Borderless

28 January 2020

Kobani en de Syrische revolutie

De wereldwijde aandacht voor de strijd van Kobani tegen IS is terecht, maar het verband met de revolutie in de rest van Syrië wordt te vaak vergeten.

Sinds midden september wordt het vooral door Koerden bewoonde Noord-Syrische kanton Kobani (Arabische naam: Ain al-Arab) met als hoofdstad de stad met de gelijke naam, belaagd door strijders van de zogenaamde Islamitische Staat (IS, voorheen ISIS). Tot nu toe zijn er meer dan 600 mensen omgekomen, waaronder zo'n 300 IS strijders. Sommige schattingen gaan uit van het dubbele aantal. De verdediging van Kobani is in handen van de Volksverdedigingseenheden (YPG in de Koerdische initialen), de gewapende eenheden van de Democratische Unie Partij (PYD), van verschillende onafhankelijke islamitische brigades en eenheden van het Vrije Syrische Leger (VSL).

Kobani is naast Afrin en al-Hasaka/Cizîrê een van drie kantons die het in feite autonome gebied Rojava vormen. In juli 2012 trokken de Syrische regeringstroepen zich terug uit dit gebied, klaarblijkelijk als gevolg van een deal tussen het regime van Assad en de PYD. De gewapende eenheden van de PYD hielden zich afzijdig van de Syrische burgeroorlog en daarmee hadden de troepen van Assad een front minder waar ze zich zorgen over moesten maken (ongetwijfeld was het regime van plan om later, na het neerslaan van de revolutie in andere delen van het land, zich te richten op het 'Koerdische probleem').

In feite ging deze afweging voor beide zijden op, en met uitzondering van Aleppo waar Koerdische eenheden Koerdische wijken verdedigden, bleven grotere militaire confrontaties tussen de PYD en de troepen van Assad lange tijd uit. Van de andere kant kon hierdoor relatief ongestoord in Rojava een structuur voor zelfbestuur gevormd worden.

Dit proces is niet zonder tegenstellingen (zo trad de PYD repressief op tegen Koerdische basisactivisten, wat in de afgelopen zomer in meerdere steden tot protesten leidde) maar het in Rojava begonnen experiment is een bron van hoop. Dit is het niet in de laatste plaats vanwege het samenleven van verschillende volkeren van het Midden-Oosten en vanwege de aandacht voor vrouwenrechten. Daarnaast biedt het hoop dat, in het aangezicht van de gemeenschappelijke vijand van de jihadi's van IS, eenheden van de YPG en het VSL nu samenwerken.

Turkije wil IS gebruiken tegen de beweging voor Koerdische zelfbeschikking en het Assad-regime heeft wezenlijk bijgedragen aan de opkomst van de terreurgroep. De aanval van IS op Rojava heeft aangetoond dat de poging om zich te isoleren en af te sluiten van de politieke ontwikkelingen in de onmiddellijke omgeving op zijn grenzen is gestuit. De ontwikkeling van Rojava is niet los te zien van de revolutie in andere delen van Syrië.

De Koerdische regio's zijn niet de enige delen van Syrië waar de Syrische revolutie geleid heeft tot nieuwe, radicale vormen van politieke organisatie. Verspreid door heel Syrië zijn honderden lokale comités en andere vromen van autonome zelforganisatie ontstaan. In tegenstelling tot het zelfbestuur in Rojava hebben in de rest van het land deze structuren niet de tijd en de ruimte gekregen om zich enigszins beschut te ontwikkelen – vanaf het begin waren ze het slachtoffer van het brute geweld van het Assad-regime en haar bondgenoten.

In tegenstelling tot Kobani hebben de andere Syrische steden waar vormen van zelforganisatie ontstonden nooit in het centrum van de aandacht van de internationale media gestaan. De val van Homs, een van de geboorteplaatsen van de Syrische revolutie, was een kanttekening bij het nieuws; de verovering van de Raqqa door IS een jaar eerder en de lokale protesten – waaronder veel vrouwen – tegen de jihadi's werden zo goed als niet waargenomen.

Deze onwetendheid houdt aan. Terwijl Kobani – terecht – voortdurend in het nieuws is, horen we bijna niks over de terreur die wordt uitgeoefend door de luchtmacht van Assad. Dagelijks gooit deze 'vatbommen' (ijzeren vaten gevuld met explosieven en spijkers) op Aleppo en andere steden. Wie heeft van al-Waer gehoord, het district in Homs dat nog steeds onder controle van de rebellen is en waar 200.000 mensen, de helft van hen vluchtelingen, belegerd en gebombardeerd worden door het Assad-regime? Nog minder horen we over hoe het verzet tegen IS niet beperkt is tot Rojava en Kobani. Over de executie van 700 leden van de al-Sheitat stam die in de provincie Deir ez-Zor tegen IS vocht kon je bij al-Jazeera lezen, verder bijna nergens. Ook is er bijna geen berichtgeving over de eveneens in Deir ez-Zor opererende guerrilla van de 'witte doodsgewaden' (Kufn al-Abiyyad, de macabere naam verwijst naar de doodsgewaden die de groepering gereed houdt voor IS-leden).

Nog irritanter dan de selectieve blik van de media is het selectieve internationalisme van een groot deel van westers links. Sinds het begin van de aanval op Kobani hebben wereldwijd talloze grote betogingen plaatsgevonden waar links in grote getale aan deelnam en die ze vaak heeft helpen organiseren. Er zijn goed bezochte informatiebijeenkomsten en linkse groepen zamelen geld in om de Koerdische verdedigers van Kobani te bewapenen. Dat is allemaal uitstekend, ook al moet gezegd worden dat sommige van deze groepen de Syrische revolutie de afgelopen drie-en-een-half jaar op z'n best koud liet.

Fataal is echter een internationalisme dat solidariteit afhankelijk maakt van etnische banden en zo het soort verdeeldheid reproduceert dat door regimes als dat van de Assad-clan gebruikt wordt om aan de macht te blijven. Het is een feit dat het zelfbestuur in Rojava een resultaat is van de Syrische revolutie en het overleven van dit project hangt af van de ontwikkeling en het succes van de gehele Syrische revolutie.

In Syrië is dit inzicht wijder verbreid. Eind oktober bracht het opperbevel van de YPG bijvoorbeeld een verklaring uit waarin de samenwerking van de YPG met eenheden van het VSL in de verdediging tegen IS benadrukt werd. Bovendien stelt de YPG zich niet alleen voor Rojava maar voor heel Syrië verantwoordelijk.

Westers links dat nu de straat opgaat voor Kobani en Rojava doet er goed aan zich de beroemde uitspraak van Malcolm X te herinneren: 'het is vrijheid voor iedereen of vrijheid voor niemand'. Alleen als we vrijheid en zelfbeschikking voor iedereen in Syrië verdedigen kunnen we ons geloofwaardig inzetten voor vrijheid in Rojava.

Dit artikel verscheen eerder in de Sozialistische Zeitung Vertaling Alex de Jong.

Dossier: 
Soort artikel: 

Reacties

Door Jan Best de Vries ( ) op

Goed overzichtsartikel. Tegenwoordig schrijf ik (in het Amerikaans) bijdragen voor The Kurdistan Tribune (Search Jan Best de Vries). Graag wijs ik ook nog even op het boek van Maria E. Luten & Azad Kardoi: Het verdriet van Koerdistan, Uitgeverij Aspekt 2014. Wij schrijven nu Onderweg naar Koerdistan en gaan na 15 december naar Erbil om vertaalsubsidies voor de Amerikaanse vertaling in te zamelen (On the road to Kurdistan) en Kalasjnikovs in de bazaar aan te schaffen voor gebruik door vrouwenbrigades in Rojava.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren