6 June 2020

Gezocht: nieuwe antiracisme beweging

Het oude imago van Nederland als een tolerante, rijk geschakeerde samenleving krijgt de afgelopen tijd regelmatig flinke klappen. De afgelopen maanden zagen we rapporten over racistische politieagenten, internationale kritiek op het asielbeleid en discriminerende overheidsvoorstellen. We zien gelukkig ook het eerste begin van wat kan uitgroeien tot een nieuwe beweging tegen racisme.

Een zeer zichtbare vertegenwoordiger van racisme in Nederland is natuurlijk Geert Wilders met zijn PVV. Zoals de meeste racisten ontkent ook de PVV racistisch te zijn. Lange tijd tijd beweerden Wilders & CO slechts tegen bepaalde 'culturen' te zijn, vooral tegen de 'islamitische cultuur'. Die 'cultuur' fungeert voor hen als een onveranderlijke, overheersende verklaring voor menselijk gedrag – ruwweg op dezelfde manier als de fictie van 'ras' fungeert voor ouderwetse, 'biologische' racisten. Dat het hem eigenlijk ook te doen is om de etnische afkomst van mensen wordt sinds kort door Wilders zelf toegegeven met zijn uitspraken over Marokkaanse Nederlanders.

Maar racisme is niet beperkt tot de PVV. De laatste jaren is het aantal gerapporteerde racisme gerelateerde incidenten gestegen. Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau ondervindt tussen de 20 en 40 procent van de allochtone bevolking discriminatie bij het zoeken naar werk. En dan zijn er bijvoorbeeld de berichten over politiegeweld tegen allochtonen in Den Haag of het Amnesty International rapport dat racisme binnen de Nederlandse politie bekritiseerde.

Dit komt niet uit de lucht vallen. Deze regering heeft bijvoorbeeld een asielbeleid voortgezet dat er op gericht is zo min mogelijk mensen toe te laten en heeft illegaal verblijf strafbaar gesteld. Om deze zogenaamde misdaad te bewijzen heeft de politie verreikende bevoegdheden gekregen om woningen te doorzoeken en vreemdelingen die niet meteen kunnen bewijzen hier legaal te verblijven hebben minder rechten dan criminelen. Dit soort beleid geeft het signaal af dat asielzoekers, vluchtelingen, vreemdelingen, 'buitenstaanders', problemen zijn, dat het acceptabel is dat zij minder rechten hebben.

We zien gelukkig ook protest tegen dit soort ontwikkelingen. De vluchtelingenprotesten in Amsterdam, Den Haag en elders zijn belangrijke voorbeelden. En eind vorig jaar kregen de protesten tegen Zwarte Piet – die natuurlijk om meer gaan dan alleen om deze ene beledigende stereotypering van een zwarte man – een nieuwe dynamiek.

De reacties op dit soort protesten zijn veelbetekenend. Eerst zijn ze afwijzend, daarna steeds vijandiger. De reactie van veel Nederlanders op kritiek op racisme is om de brenger van het slechte nieuws aan te vallen: zij zijn zogenaamd het probleem, niet het racisme. De critici ontbreekt het zogenaamd aan 'gevoel voor humor', zij zijn 'overgevoelig'. Hoe aanhoudender de kritiek op racisme, hoe vijandiger de reactie van veel Nederlanders die blijken er niet mee om te kunnen gaan als het Nederlandse zelfbeeld van 'tolerant', 'open', (kortom: goed) in twijfel wordt getrokken.

Protest zal vaak buiten de gevestigde migrantenorganisaties plaats moeten vinden – vooral in deze tijden van bezuinigingen houden gesubsidieerde organisaties de kop laag. De linkse partijen doen vaak alsof racisme niet bestaat – of nog erger, ze nemen delen van het nieuwe culturele racisme over. Als ze dan toch geconfronteerd worden met bewijzen van racisme, doet dit links vaak alsof het om individuele problemen gaat, om de onbeschoftheid van een specifieke racist. En al te vaak gaat dat ook nog eens gepaard met opmerkingen in de trant dat allochtonen 'niet alleen maar moeten klagen'.

Op deze manier wordt racisme gebagatelliseerd. Maar racisme is geen individueel probleem maar een structurele ongelijke machtsverhouding die in stand wordt gehouden door een hele reeks kleine en grote gebaren. Van beledigen tot geweigerd worden voor een baan.

Een nieuwe antiracisme beweging zal dus een zaak van de lange adem zijn. De demonstratie van 22 maart is in ieder geval een goede gelegenheid voor mensen om contact te houden en het debat over het Nederlandse racisme-probleem gaande te houden. Racisme is te lang als een individueel probleem afgedaan. Vooral in tijden van economische recessie, waarin racisme zondebokken aanwijst voor sociale moeilijkheden en het de slachtoffers nog moeilijker maakt, kunnen we ons dit niet veroorloven.

Samen tegen Racisme & Discriminatie - demonstratie 22 maart Locatie: Museumplein, Amsterdam Aanvang:13.00

Soort artikel: 

Reacties

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren