Borderless

19 August 2019

De Egyptische revolutie is terug

De afgelopen weken kende Egypte opnieuw massale protesten, nu tegen het leger dat na de val van Hosni Moebarak de belangrijkste machtsfactor in het land werd. Na heftige botsingen waarbij het leger omstreeks 40 demonstranten doodde, hebben de militaire machthebbers enige concessies gedaan. Maar is dit genoeg?

De protesten dwongen maarschalk Mohamed Hussein Tantawi, de facto hoofd van de Egyptische regering, om te beloven in juli de macht over te dragen aan een gekozen, civiele president, ongeveer zes maanden eerder dan oorspronkelijk gepland. Een andere toezegging aan de eisen van de demonstranten was dat voormalige leden van Moebaraks partij vijf jaar lang niet deel mogen nemen aan de politiek. En op 21 november trad de civiele regering van premier Essam Sharaf af onder druk van de protesten. Tantawi volhardt echter in zijn eis dat het leger onder de nieuwe grondwet controle krijgt over zijn eigen begroting wat, gezien de grote politieke en economische macht van het Egyptische leger, de militairen een doorslaggevende stem zal geven in de politiek.

Lee Sustar van de Amerikaanse International Socialist Organisation, sprak met Mostafa Omar, journalist en lid van de Egyptische ‘Revolutionaire Socialisten’.

‘De directe aanleiding voor de protesten was de gewelddadige manier waarop de politie een eind maakte aan een protest om een versnelde machtsoverdracht aan een burgerregering te eisen. Duizenden mensen reageerden en de volgende dag werd de politie verjaagd van het Tahrir-plein. De laatste weken waren protesten tegen het militaire bewind langzaam gegroeid en kregen activisten en familieleden van mensen die waren opgepakt door het leger meer zelfvertrouwen om het tegen de politie en het leger op te nemen.
De regering en de militaire machthebbers hebben volledig gefaald in het doorvoeren van economische en sociale hervormingen om de levensomstandigheden van de bevolking te verbeteren. Ze braken hun belofte om het minimumloon te verhogen en voerden geen controle in op de prijzen van dagelijks benodigdheden. In plaats daarvan werd gebruik gemaakt van dezelfde repressieve methodes als onder Moebarak, tegen demonstranten, stakers et cetera. Allerlei oude machthebbers waren zich aan het voorbereiden op een nieuwe politieke rol, in samenwerking met het leger.’

Hoe reageerde de bevolking hierop?
‘Een meerderheid van de huidige demonstranten steunde waarschijnlijk het leger nog in februari en hoopte toen dat het de kant van het volk zou kiezen en het regime van Moebarak zou ontmantelen. Na negen maanden van teleurstellingen is dat veranderd, veel jongeren hebben hun vertrouwen in het leger verloren. Daarnaast leek het erop dat de liberale en islamistische partijen probeerden samen te werken met het leger en overblijfselen van Moebaraks regime om onderling de macht te verdelen.’

Wat is de houding van de islamistische partijen ten opzichte van de regering en leger? En ten opzichte van de protesten?
‘Islamistische groeperingen hebben het leger gesteund en in feite beloofd het leger en het opperbevel niet te bekritiseren. De Moslimbroeders in het bijzonder hebben geprobeerd protesten af te remmen en stakingen te breken, zij staan volledig achter het militaire opperbevel.

Maar toen het leger aankondigde dat zij het opstellen van de nieuwe grondwet zouden controleren, een veto zou krijgen over alle wetgeving met betrekking tot het leger en haar begroting geheim zou blijven ontvlamde een hevig debat en groeide er een kloof tussen het leger en de islamisten. De islamisten waren bang dat het leger het onmogelijk zou maken om in de grondwet clausules gebaseerd op de islamitische jurisprudentie, de sharia, op te nemen en daarom eisten zij een civiele regering.

De woede onder de bevolking over de rol van het leger en de leiders van de islamistische beweging is gegroeid. Binnen enkele dagen ontwikkelde er zich een nieuwe massabeweging, een die een wig drijft tussen de duizenden jonge sympathisanten van de Moslom Broeders en de leiding van die beweging: veel van deze jongeren hebben zich tegen de orders van hun leiders in aangesloten bij de beweging. De beweging omvat liberalen, socialisten, islamisten en mensen zonder band met een organisatie. Veel leden van islamistische groepen met wortels in de armere lagen van de bevolking en de arbeidersklasse voelen zich verplicht de mensen op het Tahrir-plein te beschermen. Op 22 november ging misschien wel een miljoen mensen de straat op en verspreid in het land nog eens tienduizenden en dit minder dan twee dagen na de oproep tot protest.’

Welke rol speelt de Verenigde Staten in de huidige crisis?
‘Amerikaanse officials zeggen continue in onderhandelingen met de Moslim Broeders verwikkeld te zijn. Zij zeggen voorbereidingen te treffen voor een regeringscoalitie van de Moslim Broeders, voormalige leden van Moebarak’s partij (de Nationaal Democratische Partij, NDP) en sommige liberalen. De verkiezingen hadden blijkbaar als doel een parlement te vormen dat vrijwel identiek zou zijn met het laatste parlement onder Moebarak. De VS en het leger dachten aanvankelijk erin geslaagd te zijn de situatie te stabiliseren en de nieuwe protesten met geweld te kunnen onderdrukken. Ze hadden de woede en de vastberadenheid van de mensen onderschat.

De machtsverhoudingen in het land zijn nu veranderd – in twee dagen won de beweging een eis die negen maanden lang genegeerd was: een verbod van vijf jaar om een zetel in het parlement te bekleden voor voormalige leden van de NDP - ook al zijn veel van hen kandidaat in de komende verkiezingen. En het leger heeft toegezegd onderzoek naar misdaden van de militaire politie toe te vertrouwen aan de civiele autoriteiten, een belangrijke eis sinds de militaire politie op negen oktober een bloedbad onder Koptische christenen aanrichtte.’

Hoe hebben de demonstranten, ondanks het politiegeweld, het Tahrir-plein kunnen bezetten?
‘In de straten rondom het Tahrir-plein is dagenlang gevochten. De straten zijn een slagveld, de politie heeft een eindloze reeks traangasgranaten afgevuurd op de demonstranten, traangas geleverd door de VS, en ze gebruiken rubber kogels. Maar ze gingen verder dan gebruikelijk met hun geweld, na de eerste aanval kwamen ze terug vergezeld door de militaire politie en toen gebruikten ze ook scherpe ammunitie. Er waren duidelijk orders gegeven om dodelijk geweld te gebruiken, dokters hebben bevestigd dat verwondingen van demonstranten in de nek en het hoofd waren geconcentreerd. De politie gooide de lichamen van de doden op een hoop en sloegen mensen dood met hun knuppels. Mensen vertellen dat ze erger geweld gezien hebben dan in de tijd van Moebarak. Dit schokte mensen die hoopten dat na Moebarak het ergste voorbij was.’

Uit welke sociale lagen komen de demonstraten op het Tahrir -plein?
‘Het beeld is vergelijkbaar met dat in januari en februari maar er zijn relatief minder mensen uit de middenklasse en meer arbeiders op het plein. De meeste mensen die door de politie gedood werden waren arme jongeren uit de sloppenwijken. Veel van hen hebben na jaren van armoede en geweld nog maar weinig hoop voor de toekomst. Als de beweging voortduurt, zullen meer en meer jonge sympathisanten van de Moslim Broeders en fundamentalistische groepen zich aansluiten. De meeste dokters die gewonden demonstranten behandelen zijn sympathisanten van Moslim Broeders die op eigen initiatief en gedreven door hun geweten handelen.

Er zijn geen grootschalige stakingen maar er vinden voortdurend kleinere stakingen plaats. Mensen hebben nu meer zelfvertrouwen om het tegen het leger op te nemen. Het aantal onafhankelijke vakbonden is gegroeid van ongeveer 90 in de vroege zomer tot 250. Maar er is geen landelijke politieke organisatie van arbeiders.’

Wat kunnen we nu verwachten?
‘De afgelopen vijf maanden was de revolutionaire beweging in een neergang maar de situatie is plotseling veranderd. De strijd gaat nog steeds door maar het is een grote overwinning dat Essam Sharaf moest aftreden. Sharaf beloofde de ‘premier van het Tahrir-plein te zijn’ maar in plaats daarvan bracht hij voormalige NDP-leden terug aan de macht in een groot aantal sleutelposities. De beweging eist nu een eenheidsregering zonder NDP-leden en er zijn onderhandelingen over een coalitie van islamisten, liberalen en misschien zelfs socialisten. Mensen verwoorden het zo; ‘in maart brachten we de regering van Sharaf aan de macht met een blanco volmacht en zij hebben de revolutie verkocht, nu zullen we hen aansprakelijk houden’. Dit gaat veel dieper dan een demonstratie tegen het militaire opperbevel, het politieke bewustzijn van mensen is nu veel groter’.

Dit interview vond plaats op 22 november en verscheen eerder op de site van de ISO; socialistworker.org.

Tags: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren