Sinds twee jaar is de economie in Europa weer herstellende. Velen verklaren dit herstel uit het ‘nieuwe economische tijdperk.’ Niet iedere analist is het hier mee eens. In 1993 werd de Europese economie getroffen door een recessie. De ommekeer kwam vervolgens in 1997. Deze was het gevolg van daling van de prijs van de Europese munten ten opzichte van de dollar. De export uit de Europese Unie steeg daarna met tien procent. Gecombineerd met de terugkeer van kapitaal uit door crises getroffen landen in Zuidoost-Azië en Rusland, werd het spook van een nieuwe beurskrach verdreven. De Europese economie kon vervolgens een nieuw begin maken door zich te concentreren op de binnenlandse markt: eerst op de consumptie en vervolgens op de investeringen.
Het belangrijkste element in de theorie over de nieuwe economie is de toename van de productiviteit door nieuwe technologieën. De vraag is of dit in Europa ook geldt? Het debat onder economen gaat erover of de groei van het aantal banen het resultaat is van de verlaging van de loonlasten of van de groei van slecht betaalde banen.

Verenigde Staten
Het debat over de nieuwe economie lijkt dan ook voornamelijk over de Verenigde Staten te gaan, aangezien de Europese groei makkelijk door andere factoren valt te verklaren. De economische groei in de VS versnelde in 1998-99, wat voor een groot deel de huidige groei van de wereldeconomie verklaart.
Predikers van ‘het nieuwe kapitalisme’ vergeten vaak de uitzonderlijke omstandigheden waarvan een heersende economie kan profiteren. De jaren negentig is eigenlijk de periode geweest waarin het Europese en Japanse imperialisme de VS de middelen verschaften om opnieuw op alle terreinen te kunnen domineren: zowel op het politieke en militaire vlak, als op het technologische en economische vlak.
In de VS is op grote schaal geïnvesteerd in nieuwe technologie. Deze investeringen zijn bijna volledig gefinancierd door de andere landen, die werden gedwongen of toelieten dat de VS haar handelstekort aanzienlijk laat oplopen. Terwijl dit in ieder ander land zou leiden tot een vertraging van de binnenlandse groei en/of tot een devaluatie van de munt, kunnen de VS hun oplopende buitenlandse schuld door anderen laten bekostigen. En het consumptiepeil van de gezinnen blijft ook nog overeind.
Hoe het ook zij, het Amerikaanse model valt moeilijk te exporteren; niet ieder land kan de overheersende grootmacht worden.

Lessen
Luiden de massale investeringen in de VS een nieuwe fase van groei in? Als we op deze vraag antwoord willen, kunnen we onze blik vestigen op de minikrach dit jaar.
De ontketening van de minikrach is deels gekomen door een lichte stijging van de inflatie in de VS. Een domper voor wensdenkers die lage inflatie samen met groei van de werkgelegenheid profeteren. Het lijkt er overigens niet op dat de werkgevers en politici hier zelf echt in geloven. Als de werkgelegenheid maar even toeneemt, schiet de gemiddelde belegger in de stress, en met de geringste toename van inflatie wordt er hard op de rem getrapt. Duisenberg en de Wereldbank roepen nu al dat de arbeidsmarkt ook in Nederland gevaarlijk overspannen is en dat de inflatie daardoor boven het Europese gemiddelde stijgt.
Een tweede aanleiding voor de minikrach is het vonnis in de Microsoft-zaak, dat gezien wordt als het einde van de ICT-superwinsten, die gebaseerd waren op monopolies. Op één dag, 24 april, verloor het aandeel Microsoft 15,7 procent van zijn waarde; in de eerste vier maanden van het jaar, 44 procent. Bill Gates is in die tijd op papier tientallen miljarden kwijtgeraakt - nog een veeg teken voor gelovigen in de ‘net-economie’. En dat is nog niet alles volgens de meeste analisten zal Gates nog veel ‘armer’ moeten worden. Op basis van de verhouding tussen de prijs van het aandeel en het bedrijfsrendement schatten ze dat zijn aandelen nog een derde van hun actuele waarde zullen verliezen.

De vraag is of zo'n beurscrisis grote schade aan de reële economie aanricht. Individuen in de VS consumeren veel deels omdat ze de buffer hebben van een potentieel groot eigen vermogen. Dit eigen vermogen, grotendeels huizen en aandelen, kan echter snel in waarde dalen door een stijgende rente, bijvoorbeeld. Als dat gebeurt, schiet hun consumptie waarschijnlijk snel omlaag, wat een flinke recessie in de VS kan veroorzaken. Vervolgens zal dat de dollar omlaag brengen, de rente verhogen, en daarmee de Europese conjunctuur omkeren.
De nieuwe technologieën zijn op zich geen fata morgana, er zit echt een enorm potentieel in. Begin 2000 waren er bijna 600 miljoen internetadressen, een stijging in één jaar van 83 procent. Consumenten die over internet beschikken kunnen op prijzen en voorwaarden vergelijken en dus minder betalen.
Ook de leverancier rekent zich rijk. Meer kopers wereldwijd en dus hogere prijzen. De rekening zal terecht komen bij de mensen die niet beschikken over internet. Of het potentieel van de nieuwe technologieën door de markteconomie en het huidige neoliberale