Borderless

19 August 2019

Langs de randen

De komende maanden bieden weer volop mogelijkheden om uw horizon te verbreden. En dat vanuit stampvolle, pikkedonkere bioscoopzaaltjes. Drie filmfestivals voeren u langs de randen van de welvaart, de randen van de wereld en de randen van het denkbare.

Van 11 tot en met 15 mei vindt het Latin American Film Festival (LAFF) plaats. Op zich heeft de Latijns-Amerikaans cultuur natuurlijk niet te klagen over aandacht. De muziek van de Buena Vista Social Club, de films Amores Perros, Maria Full of Grace en Motorcycle Diaries… er lijkt eerder sprake van een Latino-hype. Hoe anders is dan de aanblik die de buitenlandpagina in de dagbladen biedt. Latijns-Amerika haalt de Nederlandse media voornamelijk tijdens corruptieschandalen en politieke opstanden. Sinds 9/11 is, zo lijkt het, de blik van de media vooral op de eigen navel en het Midden-Oosten gericht. Voor het Latin American Film Festival (LAFF) ligt er dus de uitdaging om een beeld te bieden dat verder gaat dan de clichés van poëtische landschappen, warmbloedige Latino’s en hopeloos corrupte systemen. Het LAFF doet met meer dan vijftig recente Latijns-Amerikaanse speelfilms, korte films en documentaires een heel interessante, maar ook wat halfslachtige poging.

Latijns-Amerikaanse Film Festival
Weinig verrassend is bijvoorbeeld de keuze om een retrospectief te wijden aan de Argentijnse regisseur Alejandro Agresti. Argentinië behoort samen met Brazilië en Mexico tot de grootste filmlanden van de regio en Agresti geniet in Nederland enige bekendheid door zijn films Buenos Aires Vice Versa en Valentín. Op dit moment werkt hij in de Verenigde Staten aan zijn miljoenenproject II Mare. Waarom niet een kleiner filmland in de schijnwerpers zetten of een regisseur die nog geen miljoenenpubliek trekt?
Jammer ook dat men voor een eenzijdig ‘artistiek’ programma koos. Een van de samenstelsters: ‘We zijn niet zo geïnteresseerd in Hollywoodachtige actiefilms.’ Hoezo? In Mexico en Chili wordt driftig genoten van vechtfilms, krimi’s en komedies van eigen bodem. Juist films van – zullen we maar zeggen de onderbuik? – bieden soms een onthullende blik op een samenleving. Die films worden node gemist. Artistiek betekent in deze context toch vaak smaakvol in Nederlandse ogen: zo bevestig je vooral je eigen beeld van Latijns-Amerika.
De schade wordt gelukkig beperkt door de aandacht voor de lange traditie die Latijns-Amerika heeft in geëngageerde documentaires en films. Sin Embargo, bijvoorbeeld, is een ode aan de inventiviteit waarmee de Cubanen proberen te overleven en The world stopped watching stelt de pijnlijke vraag waarom niemand zich nog interesseert voor Nicaragua.
Tijdens het festival organiseren Nederlandse non-profitorganisaties debatten aan de hand van een film. Opvallend zijn de bijdrages van de Stedenband Utrecht-León die een dag lang films over en uit Nicaragua vertoont en die van het informatiecentrum Noticias. Noticias houdt een debat over de rol die Cine Militante speelde en speelt in de strijd tegen de dictaturen en de neoliberale uitbuiting, onder andere met medewerking van de oud-directeur van het Sandinistische Filminstituut INCINE, XminY en Klaas Welling, docent Latijns Amerikaanse film in Utrecht.

Dejima Japanese Film Festival
Van de andere kant van de planeet, komt, wat mij betreft, de beste film van het jaar: het Koreaans-Japanse Bin-Jip van regisseur Kim Ki-Duk. Ik ben nog steeds onder de indruk van het eenvoudige verhaal over mensenschuwheid en liefde dat je in diepe weemoed onderdompelt en zich in het laatste kwartier schijnbaar moeiteloos verheft tot pure poëzie. Zien dus, die film!
Terwijl Hollywood almaar vermoeider remakes en sequels uitkakt, komen de Japanners, de Koreanen en de Chinezen met films die echt verrassen. Nieuwe opvattingen over de snelheid waarmee een verhaal verteld moet worden, over de wijze waarop een verhaal tot resolutie wordt gebracht, over abstractie en symboliek, over (verdwijnende) grenzen tussen genres… Ook de Europese film oogt vermoeid vergeleken bij die vitale Aziaten. Kijk naar het werk van de eerder genoemde Kim Ki-Duk, Shinya Tsukamoto (Tetsuo, Snake of June), Zhang Yimou (House of the Flying Daggers), Ang Lee (Crouching Tiger Hidden Dragon) en vooral Miike Takashi (Audition, Ichi the Killer, Zebraman) en je ontdekt hoe beperkt ‘normale films’ omgaan met het potentieel van het medium.
Goddank dus, voor de Aziaten. Op vrijdag 27 en zaterdag 28 mei kunt u tijdens het Dejima Japanese Film Festival kennismaken met nieuwe, in Nederland nog niet vertoonde, Japanse films. Het festival opent met Blood and Bones van de Koreaans-Japanse regisseur Yoichi Sai. Deze epische film vertelt het verhaal van de Koreanen die in de hoop op een betere toekomst naar Japan trokken. Het ‘meeslepende en bikkelharde drama’ vierde successen op diverse Aziatische filmfestivals. Het tweedaagse festival in Amsterdam eindigt met de ‘luchtige en fantasievolle komedie’ The Taste of Tea van Katsuhito Ishii
Wellicht zeggen al deze namen en titels u weinig, maar dat is nu juist het avontuur. De bioscoop is weer spannend. Niets ten nadele van een film als Hotel Rwanda, maar wat jammer dat dit drama zo keurig verfilmd is! Had dat aan een Japanse regisseur overgelaten en de waarheid over het bloedbad in Rwanda zou pas echt hard zijn aangekomen bij de generatie die nu met CNN opgroeit.

Twijfel
Want inderdaad, film is wel dégelijk in staat om onze blik op de wereld revolutionair te veranderen. Volgens Bertold Brecht, een oude bekende van Grenzeloos, ging het erom te laten zien dat de realiteit op het podium of het filmdoek een gecreëerde realiteit is waartegenover men kritisch dient te staan, net zoals tegenover de ideologische constructies in de rest van de maatschappij. Tegenwoordig is die denkwijze niet meer zo populair, maar sommige films pakken, zonder nadrukkelijk politiek te zijn, toch zeer subversief uit. Verrassend genoeg doen ze dat vaak niet door te trachten de werkelijkheid te benaderen (zoals Hotel Rwanda) of te deconstrueren (zoals Brecht bepleitte), maar juist door de realiteit te ontvluchten en de fantasie de vrije loop te laten. Zij veranderen een stukje van de wereld onder het motto: choqueer de burgerman, boor zijn verborgen angsten en instincten aan, zet ‘m aan het twijfelen!

Amsterdam Fantastic Film Festival
En daarmee zijn we aangekomen bij het Amsterdam Fantastic Film Festival (AFFF) dat in juni gehouden wordt en zich specialiseert in ‘fantasy, anime, thriller, cult, horror en sciencefiction’. Hopelijk schuilt er ergens in u nog het kind dat vanachter het bankstel bleef kijken toen er een enge film op TV was, of dat droomde over raketvluchten, ridders en prinsessen, toverspreuken en draken.
Dit jaar toont het festival ondermeer de Russische fantasy-film Night Watch (Nochnoi Dozor), vorig jaar een enorme bioscoophit in Rusland. Het verhaal is gesitueerd in hedendaags Moskou en draait om de dreigende verstoring van een wapenstilstand tussen de krachten van licht en duisternis. Verder kunt u de Nederlandse horrorfilm Woensdag (‘gehaktdag’) zien. Het festival sluit af met de première van The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, de lang verwachte verfilming van de boeken van Douglas Adams. Een mengelmoes van sciencefiction, comedy, avontuur en filosofie. Arthur Dent raakt verzeild in een adembenemend intergalactisch avontuur. Gelukkig biedt de Hitchhiker's Guide houvast met het opbeurende motto: 'Don’t Panic!'
Toch is dit beslist geen festival voor puisterige jongens, of mannen die niet volwassen willen worden (of althans: niet alléén); dit is vooral een festival voor liefhebbers/sters van verrassende films. Juist genrefilms met een minimaal budget, bieden beginnende regisseurs vaak de kans om inventief te zijn en totaal nieuwe dingen te doen. Het is niet voor niets dat gevestigde namen als Polanski en Coppola in het horror-genre hun debuut maakten. Vorig jaar konden we op het festival genieten van de campy muziekfilm The American Astronaut, het hallucinerende Blueberry en het huiveringwekkend nihilistische King of the Ants. Allemaal unieke films waarvoor u nu naar de betere videotheek zult moeten. Ook dit jaar kunt u, naast prutswerk, filmische pareltjes verwachten die ten onrechte buiten het artistieke filmcircuit blijven. Het programma, dat meer dan 35 films zal omvatten is nog niet gepubliceerd, maar het moet bijvoorbeeld raar lopen wil het AFFF niet een plekje inruimen voor Calvaire. Dit grimmige verhaal over een charmezanger die in de Franse Ardennen verdwaalt roept associaties op met kindermoordenaar Marc Dutroux. De Belgische regisseur du Welz is een geestverwant van de controversiële Gaspard Noé (Seul contre tous, Irreversible) en gebruikte ook diens vaste cameraman Benoît Debie voor de weergaloze grauwe beelden. Calvaire belooft een echt verontrustende filmervaring te worden, vol seksuele verwarring, angst en religieuze ondertonen. En daarin is deze stroming van, wat nu al ShockArtfilm genoemd wordt, ten diepste subversief.
Hopelijk kom ik u daarna (of bij een van de andere festivals) in de bioscoopzaal tegen en kunnen we onze verbijstering delen over de condition humaine.

Latin American Film Festival (LAFF)
11 t/m 15 mei
Louis Hartlooper Complex, Tolsteegbrug 1, Utrecht.
Het gehele programma staat op www.laff.nl

 

Dejima Japanese Film Festival
vrijdag 27 en zaterdag 28 mei
Bioscoop Het Ketelhuis te Amsterdam.
Het gehele programma staat vanaf 15 mei op www.dejimafilmfestival.nl

 

Amsterdam Fantastic Film Festival (AFFF)
8 t/m 15 juni
Bioscoop Cinerama aan de Marnixstraat te Amsterdam.
Het gehele programma staat op www.afff.nl

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren