Borderless

13 December 2019

Opstand in Chili: het initiatief voor de algemene staking kwam van de vrouwenbeweging

Luis Miguel Moldes Bueno en Stephan de Miguel spraken op 23 oktober met Karina Nohales, activiste van de Tendencia Socialista Revolucionaria (Revolutionair Socialistische Tendens, TSR, zustergroep van SAP-Grenzeloos in Chili) en lid van de Coordinadora Feminista 8 Marzo. Ze spraken met haar in het gebouw van de FECh (Federación de Estudiantes de Chile) dat zich heeft omgevormd tot een soort hoofdkwartier van de mobilisaties en waar op het moment van het gesprek een bijeenkomst plaatsvond met vertegenwoordigers van verschillende industriesectoren die in actie zijn.

Hoe zijn de mobilisaties ontstaan en hoe ontwikkelen ze zich?

Een week geleden kondigde de regering een prijsverhoging van de metro aan van 30 pesos (Dit is ongeveer 0,03 euro. Ter vergelijking: het wettelijke minimumloon in Chili voor een volledige arbeidsmaand - in een 45-urige werkweek! - bedraagt 373 euro), een klein bedrag, maar al jaren vindt de ene prijsverhoging na de andere plaats. De prijzen voor de metro stijgen elk jaar ongeveer twee keer.

De studenten besloten massaal de lessen te boycotten uit protest tegen deze nieuwe prijsverhoging en de volgende dag werden er spontaan bijeenkomsten georganiseerd in metrostations. Daar was de samenstelling al veel breder dan alleen studenten. Dit liep uit op een heuse volksbeweging, waarbij metrostations werden ingenomen, die daarvoor door de politie waren bezet. Daarbij was er veel politiegeweld. Het is veelbetekenend dat op dat moment geen enkele van de sectoren die normaal dit soort acties veroordelen - metrogebruikers, gepensioneerden, middenklasse - dit deed, maar de acties integendeel steunden. Op dit moment zijn er 78 bezette stations en van de zeven metrolijnen van Santiago functioneert er maar een.

Geconfronteerd met deze feiten riep president Piñera de uitzonderingstoestand uit (die het recht op vereniging en om te demonstreren beperkt) en in de hoofdstad Santiago stelde hij de avondklok in.

De volgende dag breidden de mobilisaties zich, in het begin vooral uit solidariteit, uit naar de twee andere grote steden in het land, Concepcion en Valparaíso. De militairen kregen ondertussen alle macht om te handelen zoals ze wilden. Deze situatie ging crescendo, met mobilisaties van vele duizenden mensen. Momenteel is de uitzonderingstoestand en de avondklok (die niemand respecteert) van kracht in de negen belangrijkste steden van het land. Zonder twijfel blijft het regeringsgeweld niet beperkt tot deze gebieden. Er is al een jongere vermoord in een stad zonder uitzonderingstoestand.

Is het de gewoonte dat de militairen optreden in dit soort situaties in Chili?

Nee, helemaal niet. Sinds het einde van de dictatuur bleven de militairen van de straat, ze hebben dit niet meer gedaan sinds 1990.

Wat is de samenstelling van de beweging?

De beweging is echt heel heterogeen. We maken een opstand mee van alle volkse lagen en van de middenklasse. Een opstand van het hele volk.

Wat is de rol geweest van de Coordinadora 8M in de mobilisaties?

Je moet begrijpen dat het de Coordinadora 8M (opgericht in 2018 om de vrouwenmars op 8 maart te organiseren) was die het concept van algemene staking opnieuw naar boven haalde in een land dat het recht op staken niet erkent. Dit gebeurde met de feministische staking van 2019 die, hoewel ze niet als staking functioneerde, uitliep op de grootste actie sinds het verdwijnen van de dictatuur.

Nu is ze in staat geweest om een algemene staking uit te roepen die vanaf de eerste dag gesteund werd door havenarbeiders (20 havens in het land lagen plat), sectoren in de koperindustrie en door leerlingen in het secundair onderwijs. Dat is gelukt terwijl de vakcentrales zich nog afzijdig hielden, hoewel ze zich nu aansluiten. En dat is gelukt door de Coordinadora 8M.

Bovendien heeft de Coordinadora 8M besloten om een onderzoekscommissie op te zetten naar de doden, vermisten en gewonden ten gevolge van de repressie. De huidige gegevens zijn heel onnauwkeurig, de regering geeft maar 15 doden toe.

Welke balans kan je maken van de staking van 23 oktober?

De steden functioneerden niet, de banken en winkels waren gesloten, de klassen opgeschort, 20 havens lagen plat en volgens kameraden in de industrie werd in minstens 70% van de fabrieken gestaakt en heel wat andere draaiden slechts voor de helft.

Zonder twijfel is dit een bijzondere staking: ze werd uitgeroepen door de Coordinadora 8M en werd officieel alleen gesteund door de bonden van de havenarbeiders, studenten en een aantal mijnen. Toch kreeg ze ook half en half de steun van de vakbonden die hun basis opriepen niet te gaan werken onder het voorwendsel dat ‘het niet veilig zou zijn om je naar je arbeidsplaats te begeven’.

Wat is de balans van de repressie tot nu toe?

Op dit moment kunnen we nog geen exacte cijfers geven, alles is heel verwarrend. De regering erkent slechts 15 doden. Bovendien geeft ze tegenstrijdige informatie over hoe deze doden gevallen zijn. De officiële informatie stelt dat ze ‘gevallen zijn in confrontaties met het leger’, hetzelfde als wat verteld werd onder de dictatuur.

De sociale bewegingen tellen al minstens 30 doden, die volgens ons zijn vermoord. Daar komt nog eens een onbepaald aantal verdwenen personen bij. Bovendien vallen er constant zwaar gewonden door rubberkogels die door het leger worden afgeschoten. Er zijn ook gevallen van verkrachting en seksueel misbruik van aangehouden vrouwen, iets waarover de officiële pers zwijgt. Het is om al deze redenen dat de Coordinadora 8M een onderzoekscommissie heeft opgezet.

Welke antwoorden gaven de verschillende politieke partijen op de beweging?

In Chili bestaan er sinds het einde van de dictatuur twee grote politieke groeperingen, ‘Chile Vamos’, waarvan president Piñera deel uit maakt en de ‘Concertación por la Democracia’ waar onder meer de Socialistische Partij, de Communistische Partij en de Christendemocratie deel van uitmaken. Daar is sinds de laatste verkiezingen het Frente Amplio bijgekomen, een samenwerking van verschillende linkse krachten.

Als antwoord op de mobilisaties riep Piñera op tot een rondetafelgesprek van alle partijen, waarop alleen zijn eigen groep, de Christendemocratie en twee andere kleine partijen van de Concertación zijn ingegaan. Van hun kant verdedigen de socialisten, communisten en het Frente Amplio het standpunt dat de omstandigheden voor overleg niet bestaan zolang de repressie voortduurt. Zonder twijfel is binnen het Frente Amplio de toestand heel gespannen. Revolución Democrática (een linkse partij die rond 2012 werd opgericht door een deel van de leiding van de studentenbeweging.), de grootste groep binnen de samenwerking, is voorstander van deelname aan de rondetafelgesprekken, terwijl de rest van de betrokken groepen daar tegen zijn. Deze positie kan alleen begrepen worden als je je realiseert dat de leiders van RD al denken aan de gemeenteraadsverkiezingen van eind dit jaar.

Wat is het standpunt van de TSR?

Wij verdedigen het standpunt van de sociale bewegingen en van de Coordinadora 8M: geen onderhandelingen zolang de repressie voortduurt, geen onderhandelingen achter de rug van het volk. Volksvergaderingen in alle wijken om de mobilisaties te steunen, en de bevoorrading en de veiligheid te waarborgen. En het is in dergelijke bijeenkomsten dat de eisen die we verdedigen, bediscussieerd en beslist moeten worden.

De regering trok de prijsverhoging van de metro al in. Wat zijn de eisen op dit moment?

Dat is moeilijk te bepalen, er is een hele berg eisen. Wat zeker door alle eisenpakketten loopt, is de eis voor een Grondwetgevende Vergadering. Ongetwijfeld is dit idee nog diffuus en in discussie. De sectoren rond de Communistische Partij, die de vakbonden controleren, begrijpen haar als een nieuw pakt op het niveau van de staat, terwijl andere organisaties, zoals de Coordinadora 8M, opkomen voor het opzetten van territoriale vergaderingen waarin dit grondwetgevend proces vanuit de basis kan gebeuren, steunend op de krachten van het proces van echte mobilisaties.

Er zijn de laatste tijd heel wat mobilisaties in Latijns-Amerika. Is er een gevoel van verbinding?

Nee, dit internationalistisch sentiment zien we niet onder de mensen, dit bewustzijn is er nog niet. Maar tegelijkertijd kunnen we ook niet ontkennen dat als we zien dat het Ecuadoriaanse volk recent een overwinning behaalde, dit heel wat mensen moed gegeven kan hebben.

Wat zijn de volgende stappen?

De sociale organisaties hebben een staking uitgeroepen voor de komende twee dagen, op 23 en 24 oktober, Deze keer heeft die oproep ook de steun gekregen van de vakcentrales. Zonder twijfel staat het concept van algemene staking ook ter discussie. Aan de ene kant zien de Communistische Partij en de vakcentrales dit als een moment om de leiding van de beweging op zich te nemen en de orde te herstellen. Voor hen komt het er op aan zich op te stellen als serieuze en respectabele organisaties. Aan de andere kant zien de onafhankelijke sociale bewegingen de algemene staking als het moment om de mobilisaties te ondersteunen.

Tot slot...

Karina vroeg nog om vooral te melden wat zij als fundamenteel beschouwt: ‘Ik zou willen dat je weet dat in Chili de burgerij angst heeft, ze kunnen niet geloven wat er gebeurt, ze kunnen het niet uitleggen omdat ze in een parallelle wereld leven ten opzichte van de Chileense volksklassen. Geen enkele avondklok wordt gerespecteerd, geen enkele uitzonderingstoestand heeft het volk angst aangejaagd. Het volk is niet bang, zij zijn bang.’

Luis Miguel Moldes Bueno en Stephan de Miguel zijn lid van Anticapitalistas, de zusterorganisatie van  SAP-Grenzeloos in de Spaanse Staat. Nederlandse vertaling: Thomas Weyts.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren