Borderless

17 November 2019

Voor moeder aarde, tegen de beschaving

De aarde gaat nog steeds in rap tempo naar de kloten. Ondanks, of misschien wel dankzij, de ingekapselde mainstream milieuclubs. In Weg met het Empire!, Laat de lente komen! trekken radicale ecologisten aan de bel. Helaas zien zij de groene beweging als een apocalyptische strijd tegen de beschaving en worden hiërarchische verhoudingen te weinig bekritiseerd.

Met de publicatie van een ‘strategiestuk’ voor de radicale ecologische beweging en een discussietour willen sympathisanten van GroenFront! (GF!), de Nederlandse tak van Earth First! (EF!), de discussie over de toekomst van de beweging uit het Verenigd Koninkrijk laten overwaaien. Na een overzicht van EF!-acties volgen er een aantal opdrachten voor de beweging.
Begin jaren tachtig wordt in de Verenigde Staten als reactie op de institutionalisering van de milieubeweging een nieuw radicaal ecologisch netwerk opgericht: Earth First! Er wordt gekozen voor het met directe actie verdedigen van ‘Moeder Aarde’ volgens de principes ‘Aarde eerst!, geen compromis en geen geweld!’.

Globaliseren
Zo’n tien jaar later wortelt EF! ook op de Britse eilanden. Tegen een megalomaan wegenplan worden natuurgebieden met spectaculair verzet door middel van boomhutten, tunnelstelsels, bezette huizen en sabotageacties verdedigd. De hoge ontruimingskosten zetten de staat onder druk. Enkele jaren later is het plan van tafel. Door de kokervisie van de auteur lijkt het echter alsof EF! dit zonder hulp van buitenaf heeft klaargespeeld. Het aanstekelijke jongensboekachtige verhaal analyseert weinig en marginaliseert de inzet van andere, veelal lokale, groepen die een breed scala aan actiemethoden hanteerden.
Eind jaren negentig probeert men de beweging te consolideren door het opzetten van, al dan niet gekraakte, sociale centra. De Nederlandse kraakbeweging leert echter dat dit geen wondermiddel tegen marginalisering is. Ook probeert men te globaliseren door te tophoppen en zo ontmoeten EF!'ers gelijkgestemden uit Nederland.
Die voeren vanaf 1996 soortgelijke acties onder de naam GroenFront!. Met actiekampen wordt getracht de Afrikahaven nabij Ruigoord, de Betuwelijn en de uitbreiding van de Efteling tegen te houden. Maar in Nederland is, net als overigens in het Verenigd Koninkrijk, het vernietigen van genetisch gemanipuleerde proefveldjes de constante factor.

Opdrachten
Terugkijkend op dit verleden worden er een aantal opdrachten gegeven aan de radicale groene beweging. Zo wordt er apocalyptisch gesteld dat er in afzienbare tijd een sociale of ecologische crisis zal uitbreken waardoor het systeem uit elkaar valt. We zouden volgens de auteur dus moeten leren om onze eigen boontjes te doppen. Letterlijk en figuurlijk!
Ook wordt er aanbevolen om bewuster met solidariteit om te gaan. De keuzes omtrent welke gemeenschappen solidariteit ontvangen, ‘weerspiegelen veranderingen in ons wereld- en zelfbeeld’, merken de auteurs terecht op (p.147). De laatste jaren kunnen ‘natuurvolkeren’ die de wapens opnemen op warme belangstelling rekenen. Want het ideologisch pacifisme is men voorbij. Maar ook omdat binnen EF! het primitivisme helaas populair is. Deze stroming meent dat de mens zichzelf met de industrialisering, de ‘beschaving’ en de jacht op vooruitgang heeft geknecht en het wilde leven heeft verloren. De ontwikkeling van technologie en de daarmee samenhangende arbeidsverdeling spelen een daar een grote rol in. De linkse traditie wordt vanwege haar vooruitgangsdenken verworpen.
Maar aan het inderdaad met bloed en tranen besmeurde drama van de beschaving zitten ook positieve kanten. Ontwikkeling van (libertaire en ecologische) technologie is noodzakelijk voor de materiële voorwaarden van vrijheid. En hoeveel mensen kunnen er niet meer gevoed worden zonder technologie? Wie bepaalt wie mag overblijven?
Ondanks het klassenbewustzijn in het boek, toch een product van de Britse context, worden hiërarchische verhoudingen wat betreft gender of 'ras' in de samenleving weinig bekritiseerd. Zo wordt al jaren het essentialistische concept Moeder Aarde gebruikt, ondanks de feministische kritiek op het associëren van vrouwen met de natuur. Ook wordt er stilletjes vanuit gegaan dat de beweging 'wit' is, zonder dit te problematiseren.
Dat terwijl er veel mogelijkheden zijn om ecologische problemen vanuit een linkse invalshoek te benaderen. Zo strijden ‘gekleurde’ gemeenschappen in de Environmental Justice beweging in de VS tegen racisme en milieuproblemen tegelijk omdat hun wijken als afvalputje worden gebruikt. En vanuit de libertair socialistische stroming die de naam ‘sociale ecologie’ draagt pleiten denkers als Murray Bookchin juist voor meer beschaving. Hij stelt dat ecologische problemen worden veroorzaakt door hiërarchische sociale verhoudingen. Het is te hopen dat dit boek niet de conclusie is van de discussie die binnen de radicale ecologische beweging in Nederland gevoerd wordt, maar slechts het startschot.

Bob Wester was actief bij GroenFront! Hij doet nu onderzoek naar de manier waarop de antiracismebeweging is omgegaan met Nederlands koloniale erfenis.
Weg met het Empire! Laat de lente komen!, Baalprodukties Sittard, 10 euro
Het Engelstalig origineel is te vinden op: http://www.eco-action.org/dod/no10/empire.htm De GroenFront! site: www.groenfront.nl

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren