behalen.

Volledigheidshalve wil ik eraan toevoegen dat de HDP de Koerdische Alliantie heeft opgezet, naast de HDP maken ook enkele kleinere Koerdische Partijen deel uit van deze Alliantie.

Staan deze allianties overal op de kieslijsten?

Nee, af en toe zijn er streken waar de partijen afzonderlijk op de lijst staan. Maar globaal genomen bestrijken ze het grootste deel van het grondgebied van Turkije.

De Koerdische Alliantie heeft echter geen kandidaten ingediend in een aantal Westerse metropolen, zoals Istanbul, Ankara en Izmir (de drie grootste metropolen van Turkije) ze steunen burgemeesters die bekend staan om hun progressieve standpunten inzake vrouwen-, LHBTI- en vakbondsrechten. In Izmir roepen zij bijvoorbeeld op om de kandidaat van de Nationale Alliantie te steunen. Deze man staat bekend om zijn progressieve standpunten. Maar in alle etnisch Koerdische gebieden dienen zij lijsten in.

Wat zeggen de peilingen?

Eerst en vooral, peilingen in Turkije zijn zeer onbetrouwbaar. Bovendien weigeren een aantal meer onafhankelijke peilingsbureaus hun resultaten mee te delen. Dit past in de censuur of zelfcensuur die in Turkije heerst. Er zijn 81 provincies in Turkije. Volgens een peiling, die mijns inziens betrouwbaar is, stelt men dat de Volksalliantie zeker is van 25 provincies, de Nationale Alliantie van 2 provincies langs de Egeïsche kust waaronder Izmir en de Koerdische Alliantie van 3 provincies in de Koerdische gebieden. Ik denk dat dit betrouwbare cijfers zijn, maar de uitslag is absoluut niet zeker.

Bestaat er nog wel zoiets als radicaal links in Turkije?

Het bestaat en het is groter dan wij op het eerste gezicht denken. De TKP mag dan een kleine partij zijn, maar ze heeft wel degelijk invloed in de vakbonden en neemt actief deel aan vakbondsacties. Door het kiessysteem stemt men anders dan men normaal zou stemmen. Een aantal partijen van klein links, net zoals de Groenen, zitten zeker in West-Turkije in de alliantie met de HDP. Daarenboven moet men een onderscheid maken tussen ‘revolutionair linkse partijen’ en partijen zoals DHKPC die het gebruik van geweld en aanslagen niet verafschuwen. Maar radicaal links is verdeeld. In Turkije heerst nog steeds de stalinistische traditie bij radicaal links. Daarnaast is de verdeeldheid groot.

Tegelijk, niet onbelangrijk, is er één communistische burgemeester in heel Turkije, in het kleine stadje Ovacik dat deel uitmaakt van de provincie Tunceli (Dersim). Hij is erin geslaagd zijn dorp te ontwikkelen op basis van ecologische en coöperatieve samenwerking en heeft bij de brede linkerzijde enorm veel aan sympathie gewonnen. Zelfs de rechterzijde moet dit erkennen. Hij stelt zich nu kandidaat voor het burgemeesterschap van Tunceli (Dersim), de enige provincie in Turkije met een Alevitische meerderheid. Het zou een doorbraak betekenen als hij deze verkiezing zou winnen!

Hoe verloopt de campagne?

Een beetje zoals in Noord-Korea. Het verschil is, in Turkije staan verschillende partijen op de kieslijsten, in Noord-Korea slechts een. Maar de zendtijd van de oppositie is zo goed als nihil. NTV en BBC-Turkije zenden alle verkiezingsmeetings van de president integraal uit en tweemaal daags houdt hij een meeting. Hoewel NTV en BBC ‘vrije’ zenders zijn – het zegt iets over ‘vrije media in Turkije’ – zijn het zenders van de president geworden en bij de officiële zenders is de verhouding tussen meerderheid en oppositie 90 om 10 procent.

Bovendien is, en ik volg de verkiezingscampagnes in Turkije al jaren, de campagne nog nooit zo polariserend geweest. Voor mij mag een verkiezingscampagne best hard zijn, maar er zijn grenzen aan de ethiek en die worden zo grof overschreden dat er geen woorden voor zijn. Eerlijk gezegd, zelfs als ik de AKP en de president zou steunen, wat niet het geval is, dan haakte ik af want de grens van het menselijke is duidelijkheid overschreden.

Een voorbeeld van de toegenomen polarisatie?

Er is niet een, maar er zijn tientallen voorbeelden te noemen. Het meest schrijnende zijn de aanslagen op moskeeën in Christchurch in Nieuw-Zeeland. Ondanks vragen van de eerste minister in Nieuw-Zeeland om de beelden van de aanslag zelf niet uit te zenden, iets waar alle zenders op de wereld gevolg aan gaven, is er één land waar de beelden werden uitgezonden en dat tijdens verkiezingsmeetings van de Turkse president. Die beelden werden daarna overgenomen door NTV en BBC-Turkije.

Het gaat om gemeenteraadsverkiezingen, maar het lijken wel presidentsverkiezignen?

Dat klopt. Het gaat om gemeenteraadsverkiezingen, maar blijkbaar vertrouwt de president zijn pionnen niet. Hij doet niks anders dan zelf campagne voeren. Soms vraag ik me af hoe hij nog in staat is zijn presidentiële taken uit te voeren. Maar hijzelf heeft er een soort nationaal referendum van gemaakt.

Het voorbeeld van de verkiezingsmeetings van de volksalliantie

De aanslag in Christchurch greep plaats op 15 maart. De volgende dag hield de president een verkiezingsmeeting in Tekirdag: voor hem staat een verzamelde massa. Tussen haakjes alle staatsambtenaren worden zo goed als verplicht de meetings van de president bij te wonen of ze lopen het risico hun baan te verliezen. 

De president wijst op het reusachtige scherm achter hem en zegt: ‘Laat ons dit eens goed bekijken, dit is belangrijk.’ Dan volgen de beelden die door de terrorist zelf genomen zijn, weliswaar geblurd, maar men hoort de schoten, ziet onschuldige mensen vallen, getroffen door terroristische kogels. Plots verschijnt het beeld van Kemal Kilacdaroglu, de voorzitter van de CHP, de grootste oppositiepartij in Turkije. Kilicdaroglu had de aanslag de dag tevoren al veroordeeld en stelde toen onder andere: ‘Een zware terroristische misdaad tegen de menselijkheid heeft plaatsgegrepen. Wij roepen dan ook het Westen op hun plicht te doen.’ 

De Turkse president zwijgt hierover en laat slechts één zinssnede zien uit de toespraak van Kilicdaroglu waarin hij, eveneens terecht, het volgende stelt: ‘Natuurlijk, we moeten ook naar de moslimwereld kijken. We moeten erkennen dat mensen elkaar afslachten in naam van de islam. Het terrorisme, afkomstig uit de moslim wereld…’ Op dat moment valt de Turkse president in, zijn publiek heeft alleen doden gezien en deze geknipte uitspraak van Kilicdaroglu. ‘Kijk naar deze schaamteloze man! Hij zegt dat het terrorisme afkomstig is uit de moslimwereld.’

Dan wordt het geluid van de video weer luider waarin Kilicdaroglu stelt: ‘Ook de moslim wereld moet daarbij stilstaan en daarover nadenken.’ En dan valt de Turkse president weer in. ‘Luister en kijk hiernaar. Waar gaat deze wereld naartoe? Een persoon heeft zichzelf zover verloren door te stellen dat de moslimwereld de basis is van het terrorisme en die durft nog aan politiek te doen in dit land. Mijnheer Kemal, je hebt noch het gezag noch de competentie om te claimen dat de moslimwereld de bron van het terrorisme is. Daarom moeten we begrijpen welke grote zonde we begaan door zelfs maar te stemmen op de man die de ummah als bron van terrorisme stelt. Hij zal de rekening betalen op 31 maart.’

De regering van Nieuw-Zeeland is hier niet van gediend, hoe reageert de president?

Dit was niet een eenmalige actie, het gebeurde ook de volgende dagen, zowel in Kocaeli als in Gaziantep. Terwijl Turkse diplomaten, terecht op het matje geroepen door Nieuw-Zeeland, de brokstukken probeerden te lijmen en zich verontschuldigden, bleef de president doorgaan. Van de verontschuldigingen van Turkse diplomaten lees je nauwelijks iets in de pers.

Tijdens zijn toespraak in Canakkale, een stad die een belangrijke rol speelde in de onafhankelijkheidsstrijd, ging de president nog een stuk verder en verwees naar de Australiërs die gedood werden in de onafhankelijkheidsoorlog en was er trots op dat hun ‘restanten in doodskisten werden teruggezonden’. Ook nu weer moesten diplomaten in actie komen want de ‘president had het niet zo bedoeld en er waren stukken uit zijn toespraak gehaald’.

Gebeurde dit vroeger dan nooit?

Nooit in deze mate. De overwinning in Canakkale is voor veel Turken, ook niet-nationalisten, belangrijk, omdat dit de basis legde voor de Turkse republiek. Maar ze hebben geen haat tegenover Australische militairen, ze zien hen veeleer als slachtoffers van een imperialistische oorlog. De haat en de polarisatie van nu bestond nooit in die mate als ze vandaag wordt aangewakkerd. Religie, haat en nationalisme vermengen in toespraken is een kenmerk van het fascisme, en gelukkig, daar bestaat nog steeds geen meerderheid voor in Turkije. Maar de uitspraken van de president gaan duidelijk die kant op.

Waarom gebeurt dit nu, het zijn gemeenteraadsverkiezingen?

Ook de afgelopen jaren waren de kiescampagnes smerig, vandaag hebben ze een absoluut dieptepunt bereikt. Koste wat kost wil Erdogan zijn macht consolideren, daarvoor wordt geen middel ongebruikt gelaten. De reden hiervoor ligt bij de economische crisis. Hoewel het in alle toonaarden wordt ontkend, is ze er en ze weegt zwaar door bij de bevolking. Mensen moeten sappelen om de maand door te komen. Het aantal gezinnen dat niet meer rondkomt stijgt dagelijks. Om de aandacht af te leiden van de economische crisis, wordt de islamitische kaart getrokken. In het verleden lukte dit telkens, of het dit keer zal lukken, zullen de uitslagen uitwijzen.

Naast de controle over de uitvoerende, de rechterlijke en de wetgevende macht, moet de weg worden vrijgemaakt voor de volledige dictatuur. Iedere vorm van verzet moet gebroken worden. De president beheerst de politiek. Dit gaat niet over gemeenteraadsverkiezingen, dit gaat over het al dan niet instemmen met de bestaande presidentiële dictatuur.

Ben je nog vrij in Turkije?

Eerlijk gezegd, als je me vraagt: ‘Kan je vrij schrijven, kan je vrij je mening uiten?’ dan is het antwoord volmondig nee. Die vrijheid bestaat hier niet. Als je me vraagt: ‘Kan je hier vrij betogen?’ dan is het antwoord volmondig nee. Als je me vraagt: ‘Worden rechten van vakbonden, vrouwen en LHBTI-mensen gerespecteerd?’ dan is mijn antwoord volmondig nee. De enige groep die hier nog rechten heeft, is het conservatieve deel van Turkije. Dat is de realiteit. Maar zolang je apolitiek bent, is er geen vuiltje aan de lucht. Dat is helaas bij mij niet het geval.

Hoe diep gaat de economische crisis?

Door de enorme inflatie, rond de twintig procent, is alles peperduur voor de bevolking hier. Het minimumloon mag dan met een kwart zijn opgetrokken, in werkelijke koopkracht hollen de mensen erop achteruit. Vlees is voor de meeste mensen al geruime tijd onbetaalbaar. Alcohol idem dito. Benzine is, in verhouding tot de kosten van levensonderhoud, ook enorm duur. En nu zijn ook de groenten enorm duur geworden. Er blijft niet veel meer over.

Hoeveel heb je nodig om normaal te leven in Turkije?

Voor een doorsnee gezin met twee kinderen raamt de DISK (onafhankelijke vakbond) het bedrag op iets meer dan zesduizend tl, zeg maar duizend euro. Dan zit je boven de armoedegrens. Ik heb zelf eens de berekening gemaakt voor een gezin dat een huis moet huren en twee schoolgaande kinderen heeft op basis van de huidige prijzen, en dat klopt. De kosten van levensonderhoud verschillen natuurlijk van streek tot streek, Istanbul is enorm duur, dorpen zijn dan weer een heel stuk goedkoper. Hoewel in theorie het onderwijs gratis is, klopt dat niet. Ter vergelijking, het nettominimumloon ligt nu op 2.020 tl. Dat is flink onder de armoedegrens.

En dan moet je geen alcohol drinken of met je auto rondtoeren, dan kom je er niet. De mensen hebben het heel moeilijk om de eindjes aan elkaar te knopen.

De Turkse economie is toch enorm gegroeid?

Dat klopt. Helaas is de toename van de rijkdom ongelijk verdeeld, net als overal in de kapitalistische wereld. De ongelijkheid in Turkije is enorm toegenomen. Er zijn goede dingen gebeurd, maar met het achteruitgaan van de economie dalen de perspectieven, zelfs van diegenen die het een stuk beter hadden gekregen. Mensen sluiten heel makkelijk leningen af en raken daardoor nog dieper in de miserie. Elektriciteit is duur. Weet je, ik leef in een redelijk goed geïsoleerd huis, onze elektrische apparaten zijn modern, wij betalen de helft minder aan elektriciteit dan mijn buren. Hun huizen zijn niet geïsoleerd, hun elektrische apparaten zijn oud en verbruiken veel. Maar mijn buren hebben het geld niet om te isoleren of om moderne apparaten te kopen.

Hoe ziet de toekomst van Turkije er uit?

Eerlijk gezegd, zelfs los van de gemeenteraadsverkiezingen: heel slecht. Wie ook deze verkiezingen wint, de economische problemen zijn niet opgelost. De kans dat mijn dromen werkelijkheid worden is niet groot.

Een echt linkse massapartij bestaat niet, partijen zitten nog teveel vast in hun nationalistische denken. Dat belet de groei van een massapartij. Waarmee ik niet wil zeggen dat er geen goede parlementsleden zijn, die vind je zowel binnen de CHP als de HDP.

Het kiessysteem, de autoritaire staatsstructuur en het afkalven van de democratische rechten zijn geen goede zaak. Het misbruik van de islam door de politiek stuit me tegen de borst. Ik heb geen problemen met mensen die een conservatief gedachtengoed hebben, zolang men ieders mening respecteert. Maar dat is niet meer het geval. En secularisme blijft belangrijk. Er moet een scheiding zijn tussen godsdienst en staat, dat is niet meer het geval. Deze twee worden voortdurend vermengd. Dat is niet gezond.

Eigenlijk zie ik een desintegrerende staat. Dat heeft te maken met de massale zuiveringen, die het systeem ontwrichten. Natuurlijk moeten diegenen die in 2016 een coup wilden plegen, gestraft worden, maar dan wel volgens de regels van een rechtsstaat. Dat is niet meer het geval. Wie kritisch is, loopt het risico opgesloten of gearresteerd te worden. Een enorm bedenkelijke ontwikkeling. Tegelijk stort het hele systeem in elkaar. Wie in Turkije leeft, voelt dat dagelijks. Niets werkt nog. Of uit deze puinhopen op korte termijn een betere toekomst zal komen, ik hoop het maar betwijfel het.

Zullen de gemeenteraadsverkiezingen eerlijk verlopen?

Het antwoord daarop is volmondig nee. De toegang tot de media is voor de oppositie enorm beperkt. Er heerst een angstklimaat bij de mensen. Terwijl criminelen uit de gevangenissen worden vrijgelaten, vult men ze met politieke opposanten. En de Turkse gevangenissen zijn geen Turkse Riviera of Egeïsche kust resorts. Er is sprake van martelingen en verkrachtingen, de duistere jaren zijn terug.

Ook de kiesbureaus zijn nu in samenstelling veranderd. Tegelijk zullen veel mensen in de Koerdisch etnische gebieden niet in hun dorpen kunnen stemmen. De korucu (de dorpswachten, een paramilitaire organisatie van de Turkse staat) zullen aanwezig zijn in de stemlokalen. Bovendien zal de nationale kiesraad er alles aan doen om fraude te legaliseren zoals zij voorheen deden door het goedkeuren van 2 miljoen niet afgestempelde stembiljetten. Dus, NEEN, dit is een farce, dit zijn verkiezingen die gemanipuleerd zijn.

Tegelijk heeft de oppositie ontdekt dat er een 163-jarige man was die voor de eerste keer werd opgeroepen om te stemmen. Zo zijn er honderden eeuwelingen die voor de eerste keer de kieslijsten vullen. Nou ja, als je fraude pleegt, doe het dan tenminste op een verstandige manier zou ik zeggen. Maar let op voor de katten, dit keer zijn ze een aanval aan het voorbereiden.

Katten en verkiezingen?

Bij een van de vorige verkiezingen viel in de helft van de provincies tijdens het tellen van de stemmen de elektriciteit uit. Volgens de toenmalige minister van binnenlandse zaken lag het aan een kat die de elektriciteitscentrale was binnengedrongen. Dus let op voor gemaskerde katten op 31 maart.

Dit artikel is met (met enige stilistische aanpassingen) overgenomen van de site van SAP-antikapitalisten.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren