Borderless

19 January 2020

Identiteit en verlangen in Broederliefde

Abdellah Taïa’s Broederliefde is een autobiografische roman over een homoseksuele jongen uit Marokko die eind jaren negentig naar Europa migreert. Taïa verwikkelt op moeiteloze wijze seksualiteit, verlangen, migratie en identiteit en laat zien hoe al deze zaken in verwarring raken door de ontwortelende gevolgen van globalisering. Paradoxaal, nooit eenduidig.

In prachtig proza - Henne van der Kooy moet een knap vertaalster zijn - vertelt Taïa zijn verhaal. Dat begint in een kleine woning in de wijk Hay Salam in Salé, een stad in het noorden van Marokko. In Hay Salam deelde de kleine Abdellah een kamer met zijn moeder, zijn jongere broertje en zes zussen. In het huis woonden daarnaast nog Abdellah’s grote broer, de prachtige Abdelkébir, een man met een snor en een stoer mannenlijf. Abdelkébir was Abdellah’s eerste liefde - hij had een eigen kamer.
Dicht bij elkaar
De derde kamer in het huis was die van de vader des huizes. Dat was de plek waar Abdellah’s vader en moeder met medeweten van het hele gezin ongeveer eens per week de liefde bedreven. Seks was net zo vanzelfsprekend en net zo weinig privé als al het andere in het gezin. Men leefde zo dichtbij elkaar dat niets geheim bleef, maar Taïa laat overtuigend zien dat dit niet eenduidig beklemmend of verstikkend genoemd kan worden, zoals veel van zijn Europese lezers geneigd zullen zijn te denken. Natuurlijk, die elementen maken deel uit van het verhaal. Maar over het algemeen beschrijft Taïa het leven in Hay Salam, al die levens die met elkaar versmolten waren, met veel liefde.
Eenmaal nam grote broer Abdelkébir zijn twee broertjes mee op een onvergetelijke reis naar de badplaats Tanger. De veertienjarige Abdellah op reis met zijn dertigjarige grote broer, die een held voor hem was. En meer. Abdellah schrijft sensueel over zijn broer: ‘Het lijf van mijn broer lag daar voor me [...] Ik heb de hele middag gezwommen in dat lichaam dat zich onbewust was van het schouwspel dat het bood. Dat lichaam is een deel van mij en tegelijkertijd een ander ik.’
Geheime seks
Het verblijf in Tanger bood ook de gelegenheid voor een seksuele ervaring met een oudere man - niet de eerste ervaring benadrukt Taïa in interviews. Marokko is een door en door seksueel land, herhaalt Taïa in die interviews steeds. Seks is overal en dat geldt ook voor homoseksualiteit. Er zijn veel jongenshoeren in Marokko, ook in de kleinste dorpen. Maar tegelijkertijd is de cultuur extreem gesloten. Seks is er dus steeds en overal, maar er wordt niet over gepraat, het gebeurt verborgen en geheim. Zolang dat zo blijft is er niets aan de hand. Mannen kunnen seks hebben met andere mannen. De problemen ontstaan zodra mensen bewust niet kiezen voor een leven als hetero ‘na’ of ‘naast’ (incidentele) homoseks. Je komt in de problemen als je publiekelijk homoseksueel bent en een homoseksuele identiteit aanneemt, iets wat steeds meer mensen juist door de globalisering en de sterke nadruk op identiteit doen. De gevolgen kunnen beangstigend zijn voor mensen. Taïa vertelt bijvoorbeeld hoe hij op zijn dertiende geen stiekeme seks meer wilde met oudere mannen, uit zelfbescherming. Hij was wat feminien en het risico was te groot dat hij publiek bekend zou komen te staan als mietje. Vrouwelijk zijn, stelde Taïa onlangs in een van zijn interviews, is voor de Marokkaan de grootste schande.
Europa
Taïa’s verhaal ontwikkelt zich in het laatste deel van het boek in relatie tot Europa, zoals de verhalen van zoveel Marokkanen en van zoveel homo’s uit de Derde Wereld. Een relatie die niet eenduidig prettig te noemen is. Abdellah ontmoette in Marokko een Zwitserse academicus, bezocht hem enkele malen in Zwitserland totdat de relatie op de klippen liep doordat de vrijheid in het Westen ook zo zijn beperkingen kende. De Zwitser nam vervolgens op koloniale wijze wraak: ‘Abdellah was alles bij elkaar niet meer dan een hoer, zoals er zoveel in Marokko zijn [...].’ Voor Abdellah gold vooral dat het alleen zijn in Europa, dat zo fundamenteel tegenovergesteld was aan het leven in Hay Salam, het begin was van een lange zoektocht naar het einde van zijn innerlijke gevechten. Hoe uniek Abdellah’s verhaal ook is, het is tegelijkertijd het verhaal van duizenden, nee, miljoenen. De sociale en culturele ontworteling die hij beschrijft is steeds universeler geworden in onze globale cultuur.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren