Borderless

10 December 2019

Mannen Die Vrouwen Haten

Het boek is goed. De film is goed. Dat is de mening van héél veel mensen. Van de gedrukte versie van de Millennium-reeks, er zijn drie delen, gingen inmiddels wereldwijd 20 miljoen exemplaren over de toonbank. De film Mannen Die Vrouwen Haten, naar het eerste deel uit de serie, trok een maand na de première nog steeds volle zalen. De lezers en kijkers hebben gelijk.

De Zweedse schrijver Stieg Larsson heeft met Millennium spannend en meeslepend leesvoer geleverd.  De Deense regisseur Niels Arden Oplev heeft van Millennium – Mannen Die Vrouwen Haten een al even spannende en boeiende film gemaakt.

Stieg Larsson
Stieg Larsson was een linkse journalist. Hij werd in 1954 in Zweden geboren. In de zeventiger jaren werd hij trotskist en schreef tot aan zijn dood voor het Zweedse blad van de Vierde Internationale. Later werd hij vooral bekend door zijn onvermoeibare inzet tegen rechts-extremisme en racisme. In Zweden zijn vanouds kleine maar fanatieke bendes van fascisten actief geweest. Stieg Larsson werd voortdurend bedreigd. In de nachtelijke uren schreef hij om zich te ontspannen verzonnen verhalen. Op vijftigjarige leeftijd, in 2004, overleed hij aan een hartaanval. Een jaar later werd het eerste deel van de Millennium-reeks, Mannen Die Vrouwen Haten, uitgegeven. Het werd een groot succes. Dat gold ook voor het tweede deel van de serie, De Vrouw Die Met Vuur Speelde, en voor het derde boek, Gerechtigheid.
Opdracht
Millennium is in boek en film de naam van een klein kritisch tijdschrift in Zweden. Redacteur en uitgever Mikael Blomkvist volgt in het blad de handel en wandel van de financiële wereld. Een smadelijk artikel over de magnaat Wennerstroem, miljardair geworden op de beurs, brengt hem voor de rechter. Die zaak trekt de aandacht van een oude industrieel uit het Vanger-geslacht en die ziet in Mikael, als hardnekkige speurneus, de aangewezen persoon om onderzoek te doen naar de mysterieuze verdwijning van zijn lievelingsnichtje, de zestienjarige Harriët, veertig jaar eerder. Mikael aanvaardt de opdracht. Er ontspint zich een ware thriller. In de zoektocht van Mikael is een steeds belangrijkere rol weggelegd voor Lisbeth Salander, een jonge spichtige punk-meid. Een nogal gesloten grietje, maar wel één die uiterst handig is in het openen van computers van wie dan ook. Een hacker. Het leidt tot meerdere spannende verhaallijnen en een ontknoping op verschillende fronten.

Boek en film
De film volgt het boek vrij nauwgezet. Sommige dialogen zitten woord voor woord in boek én film. Op drie punten wijkt de film af. In het boek speelt de affaire Wennerstroem een prominente rol, in de film is het slechts een dun zijlijntje. Het is natuurlijk niet mogelijk om 560 pagina´s in zijn geheel in 2 uur en 25 minuten te persen. Het is wel jammer, want het doet iets af aan de maatschappijkritische ondertoon van Larssons werk. Op twee andere punten is de andere loop van de film echter winst. Zo ontbreekt aan het slot van de film het duivelse dilemma waar Mikael voor wordt geplaatst: de ware toedracht onthullen of de reputatie van een medemens beschermen? De keuze die Larsson in het boek door Mikael laat maken, lijkt psychologisch en vooral praktisch onhoudbaar. Het grootste verschil is ongetwijfeld dat zich in de film een exclusieve romance lijkt te ontwikkelen tussen Mikael en Lisbeth. In het boek doen ze het ook wel met elkaar, maar heeft Mikael daarnaast al twintig jaar een relatie met een andere dame, die hij voortzet, en vrijt hij tijdelijk met nóg een vrouw. Het gemak waarmee hij in al die bedden stapt, is niet echt overtuigend beschreven. De betrekkelijke monogamie van de film wint hier op punten. Het losse gedrag van Mikael speelt overigens een belangrijke rol in de vervolgen op Mannen Die Vrouwen Haten. Dat maakt nieuwsgierig naar hoe regisseur Oplev zich daaruit gaat redden! In januari 2010 zullen we het weten, dan komt De Vrouw Die Met Vuur Speelde in de bioscoop. In april 2010 volgt Gerechtigheid.
Links
Boek en film zijn onderhoudend en goed gemaakt. En voor de liefhebber: ze zijn nog maatschappijkritisch ook. De politieke achtergrond van Stieg Larsson sijpelt er duidelijk in door. Niet té nadrukkelijk, maar onmiskenbaar. In de controverse tussen Mikael Blomkvist en Wennerstroem wordt de laatste neergezet als iemand die zijn miljarden heeft verzameld met corruptie, fraude en wapenhandel. Hij is een vermogend crimineel. Een representant van de lieden die de hele wereld in een alomvattende crisis kunnen storten. Het systeem dat dit mogelijk maakt, deugt niet. En de meeste media doen niets om hier verandering in te brengen. De collega´s van Blomkvist, de zogenaamde financiële experts, gedragen zich als laffe lakeien van hun broodheren.
En passant schetst Larsson de historisch nauwe banden tussen delen van het grootkapitaal en rechts-extremisme. Larsson koppelt daarbij fascisme en racisme rechtstreeks aan vrouwenhaat. Zijn boek is voorzien van statische gegevens die iets laten zien van de nog altijd achtergestelde positie van veel vrouwen. Ook de vanzelfsprekendheid van een variëteit aan seksuele relaties – hetero, homo, bi, los, vast – kan gezien worden als een blijk van een linkse kijk op dingen. Maar het meest links en subversief is wel de onverholen sympathie voor de underdog. In Millennium wordt dit geconcentreerd in de persoon van Lisbeth Salander. Haarscherp en vol bewondering beschreven in het eerste boek. Weergaloos vertolkt door Noomi Rapace in de film. Een Oscar voor die meid! Zij alleen al is een reden om na het het lezen van het boek de film te kijken.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren