Borderless

19 October 2019

Milosevic en Macedonië

'De zomer van het recht', noemde De Volkskrant het in een redactioneel. Het verschijnen van Slobodan Milosevic voor het Joegoslavïe-tribunaal in Den Haag lijkt een grote stap richting het ontstaan van een internationale rechtsorde. De vraag is: welke rechtsorde?

Dat staatshoofden die mensenrechten schenden zich niet langer altijd achter nationale soevereiniteit kunnen verschuilen, is een goede zaak. Om de cyclus van etnische moord en wraak op de Balkan te doorbreken is het noodzakelijk dat de oorlogsmisdadigers ter verantwoording worden geroepen. Pas als de echte schuldigen en vooral de opdrachtgevers veroordeeld worden, kan een einde komen aan de logica volgens welke alle Serviërs medeplichtig zijn aan de moorden op Bosnische Moslims; alle Kroaten medeplichtig aan het wegzuiveren van Kroatische Serviërs; en alle Slavische Macedoniërs medeplichtig aan het vernietigen van Albanese dorpen. Pas dan kan een begin gemaakt worden met de heropbouw van de samenlevingen in de Balkan. Pas dan is er ruimte voor democratische niet-etnische alternatieven.
Meer dan wie dan ook droeg Milosevic bij aan het oproepen van het nationalistische monster. Dat was al zo in 1989, toen hij tijdens een toespraak op het Merelveld in Kosovo de aanval op de Albanezen lanceerde. En dat was nog zo in 1995, toen hij in Dayton door de NAVO-regeringen gevierd werd als medestichter van de vrede in Bosnië. Want laten we dat niet vergeten: degene die nu terecht staat was ooit bondgenoot. Jarenlang weigerden onder andere de VS het tribunaal te helpen de bewijslast tegen Milosevic te verzamelen.

Als de val en het proces tegen Milosevic het begin inluiden van een democratische, solidaire internationale rechtsorde, wat betekent dat dan voor een land als Macedonië? Zou dat geen nieuwe hoop moeten geven? Zou die rechtsorde Macedonische nationalisten er niet van moeten weerhouden hun buren op te hitsen om Albanese winkeliers aan te vallen; Macedonische generaals om Albanese dorpelingen wekenlang onder vuur te nemen; en Albanese guerrilla's om hun Slavische medeburgers als militaire doelwitten te beschouwen? Helaas, het lijkt er niet op.
De NAVO voert nu in essentie hetzelfde beleid in Macedonië als eerder in Bosnië en Kosovo. Stabiliteit en het in stand houden van bestaande staatsgrenzen krijgen prioriteit, want zonder stabiliteit geen overgang naar een markteconomie. Staatshoofden in functie worden als noodzakelijke ingrediënten voor die stabiliteit gezien totdat en tenzij ze zich als 'antiwesters' ontpoppen. Het is een cynisch spel: zolang met de staatshoofden zaken valt te doen, heten ze de 'goeien' te zijn en heten de anderen - zoals de Albanese UCK in Macedonië nu - 'terroristisch'. Zodra de staatshoofden 'slechteriken' worden, zijn de guerrilla's opeens (even)
bondgenoten - zoals de UCK in Kosovo in 1999. In 1999 heette het 'onafhankelijkheidsstrijd', vandaag heet het 'Groot-Albanees nationalisme'. De werkelijke vijanden van het nationalisme - vrouwenorganisaties, vredesgroepen, vakbonden, democratische oppositiebewegingen - worden nooit aan de onderhandelingstafel uitgenodigd.
De eisen van de Macedonische UCK - erkenning van hun taal, cultuur en minderheidsrechten - zijn volstrekt legitiem. Wat men ook kan vinden van de UCK als politieke kracht: zonder het inwilligen van deze eisen valt Macedonië op termijn uit elkaar. Het was dus niet meer dan logisch dat OESO-onderhandelaars als deel van hun vredesplan ook de UCK uitnodigde aan de gesprekken deel te nemen. Maar dat mocht niet van de NAVO, want de UCK is op dit moment 'terroristisch'. De NAVO probeert in plaats daarvan een afgezwakte versie van die eisen aan de Macedonische regering op te leggen, maar als dictaat, zonder dat het Albanese verzet aan het woord komt. Rambouillet revisited, met deze keer de UCK aan de verkeerde kant.

Het signaal dat dit alles afgeeft, is niet dat mensenrechten gerespecteerd dienen te worden. Het signaal is dat wie de NAVO dwarsboomt bang moet zijn voor bommen, economische verstikking en nu ook internationale rechters. Verstandige staatslieden voeren gewoon de beslissingen van de NAVO en het IMF uit. Daarnaast kunnen ze wel een paar lucratieve contracten binnenhalen voor familieleden, protesten en stakingen uiteen laten drijven, en bevolkingsgroepen tegen elkaar uitspelen, want daarmee nemen de NAVO en Den Haag het niet zo nauw. Inderdaad, een prima basis voor een internationale rechtsorde.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren