De hashtag #herseycokgüzelolacak staat op nummer 1 wat sociale media in Turkije betreft. Vertaald betekent het ‘alles komt goed’. Het is de massale reactie op de omstreden beslissing van de YSK (Nationale Verkiezingsraad) om de burgemeestersverkiezing in Istanbul ongedaan te maken en op 23 juni opnieuw verkiezingen te organiseren.

Wat is er gebeurd?

Het ongenoegen bij, laat ons zeggen, de helft van de bevolking, tegen de autoritaire presidentiële politiek, heeft zich nooit echt kunnen kristalliseren. Het neerslaan van de Gezi-protesten in 2013, de mislukte staatsgreep van 2016, de massale arrestatiegolven die tot op de dag van vandaag doorgaan, het verbieden van stakingen en manifestaties, het sluiten van media, het deed de bevolking zwijgen. Er was angst, veel angst.

Maar ook al zwijgen de media, ook al hoorde je nauwelijks openlijk kritiek, het ongenoegen was er wel, de frustratie was er, de opgekropte woede. Het enige wat dan ontbreekt is een katalysator. Die katalysator heeft de president zelf geschapen door het laatste restje van democratie, de verkiezingen in Istanboel, ongeldig te laten verklaren. Net zoals de onteigening van het Gezi-park de katalysator was van de Gezi-protesten.

Imamoglu (van de CHP), de verkozen burgemeester van Istanboel, is zowat het tegengestelde van de president. Hij schreeuwt niet, hij praat, hij roept niet, hij luistert, hij polariseert niet, hij verbindt.

Tijdens zijn korte periode als burgemeester verlaagde hij de metrotarieven voor scholieren en studenten, sprak hij openlijk zijn steun uit voor 1 mei en verlaagde hij de broodprijs tijdens de ramadan tot een derde voor een pide-brood. Hij stelde de corruptie aan de kaak en beloofde dat de gelden die naar religieuze stichtingen gingen, gebruikt gaan worden voor armoedebestrijding. Tegelijk verdedigde hij democratische vrijheden. Hij riep op om de angst te laten varen en openlijk te spreken zonder angst.

Zijn boodschap sloeg aan. Daarom is hij voor velen een symbool geworden van vrijheid en rechtvaardigheid. Artiesten die voorheen nooit hun mond open deden, betuigen nu openlijk hun steun aan Imamoglu. Hun namen staan genoteerd in het presidentiële zwarte boekje, maar ook in de sociale media zie je mensen, zelfs zij waarvan je het niet verwacht, openlijk spreken en schrijven.

Het is natuurlijk nog altijd geen nieuwe lente. Maar in Istanboel zullen noch de TKP (de Turkse Communistische Partij), noch de DSP (sociaaldemocraten), noch de SP (Saadet Parti, conservatief islamitisch, sociaal economisch progressief) kandidatenlijsten indienen en oproepen om op Imamoglu te stemmen. Deze partijen haalden samen ongeveer 150.000 stemmen. De HDP blijft bij haar vroegere standpunt en roept impliciet op om te stemmen voor Imamoglu.

Behoudens de AKP en de MHP is er slechts één partij(tje), namelijk de VP (Vatan Partisi) van Perincek die oproept om de AKP kandidaat te steunen. Dit partijtje, in de beginjaren maoistisch, ultranationalistisch en seculier, toont hiermee weer haar ware aard. Voor de aanhang van Perincek moet het niet makkelijk zijn, om de haverklap verandert hij van standpunt, zo dikwijls als ik op een hete zomerdag van shirt verander. Dit tussen haakjes.

Wat de president hoopte te bereiken, is omgeslagen in het tegengestelde. De stilte van voorheen heeft plaatsgemaakt voor verzet en hoop. En voor het eerst heeft de president een tegenstander geschapen, die hem wel eens het vuur aan de schenen zou kunnen leggen.

Alle ogen zijn nu gericht op Istanboel 

Voor het eerst zijn er weer massale betogingen in Istanboel, hoofdzakelijk in de districten waar de CHP sterk staat. De potten en pannen die na de Gezi-protesten netjes werden opgeborgen zijn weer tevoorschijn gehaald. Het is het gespreksonderwerp van de dag.

Wie in Istanboel kan stemmen, wordt opgeroepen dit te doen. Gratis bussen worden ingezet, vliegtickets worden gratis om geboekt, vastgelegde vakanties kunnen gratis omgewisseld worden en overal melden zich sponsors aan om mensen die het niet kunnen betalen om de reis naar Istanboel te maken, te steunen. 

Europa is gematigd kritisch. De Europese Commissie blijft nog braafjes maar anderen zoals Kati Piri (Europees parlementslid van de PvdA), sparen hun kritiek niet. Terecht, als rapporteur voor het Europees Parlement doet zij haar werk goed.

Overal in Turkije roepen de advocatenverenigingen op om in elk stembusbureau een advocaat aanwezig te laten zijn. En Europa vraagt om waarnemers te sturen. Men vreest het ergste en dat is niet onterecht. Intussen heeft – heb het bericht nog niet kunnen nachecken, ik zet het recht wanneer het niet blijkt te kloppen – de regering besloten om 100.000 politieagenten te laten stemmen in Istanbul. In tegenstelling tot een gewone kiezer mag de politie overal stemmen, zonder er te wonen. Dit is overigens een van de redenen dat in sommige kiesdistricten in de Koerdisch etnische gebieden, de AKP een meerderheid haalde.

Er is meer....

Dat de AKP-MHP alles zal inzetten om te winnen, is duidelijk. Maar de kaarten liggen slecht. De Turkse lira verliest weerom sterk aan waarde, de inflatie blijft torenhoog en dagelijks verliezen de mensen koopkracht.

Het is niet de eerste – en het zal ook niet de laatste keer zijn – dat de aandacht van de kiezers wordt afgeleid. Een oorlog bijvoorbeeld. Het zou me niet verwonderen als het Turkse leger plotseling  weer een aanval begon in Syrië. Of dat er plotseling weer een aanslag zou gebeuren die men zou toeschrijven aan de PKK. Dit om het nationalisme aan te wakkeren en op die manier stemmen te winnen.

De steun van de HDP is en blijft cruciaal in deze verkiezingen. Sommige vrienden van de CHP hebben Fake News verspreid, naar aanleiding van het gesprek dat Ocalan had met zijn advocaten. Het wordt de hoogste tijd dat zij dergelijke berichten eerst nachecken alvorens ze op het internet te verspreiden, want ze spelen hiermee volledig in de kaart van de president, hoewel, daar ben ik zeker van, dit niet hun bedoeling is.

Hoop en realisme

Er is weer hoop. Wat ook de toekomstige uitslag van de verkiezingen in Istanboel mag zijn, het verzet moet vanaf nu worden uitgebouwd. Istanboel mag geen eind- maar moet een beginpunt zijn. Het onderliggende probleem blijft de sociaaleconomische toestand die rampzalig is voor de bevolking. Maar dat is voor een ander artikeltje.

Dit artikel is overgenomen van de site van SAP Antikapitalisten.