In minder dan twee maanden tijd werd Europa getroffen door drie hittegolven die uitzonderlijk waren vanwege hun vroege intrede, hun intensiteit, hun duur en hun geografische omvang.

De gevolgen voor de volksgezondheid zijn talrijk en dramatisch: ademhalingsproblemen, met name als gevolg van de vorming van ozon (door de uitstoot van stikstofoxiden (NOx) door verbrandingsmotoren – in juni werd de gevaarlijke ozonconcentratie overschreden voor 300 van de 450 miljoen Europeanen); hart- en vaatziekten; infectieziekten; acuut nierfalen; luchtvervuiling door rook van bosbranden. Die gevolgen verergeren de sociale ongelijkheden die verband houden met woonomstandigheden, vervoer, arbeidsomstandigheden en inkomen nog verder. Het aantal extra sterfgevallen loopt in de duizenden. In de armste regio’s, waar de mogelijkheden om zich tegen hitte en vervuiling te beschermen het geringst zijn, liggen de cijfers voor oversterfte rond de 80 procent, vergelijkbaar met die tijdens de covid-periode.

Niet alleen mensen lijden en sterven. Ook vee betaalt een zware tol, met name runderen (die niet zijn aangepast aan dergelijke temperaturen) en pluimvee. In de industriële 'vleesfabrieken' vallen tienduizenden doden. Naast de ethische schok die deze slachting teweegbrengt, past die in het bredere kader van de ernstige gevolgen van de hittegolf voor de landbouwproductie en de voedselsoevereiniteit. Met een domino-effect op de consumentenprijzen die al stijgen als gevolg van de oorlog van Trump en Netanyahu tegen Iran. Ook hier worden de lagere sociale klassen het hardst getroffen.

De gevolgen voor de natuurlijke land- en watermilieus zijn niet minder dramatisch. Extreme hitte, ernstige droogtes en bosbranden doden op grote schaal vogels, insecten, vissen, amfibieën, zoogdieren… De schade aan met name bossen, coulisselandschappen en wetlands is het meest zichtbaar, maar ook de versnelde verandering van mariene milieus is zorgwekkend. In het algemeen wordt de biodiversiteit, die al ernstig is aangetast door de agro-industrie, de industriële visserij en de toeristische sector, opnieuw een zware klap toegebracht. Door een soort boemerangeffect ondervinden die sectoren nu een terugslag die niet zonder wereldwijde economische gevolgen zal blijven.

De hittegolven passen in het kader van extreme weersverschijnselen die zich overal ter wereld steeds vaker voordoen. Om alleen de meest recente voorbeelden te noemen: in India steeg het kwik in mei tot 45°C; in China veroorzaken bijzonder hevige tyfoons ernstige overstromingen in Guangxi, terwijl Xinyang door een hittegolf wordt getroffen; op het Antarctisch Schiereiland, midden in de zuidelijke winter, werden temperaturen van +5°C gemeten, 20°C hoger dan de seizoensgemiddelden…

Deskundigen zijn stellig: de meeste van deze gebeurtenissen zouden zonder de opwarming van de aarde niet hebben kunnen plaatsvinden. Het is bekend dat de opwarming voornamelijk te wijten is aan de ophoping in de atmosfeer van gigantische hoeveelheden CO₂, die vrijkomen bij de verbranding van fossiele brandstoffen. Het mechanisme is volkomen bekend: door de toenemende concentratie van CO₂ en andere broeikasgassen raakt het systeem Aarde in een steeds grotere energetische onbalans, die steeds heftigere 'aanpassingen' veroorzaakt. Dit is echter nog maar het begin. De oceanen nemen het grootste deel van het energieoverschot op (90 procent). Dat ze momenteel het warmste eerste halfjaar ooit meemaken, staat garant voor nog heftigere rampen in de toekomst. Op korte termijn zullen de gevolgen nog worden versterkt door de komst van El Niño, een natuurlijk fenomeen waarvan de recordintensiteit waarschijnlijk niet losstaat van de opwarming van de oceaanmassa’s.

De conclusie is onomstotelijk: de opwarming van de aarde stort de aarde op dit moment in een onomkeerbare ramp op de menselijke tijdschaal. Een ramp die vooral de armen in arme landen en de lagere klassen in de zogenaamde 'rijke' landen treft. Dat is de belangrijkste boodschap van de hittegolf.

Deze situatie was te voorzien en werd onder meer aangekondigd in de opeenvolgende rapporten van het IPCC. Ook de oplossing is bekend: we moeten onmiddellijk beginnen met het drastisch terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen en zo snel mogelijk afstappen van het gebruik van fossiele brandstoffen. Maar na de grootse verklaringen van het Akkoord van Parijs in 2015 ('de temperatuurstijging ruim onder de 2°C houden en tegelijkertijd blijven streven naar een maximum van 1,5°C'), ging de business as usual gewoon door. We moeten ons realiseren dat het akkoord zelfs geen melding maakte van fossiele brandstoffen.

De beloften om het klimaat te stabiliseren waren voor 95 procent gebaseerd op scenario’s met massale inzet van koolstofafvang en -opslag, emissiecompensatie, geo-engineering, 'schone steenkool’ en ‘koolstofvrije kernenergie’. De verkopers van valse technologische oplossingen hadden maar één ding voor ogen: de indruk wekken dat het klimaat op een andere manier gestabiliseerd zou kunnen worden dan door fossiele brandstoffen in de grond te laten zitten. Het resultaat is duidelijk…

Een zuinig energiesysteem, dat voor 100 procent op hernieuwbare energiebronnen is gebaseerd, kan voorzien in de werkelijke menselijke behoeften – democratisch en solidair vastgesteld – met inachtneming van de ecologische grenzen. Maar de invoering ervan vereist een afname van het eindverbruik van energie, door onnodige productie en onnodig vervoer te elimineren. En dat is nu juist wat het Kapitaal koste wat kost wil voorkomen. Democratie, solidariteit, het voorzien in werkelijke behoeften en het respecteren van ecologische grenzen zijn meer dan ooit onverenigbaar met zijn marktlogica van concurrentie om winst.

Het systeem, dat van nature productivistisch is en historisch geworteld in fossiele brandstoffen, moet steeds meer produceren door te investeren in machines, en arbeid en de aarde steeds meer uitbuiten om de structurele daling van de winstmarge tegen te gaan. Van een 'energietransitie' is dus geen sprake. Meer dan dertig jaar na de Earth Summit (Rio 1992) bedraagt het aandeel van fossiele brandstoffen in de wereldwijde energiemix nog steeds bijna 80 procent en blijven de jaarlijkse uitstootcijfers stijgen. De absurde logica van een op hol geslagen automaat sleept de mensheid mee naar de afgrond.

Dat is de tweede boodschap van de hittegolf: sinds de Industriële Revolutie is het Kapitaal fossiel, dat blijft het en het is van plan dat te blijven, ongeacht de menselijke en ecologische kosten.

De afgelopen jaren zien we een terugval van het milieubeleid in het algemeen en het klimaatbeleid in het bijzonder ('green backlash'). De COP 28 (2022) had met tegenzin de doelstelling aangenomen van een 'overgang weg van fossiele brandstoffen' ('transitioning away from fossil fuels'). Bla-bla-bla. De investeringen in olie, steenkool en aardgas gaan gewoon door alsof er niets aan de hand is. De 65 grootste banken hebben die investeringen in 2024 en 2025 zelfs opgevoerd.

De terugslag is natuurlijk hevig in de Verenigde Staten en niet pas sinds Trump 2 – ook al vormt die regering de voorhoede van de ernstigste klimaatontkenning en het meest grove obscurantisme. Maar de terugslag blijft niet beperkt tot dat land en begon al vóór januari 2024. In haar rapport van 2022 gaf Werkgroep 3 van het IPCC aan welke reducties in het gebruik van steenkool, olie en aardgas tegen 2050 moeten worden gerealiseerd om een kans van één op twee te hebben om onder de 1,5°C te blijven (of die drempel niet al te veel te overschrijden): respectievelijk 95 procent, 60 procent en 45 procent, vergeleken met 2019.

De regeringsvertegenwoordigers hebben die kerncijfers uit de in 2023 gepubliceerde 'samenvatting voor beleidsmakers' weggelaten. In plaats daarvan hebben ze een vage formulering gebruikt, die technologieën voor het afvangen en opslaan van CO₂ op één lijn stelt met hernieuwbare energiebronnen. In Rusland heeft Poetin in 2025 een decreet ondertekend dat voorziet in een toename van de uitstoot met een vijfde tot 2035. Het is geen verrassing dat de oliemonarchieën op grote schaal investeren.

Zelfs de zogenaamde 'klimaatvoorlopers' ontsnappen niet aan deze achteruitgang. China verplaatst 'vuile' producties naar Zuid-Azië, verbrandt steenkool om de importbeperkingen op olie en gas te compenseren en past zijn decarbonisatie-indicator aan om te verdoezelen dat zijn belofte om de uitstoot eind 2025 te laten pieken, niet wordt nagekomen. De Europese Commissie, in overeenstemming met de regeringen en onder druk van het bedrijfsleven, haalt de toch al zeer ontoereikende maatregelen voor de regulering van de uitstoot uit haar eigen 'groene plan'.

Een verbod op de verkoop van voertuigen met verbrandingsmotoren na 2035, maatregelen tegen de invoer van LNG uit landen die methaanlekkages niet bestrijden, het beëindigen van de toewijzing van gratis emissierechten aan grote bedrijven in het ETS-systeem, het beschermen van het Noordpoolgebied: alles gaat door de omnibus-molen van de 'vereenvoudiging'. Midden in een hittegolf heeft de Commissie zelfs verklaard dat de productie van zakenvliegtuigen een 'duurzame' activiteit is.

Geconfronteerd met de economische crisis wedijveren alle groot- en middelgrote mogendheden om AI te ontwikkelen, waarvan de datacenters ware klimaatbommen zijn. Ze zijn allemaal druk bezig de agro-industrie te bevoordelen ten koste van de kleinschalige landbouw, plattelandsgemeenschappen, inheemse volkeren en ecosystemen. Ook versnellen ze allemaal de wapenwedloop. Oorlogen, waarbij fossiele brandstoffen een belangrijke inzet vormen, hebben echter ook een zware impact op het klimaat en het milieu. De cumulatieve uitstoot van de wapenindustrie en de werking van de legers (die niet onderworpen zijn aan rapportageverplichtingen!) wordt geschat op 5,5 procent van de wereldwijde uitstoot. Meer dan die van de burgerluchtvaart en de zeevaart samen.

Het toppunt van schande: terwijl de ontwikkelde kapitalistische landen de hoofdverantwoordelijken zijn voor de ramp; terwijl honderden miljoenen mensen in Azië, Afrika en Latijns-Amerika al vijftig tot honderd dagen per jaar te maken hebben met temperaturen die hun fysieke voortbestaan in gevaar brengen, wedijveren de meeste regeringen van grote en middelgrote mogendheden met elkaar in het nemen van verachtelijke maatregelen om migranten op te sporen, op te pakken, te criminaliseren, op te sluiten en terug te sturen. Zelfs kinderen en zwangere vrouwen worden niet gespaard.

Het aanwijzen van dergelijke zondebokken heeft duidelijk tot doel de aandacht af te leiden van het falen van het kapitalistische klimaatbeleid: volgens het UNEP (Milieuprogramma van de Verenigde Naties) varieert de kans dat de opwarming in de 21e eeuw onder de 1,5°C blijft – een wettelijke verplichting volgens het Internationaal Gerechtshof! – tussen 0 procent (bij ongewijzigd beleid) en 21 procent (als alle staten hun beloften van 'nul-uitstoot' zouden nakomen… die ze echter vrolijk laten varen). De kans om onder de 2°C te blijven is nauwelijks geruststellender. Met het huidige beleid zullen we in de loop van deze eeuw de 3°C bereiken.

Deze beslissingen van regeringen zijn bewust en weloverwogen. Ze zijn niet louter het gevolg van onverantwoordelijkheid, maar van klimaatcriminaliteit (zie het gezamenlijke opiniestuk in Le Monde van 6 juli 2026). Criminaliteit van schaamteloze schurkenkapitalisten, die openlijk de spot drijven met rechterlijke uitspraken, met name die van het Internationaal Gerechtshof (ICJ). Staatscriminaliteit, klassencriminaliteit, racistische en seksistische criminaliteit. Een criminaliteit die steeds meer geneigd is zich aan te sluiten bij extreemrechts (want de les van de geschiedenis is duidelijk: voor massamoord gaat er niets boven de fascisten).

Een criminaliteit van absoluut, absurd nihilisme, bereid om de menselijke beschaving en de rijkdommen van de natuur op te offeren op het altaar van de meest verachtelijke winstzucht. De onwetende superrijken beschouwen zichzelf als een superieur ras en denken dat ze, eenmaal onsterfelijk geworden, hun dodelijke werk op de planeet Mars kunnen voortzetten. De onderwereld van de lagere klassen vindt zijn weg naar de financiële wereld, naar het hoogste niveau van de burgerlijke samenleving, zoals Marx al had voorzien.

Dat is de derde boodschap van de hittegolf: door de burgerlijke democratie en haar 'waarden' de rug toe te keren keert de in diskrediet geraakte rechtse politiek zich af van de burgerlijke democratie en sluit ze een bondgenootschap met extreemrechts om het destructieve en oorlogszuchtige neoliberale beleid verder door te voeren, ten dienste van de overmoed van de fossiele brandstofindustrie, de financiële wereld, de agro-industrie en de obscene luxe van de superrijken, ten koste van de volksklassen.

Op middellange en lange termijn is er geen weg terug. Wat verloren is, is verloren. Uitgestorven soorten zullen niet terugkeren. Afgebroken gletsjers zullen zich niet herstellen. De oceanen zullen niet terugkeren naar het niveau van een eeuw geleden (de jaarlijkse zeespiegelstijging is vandaag de dag meer dan twee keer zo groot als tussen 1956 en 1975 werd waargenomen!). Het Holoceen, het geologische tijdperk dat de opbloei van de menselijke beschaving mogelijk maakte, is voorbij.

Waar glijden we nu naartoe? Volgens een recente studie hangt het 'optimistische scenario' van een 'beheersbaar Antropoceen' – minder dan 2°C opwarming tegen 2100, met rond 2200 een terugkeer naar een temperatuur die iets hoger ligt (1°C) dan die van het Holoceen – nog maar aan een zijden draadje. In werkelijkheid leidt het kapitalistische beleid ons op een andere weg – het ‘gevaarlijke Antropoceen’: +3°C rond 2100, +3,5°C rond 2200. De rampen van vandaag (bij +1,4°C) tonen aan dat dit gevaar heel serieus moet worden genomen. Maar het zou nog erger kunnen zijn. Er zouden slechts enkele onverwachte gebeurtenissen nodig kunnen zijn (bijvoorbeeld een plotselinge daling van de CO₂-opname door bossen) om de planeet vóór 2100 te laten afglijden naar een temperatuurstijging van meer dan 4°C, zonder dat menselijk ingrijpen dat nog kan tegenhouden. 'Het onbeheersbare Antropoceen', aldus de auteurs.

De angst die dit soort studies kunnen oproepen, is begrijpelijk. We moeten die angst echter bestrijden door te benadrukken dat die prognoses zijn gebaseerd op scenario’s van het IPCC, die stuk voor stuk uitgaan van het dogma van een voortdurende groei van het primaire energieverbruik, de materiële productie en het vervoer. Met andere woorden: ze bevestigen dat het redden van de levensomstandigheden op aarde volstrekt onverenigbaar is met de voortzetting van de kapitalistische accumulatie. (Het zogenaamde 'optimistische' scenario ontsnapt slechts gedeeltelijk aan die onverenigbaarheid door uit te gaan van de grootschalige inzet van 'tovenaarsleerling'-technologieën voor koolstofafvang en -opslag.)

Maar neem de druk weg van de kapitalistische accumulatie die steeds grotere ongelijkheden veroorzaakt; omarm het perspectief van een economie die is gebaseerd op het voorzien in werkelijke menselijke behoeften; geef voorrang aan de zorg voor mens en natuur; omarm het idee om onnodige en schadelijke productie en vervoer af te schaffen, waarbij werkgelegenheid en inkomen voor iedereen worden gegarandeerd… In dat geval veranderen de gegevens volledig; er is licht aan het einde van de tunnel. Het volstaat zeker niet om dat alleen maar te zeggen! Maar het moet gezegd worden, want buiten deze waarheid is er geen hoop.

Dat is de vierde boodschap van de hittegolf: niets zou erger zijn dan zich erbij neer te leggen. Er is nog tijd om in actie te komen. Wie strijdt, kan verliezen, maar in elke fase van de ramp maken de strijd, de solidariteit en de onderlinge hulp het verschil.

We nemen er nota van dat de ramp in volle gang is en dat de situatie is veranderd, verslechterd. We moeten voortaan aanpassing en terugdringing met elkaar combineren, dat wil zeggen: onmiddellijke bescherming tegen de schadelijke gevolgen van de klimaatverandering en de strijd tegen de oorzaken, in de eerste plaats de verbranding van fossiele brandstoffen, maar ook ontbossing en de agro-industrie. Maar de mogelijkheden tot aanpassing zijn beperkt. Voor de koraalriffen worden die mogelijkheden momenteel al overschreden. Bij een opwarming van +3°C is aanpassing zeker niet meer mogelijk. De waarheid is dat vanaf nu elke tiende graad opwarming de aanpassingsmogelijkheden vermindert, zowel voor de samenleving als voor de ecosystemen.

In tegenstelling tot de 'aanpassing' die door de kapitalisten wordt gepromoot als middel om emissiereducties te vermijden (in feite een 'verkeerde aanpassing', zoals het IPCC het noemt), willen wij beide tegelijkertijd afdwingen. Dat impliceert een publieke, democratische, sociale en feministische aanpassing, die anticipeert op wat we met vrijwel volledige zekerheid weten over toekomstige klimaatontwikkelingen… Een aanpassing die in overeenstemming is met de vereisten voor emissiereductie en niet met de valse, individuele en energieverslindende oplossingen. Alleen een massale en vastberaden mobilisatie kan deze dubbele urgentie afdwingen.

Een internationalistische massabeweging opbouwen voor sociale en klimaatrechtvaardigheid

Een beweging die aansluit bij de onmiddellijke eisen van de mensen die de sociale, humanitaire en gezondheidsgevolgen van de productivistische vlucht naar voren volop ondervinden.

Een beweging die niet capituleert voor de klimaatmisdadigers uit de financiële sector, de energiesector en de agro-industrie maar die hun ontwapening eist, als voorwaarde voor het uitstippelen van een alomvattend beleid met het oog op een andere samenleving: een goede, werkelijk menselijke, ecosocialistische samenleving.

Een beweging die het mogelijk maakt om te mobiliseren voor concrete en onmiddellijke doelstellingen, waarbij in de eerste plaats de consumptie van de zeer rijken wordt aangepakt (privéjets, superjachten, vliegquota…); door de verschillende acties tegen nutteloze en destructieve projecten (weginfrastructuur, megawinkelcentra, vervoers- en sportcomplexen…) te versterken en te bundelen; door campagne te voeren rond ecologische en sociale eisen zoals gratis openbaar vervoer, agro-ecologie…

Een beweging die ook, omdat er nog meer hittegolven zullen komen, in staat is om een noodplan te verdedigen, opgesteld in samenwerking met degenen die hier het meest door worden getroffen, om degenen te beschermen die het hardst worden geraakt – ouderen, kinderen, zwangere vrouwen, chronisch zieken…: een plan voor de isolatie van gebouwen, te beginnen met scholen, ziekenhuizen en openbare gebouwen… ; vergroening van stedelijke gebieden om hitte-eilanden tegen te gaan; openstelling voor het publiek en aanpassing van de openingstijden van plekken waar men afkoeling kan vinden – bibliotheken, tuinen en parken, zwembaden…; gratis en aangepast openbaar vervoer om het autoverkeer te verminderen en zo de luchtvervuiling door fijnstof, ozon en NOx terug te dringen…

Nieuwe, onmisbare en haalbare allianties

Er bestaan al eco-sociale bewegingen. Jongeren en boeren zijn daar al sterk in vertegenwoordigd. Door de hittegolven hebben de jongeren het schooljaar afgesloten in schoolgebouwen die waren veranderd in kokende ovens en erger nog, ze zeggen tegen zichzelf dat ze 'misschien wel de koelste zomer van de rest van hun leven meemaken'. Wat de boeren betreft: zij zien niet alleen hun werkinstrument, maar ook hun beroep en hun leven lijden en verdwijnen.

Vrouwen vormen de meerderheid en nemen vaak het initiatief tot deze acties. Door de hittegolven staan zij nog meer in de frontlinie om de verslechtering van de levens- en gezondheidsomstandigheden op te vangen. Bovendien: hoewel hittegolven op zich geen patriarchaal geweld veroorzaken, creëren ze wel de omstandigheden die de verslechtering van al gewelddadige situaties in de hand werken. Volgens een studie van de Verenigde Naties lopen bij een opwarming van 2°C jaarlijks 40 miljoen extra vrouwen en meisjes het risico slachtoffer te worden van huiselijk geweld tegen 2090. Geen feminisme zonder klimaatstrijd, geen klimaatstrijd zonder feminisme!

De herhaaldelijke hittegolven scheppen de voorwaarden voor nieuwe samenwerkingsvormen

• In het verleden had de klimaatbeweging moeite om echt aansluiting te vinden bij de arbeidersbeweging.

Tegenwoordig staan de kwesties van werk, arbeidsomstandigheden en gezondheid op het werk objectief gezien centraal: de toch al zware omstandigheden bij buitenwerk (bouw, openbare werken, landbouw…) worden ronduit ondraaglijk, gevaarlijk of zelfs dodelijk; de werkruimtes zijn niet aangepast aan de hitte; de vervoersomstandigheden tussen woonplaats en werkplek zijn verslechterd… De vakbonden hebben een essentiële rol te spelen om de kwestie van de arbeidsomstandigheden op een collectieve, strijdbare en mobiliserende manier aan de orde te stellen, om de zelforganisatie van arbeiderscollectieven aan te moedigen om passende oplossingen uit te werken en die af te dwingen: het recht om het werk neer te leggen, verkorting van de werktijd, geen werk na 14.00 uur (zonnemiddag), pauzes van 10 minuten, telewerken, loongarantie…

Bovendien heeft de arbeidersbeweging een doorslaggevende rol te spelen om gezondheid op het werk te koppelen aan gezondheid in het algemeen en hiervan een prioriteit te maken die per sector moet worden uitgewerkt.

In de industriële sectoren biedt het uiterst concrete en tastbare karakter van de huidige crisis de mogelijkheid om niet alleen de arbeidsomstandigheden ter discussie te stellen, maar ook het maatschappelijk nut van activiteiten en producties in het licht van de gevolgen voor de gezondheid, het milieu en… het klimaat. De crisis biedt een kans die we moeten aangrijpen om de productivistische consensus te doorbreken die vakbonden nog te vaak ketent aan de verdediging van milieuvernietigende producties, onder het mom van het behoud van werkgelegenheid.

In de dienstensector gaat het erom het verband te leggen tussen de verslechtering van de arbeidsomstandigheden en de verslechtering van de opvang van gebruikers – leerlingen in onderwijsinstellingen, gebruikers van het openbaar vervoer…

• Gezondheid en zorg: een kwestie van maatschappelijke keuzes.

Ziekenhuizen, gezondheids- en zorgdiensten (thuiszorg, zorg voor hulpbehoevenden) zijn aangetast door jaren van liberaal beleid, een gebrek aan middelen en een gebrek aan respect voor het personeel, de gebruikers en de patiënten.

De hittegolven van vandaag, net als elke andere gezondheidsramp, leggen alleen maar de rampzalige gevolgen bloot van de verwaarlozing door de overheid en de heerschappij van concurrentie en commercialisering. Het systeem barst uit zijn voegen. De ongelijkheden op het gebied van gezondheid en toegang tot zorg, die nu al kolossaal zijn, nemen explosief toe.

Een mobilisatie voor gezondheid en zorg, waarbij de verschillende onderdelen – preventie, behandeling en toegang tot goed gefinancierde en met voldoende personeel bemensde openbare diensten, gezondheid op het werk, milieugezondheid… – met elkaar worden verbonden, is een essentieel onderdeel van sociale en klimaatrechtvaardigheid.

• Terwijl de meest radicale en openlijke ontkenners een ware open oorlog tegen de wetenschap voeren en beleidsmakers alle waarschuwingen negeren die gebaseerd zijn op de consensus uit wetenschappelijk onderzoek, lijkt het voor steeds meer onderzoekers onmogelijk om zich afzijdig te houden van politieke keuzes en maatschappelijke beslissingen. De zich uitbreidende kloof tussen wetenschap en kapitaal biedt een andere strategische kans. Zo eisen tientallen wetenschappers, artsen, onderzoekers, filosofen en kunstenaars een noodwet inzake klimaatverandering die onder meer alle Franse bedrijven zou verbieden om, in Frankrijk of elders, aan een nieuw fossiel project deel te nemen, of het nu gaat om een kolenmijn, een oliebron of een gasveld, en die 'alle subsidies voor fossiele brandstoffen' zou afschaffen. Dat soort standpunten speelt een enorme rol bij het vergroten van de geloofwaardigheid van de strijd voor een ecosocialistisch alternatief, zonder dat dat in de plaats komt van zelforganisatie en democratische keuzes.

• Ten slotte zijn er talrijke verbanden tussen klimaatontkenning en extreemrechts in al zijn verschillende vormen. Van Trump tot Milei, via Poetin en de extreemrechtse partijen in Europa: ze leggen allemaal klokkenluiders het zwijgen op en steunen media die volledig in het teken staan van desinformatie; ze zijn allemaal fervente verdedigers van fossiele brandstoffen en extractivisme en fanatieke voorstanders van AI, de auto- en luchtvaartindustrie en de wapenindustrie. Ook al zijn ze niet de enigen, hun machtsovername betekent altijd een kwalitatieve sprong naar de slechtst denkbare wereld, naar een selectieve aanpassing ten gunste van hun bevoorrechte minderheid aan de ramp waarvoor zij zelf verantwoordelijk zijn. Hun seksisme, hun racisme, hun haat tegen migranten, hun ideologie van het recht van de sterkste… staan haaks op wat de mensheid nodig heeft om het hoofd te bieden aan de ergste crisis die door het productivistische kapitalisme is veroorzaakt. De strijd voor het klimaat en de antifascistische strijd moeten samengaan.

We zullen niet terugkeren naar de wereld van vroeger, maar we hebben nog steeds de mogelijkheid om te leven en goed te leven door zorg te dragen voor de schoonheid van de aarde

Van kapitalistische regeringen valt niets te verwachten. Hittegolven, net als andere klimaatrampen, bevestigen dat: we moeten breken met dit systeem en zijn logica. Laten we gezamenlijk uit het leed, het verdriet, de verbijstering, de woede en het verlies… die we in deze extreme tijden hebben ervaren, de kracht, de vastberadenheid en de creativiteit putten die bij de uitdaging passen: laten we in opstand komen, laten we ons verenigen om de leefbaarheid van de wereld vandaag en voor toekomstige generaties te behouden. Laten we samen, door onze strijd en onze democratische organisatie, een politiek alternatief afdwingen dat volledig gewijd is aan dit existentiële doel.

Christine Poupin en Daniel Tanuro zijn leden van de Ecologiecommissie van de Vierde Internationale.

Dit artikel stond op Inprecor. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.