Borderless

20 March 2019

Onze manier van leven

Ik geloof dat ik de uitdrukking voor het eerst hoorde na de aanslag in de Bataclan. Wij moeten niet zwichten voor de terroristen; niet bezwijken onder de angst, maar ‘doorgaan met onze manier van leven’. Sindsdien komt het in alle toonaarden terug: doorgaan met ‘onze manier van leven’.

Het is een prachtig ideologisch concept dat ‘onze manier van leven’. Het heeft de eenvoud en de charme van een autoreclame. Het wordt moeiteloos geassocieerd met vrijheid, zelfbeschikking en materiële welvaart. ‘Onze’ manier van leven staat tegenover ‘hun’ cultuur van de dood. Wij vieren het leven, zij verkiezen de dood in de hoop op 72 maagden in het hiernamaals.

Zoals ieder goed ideologisch concept schuilt er een zekere kern van waarheid in dat beeld van ‘onze’ manier van leven versus die van ‘hun’; althans als je het van iedere historische context ontdoet. ‘Wij’ hier in Noordwest-Europa hebben een onvergelijkbaar veel grotere mate van vrijheid en welvaart dan de grote massa van de bevolking in het Midden-Oosten. ‘Wij’ worden in veel mindere mate direct geconfronteerd met ellende en de dood in zijn meest gewelddadige vormen.

Maar is dat een bewijs van de superioriteit van ‘onze’ cultuur, ‘onze’ manier van leven ten opzichte van die van hen? Als je de relatie Europa/Midden-Oosten vanuit een historische blik bekijkt, kom je eerder tot de tegenovergestelde conclusie.

In het Midden-Oosten, en met name in het gebied tussen de Eufraat en de Tigris in het huidige Irak ligt de bakermat van de Europese beschaving: daar werd voor het eerst de landbouw en  veehouderij ontwikkeld, het eerste schrift gebruikt, voor het eerst gerekend en de astronomie toegepast. Daar ontstonden de eerste steden en ook de drie monotheïstische godsdiensten vinden daar hun oorsprong.

Maar de ontwikkeling van de geschiedenis is nooit rechtlijnig. Met de opkomst van het kapitalisme in Europa en de geweldige dynamiek en verspreiding daarvan met de industriële revolutie werd de rest van de wereld - waaronder het Midden-Oosten - steeds meer een wingewest. Het lot van het Midden-Oosten werd, zo kunnen we achteraf constateren, definitief bezegeld met de ontdekking van enorme hoeveelheden aardolie onder het zand.

Dat leidde ertoe dat het gebied door de Europese machten - volgens volstrekt willekeurig getrokken landsgrenzen - onderling werd verdeeld en er overal lokale potentaten aan de macht werden gebracht die garant stonden voor een ongestoorde levering van het zwarte goud en het onder de duim houden van de lokale bevolking. De eigen economische en culturele ontwikkeling werd in bloed en olie gesmoord.

Het resultaat van die ontwikkeling zien we nu dagelijks, tot in onze eigen achtertuin. Opstanden, repressie, door het westen gevoerde oorlogen, armoede, ellende, radicalisering en een grote stroom vluchtelingen die tegen iedere prijs proberen de Middellandse zee over te komen.

Het Midden-Oosten was en is vooral het olie-leverende wingewest,een kleine halve eeuw geleden werden het Midden –Oosten en Noord- Afrika (met name Marokko en Turkije) leveranciers van goedkope arbeidskrachten. De kinderen en kleinkinderen van deze ooit als ‘gastarbeiders’ aangeduide migranten proberen nu een plaatsje in ’onze’ maatschappij te veroveren waarbij ze zich, ondanks de keiharde structurele discriminatie, natuurlijk wel aan ‘onze manier van leven’ aan moeten passen.

Met dat ‘onze manier van leven’ wordt impliciet verwezen naar de consumptiemaatschappij zoals die sinds de tweede wereldoorlog in Europa tot stand kwam, gebaseerd op het gebruik van aardolie (en later ook gas). De motor van die welvaart is al geruime tijd aan het haperen. Olie en gas zijn eindige bronnen en de klimaatverandering als gevolg van de uitstoot van broeikasgassen leidt tot ongekende rampen. Aan ‘onze manier van leven’ zal op korte termijn een einde komen.

De vraag is alleen hoe dat einde zal komen: door steeds meer en steeds bloediger conflicten, omdat het westen tot elke prijs vast wil houden aan ‘onze manier van leven’; of door een transitie naar een ecologisch en sociaal verantwoorde maatschappij? Voorlopig lijkt de eerste ontwikkeling de overhand te hebben. Ik wens u allen een prettige vakantie, hier of elders.

PS: Volgens onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology zal nog deze eeuw een groot deel van het Midden-Oosten door klimaatverandering onbewoonbaar worden.

Dit stuk verscheen eerder als commentaar op Konfrontatie. 

Soort artikel: 

Reacties

Door franz bonsema ( ) op

het kan niet vaak genoeg gezegd worden: wij zijn nog steeds uitbuiters en massamoordenaars maar alleen de reacties daarop worden in onze media verketterd

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren