Borderless

14 November 2019

'Op Het Stenen Vlot wordt de nieuwe mens gebaard'

Met Het Stenen Vlot heeft George Sluizer, bekend van Spoorloos, weer een pakkende film afgeleverd. Met goed passende muziek van Henny Vrienten. Naar een mooie vertelling van José Saramago, de Portugese schrijver die in 1998 met de Nobelprijs voor de Literatuur werd gelauwerd.

Er gebeuren vreemde dingen in Spanje en Portugal. Een oude man voelt trillingen in de aarde die door geen ander mens of seismograaf worden geregistreerd. Een onderwijzer krijgt permanent een zwerm spreeuwen achter zich aan. Een alleenstaande boerin haalt een oude sok uit en aan de draad komt geen einde. Een visser smijt een loodzware steen de zee in en die ketst vervolgens kilometers ver door. Een vrouw trekt met een stok een streep in het zand en op die plaats ontstaat een barst in de grond die niet meer gedicht kan worden. Dan scheurt het hele Iberisch schiereiland bij de Pyreneeën los van de rest van Europa. En drijft als een 'stenen vlot' de Atlantische Oceaan op.
Allemaal Iberiërs
Niet iedereen is even blij met de afscheiding van het Iberisch schiereiland. De Amerikanen proberen het steeds breder worden van de kloof met de gebruikelijke zelfoverschatting te stoppen. De rest van Europa besluit tot een boycot. Waar de Europese jeugd dan weer tegen in opstand komt onder het motto 'We zijn allemaal Iberiërs!'.Ondertussen komen de 'mensen met de ongerijmde ervaringen' bij elkaar. Ze worden naar elkaar toe geleid door een al even wonderlijke hond. Gezamenlijk dwalen ze in een oude boerenkar over het stenen vlot op zoek naar hun rol in het hele gebeuren. En zijn ze op zoek naar nieuwe onderlinge verhoudingen. Als de oude man, de enige die de beweging van het stenen vlot kan voelen, sterft, komt Iberia stil te liggen: midden op de Atlantische Oceaan.

Magische revolutie
Het is duidelijk: deze film barst van de symboliek. Het op drift raken van Iberia betekent dat Spanje en Portugal hun eigen weg gaan. Pas bij bijzondere ervaringen in hun persoonlijk leven stellen mensen zich open voor het inslaan van nieuwe wegen. De hond, afkomstig uit het plaatsje Cerbère (Cerberus!), staat voor het voortschrijden van de tijd. Enzovoorts. Symboliek en allegorie zijn de handelsmerken van Saramago. Een schrijver die zich bovendien als een 'hormonale communist' beschouwt: 'Zoals mijn baard groeit, omdat ik daar hormonen voor heb, zo ben ik communist. Voor mij zal de mens altijd het hoogste blijven, dat is wat ik onder communisme versta.' In deze vertelling schetst hij de magische varianten van de revolutie en het ontstaan van de nieuwe mens. Daarbij lijken grote maatschappelijke gebeurtenissen en ingrijpende veranderingen in het persoonlijk leven vooral 'het moment' gemeen te hebben. Ze voltrekken zich in ieder geval niet zonder slag of stoot. De bevolking van Iberia is aanvankelijk meer in de war en angstig dan enthousiast. En als de vrouwen in het reisgezelschap hun vrijheid en solidariteit betonen met de eenzame oude man, door hem warmte en intimiteit te schenken, hebben hun partners daar flink wat moeite mee. Maar de vrouwen wijken niet: 'We kunnen niet van elkaar houden als we elkaar niet begrijpen.' Dat is toch wel de, eerder humanistische dan communistische, hoofdboodschap van deze film, waar overigens nog veel meer in valt te ontdekken. En waar ook gewoon van genoten kan worden.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren