Tobin bedacht zijn belastingplan uit vrees dat het loslaten van de vaste wisselkoersen, zoals sinds de Tweede Wereldoorlog bestonden, zou leiden tot een toenemende macht van financiële instellingen. Door het heffen van een belasting van 0,05% op elk bedrag dat omgewisseld wordt in een vreemde valuta -als je duizend gulden omwisselt in marken betaal je dus 50 cent belasting- zou het onaantrekkelijker worden om te speculeren. Speculanten verdienen immers aan hele kleine verschillen in bijvoorbeeld de rentestand tussen twee landen, verschillen die soms maar eentiende procent bedragen. Maar omdat ze met zeer grote bedragen werken, is de opbrengst toch erg groot. Een kleine belasting zou dus groot genoeg kunnen zijn om speculan­ten af te schrikken, maar vormt geen belemmering voor het doen van internationale productieve investeringen of het doen van transacties die noodzakelijk voor de internationale handel.
De gevolgen voor de consument of de toerist zijn minimaal. Als je op vakantie ¦3500,- in het buitenland uitgeeft, dan wordt je vakantie precies ¦1,75 duurder en een buitenlandse wasma­chine van ¦1250,- wordt 63 cent duurder. Iemand met een netto-inkomen van ¦42.000 betaalt dus, indien hij zijn hele inkomen zou uitgeven aan buitenlandse goederen, ¦21,- extra belasting.
De Tobin-tax zou dus effectief speculanten kunnen bestrijden. Tegen andere vormen van speculatie is de Tobin-tax minder effectief. Ook de voorstanders van de Tobin-tax erkennen dat.

Kleine hervorming?
Is de Tobin-tax dan een hervorming zonder veel belang? Waar­schijnlijk niet, het is een effectieve methode tegen specula­tie in periodes dat de kapitalistische economie 'normaal' functio­neert. In crisisperioden zal het vergezeld moeten worden met radicalere maatregelen om de bewegingsvrijheid van het kapitaal in te dammen. De Chileense overheid onder andere heeft hier al een voorsprong opgenomen. Zij verplicht buiten­landse kapitaal­bezitters die Chileens of Colombiaans geld kopen een bepaald gedeelte van dat geld zonder rente vast te zetten bij de Chileens centrale bank. Ook de regering van Colombia past zo'n maatregel toe. In Maleisië heeft men de verkoop van Maleisisch geld verboden, behalve voor handels­doeleinden. In tegenstelling tot wat allerlei neoliberalen voorspelden volgde er geen catastrofe. Landen die beperkingen op de volledige inwissel­baarheid van de munt hebben, zoals China en Taiwan, werden ook minder getroffen door de Azië-cri­sis. Er zijn dus verschillende maatregelen mogelijk tegen het speculatieve kapitaalverkeer, dat landen dwingt om hun rente­tarieven hoog te houden zodat het kapitaal hun land niet verlaat.

Internationale solidariteit
De discussie over de Tobin-tax lijkt zeer technisch en econo­misch. Maar als het voorstel wordt aangenomen, zou het zelf­ver­trouwen van mensen om te strijden voor meer zeggenschap over de internationale economie enorm toenemen. Omdat er internationaal draagvlak bestaat voor de Tobin-tax, stimuleert ze ook de internationale solidariteit in de strijd voor een rechtvaardi­gere economische politiek.