Borderless

7 December 2019

Vrede op de Balkan

Operatie ‘Allied Force’ gaat z’n tweede maand in. Het is steeds moeilijker aan te zien: bussen die van bruggen afgeblazen werden, bommen op de Servische televisie, een clusterbom in een woonwijk in Nis... Onvermijdelijk zodra je kiest voor bombardementen op Joegoslavië. De Socialistiese Arbeiderspartij (SAP) protesteert met klem tegen deze oorlog en tegen de etnische zuiveringen.

Volgens de NAVO is er geen sprake van systematische aanvallen op civiele doelen. Maar wat is het verschil? De bombardementen op energiecentrales, infrastructuur, watervoorraden en fabrieken treffen natuurlijk net zo goed de bevolking. Alles om de etnische schoonmaak te stoppen, is het argument. Maar door de NAVO-aanval is die in omvang en intensiteit alleen maar toegenomen. Kosovo is inmiddels voor een groot deel ontvolkt.
Hypocriet
Tien jaar lang hulde het Westen zich in stilzwijgen, terwijl de Kosovaren vreedzaam om herstel van hun autonomie vroegen. In Rambouillet dwong het de Kosovaarse onderhandelingsdelegatie af te stappen van de verlangde onafhankelijkheid. Datzelfde Westen deed niets toen haar Kroatische bondgenoot Tudjman 120.000 Serviërs uit de Krajina verdreef. Meten met twee maten; de koerden in Turkije en de palestijnen weten er alles van.
De etnische schoonmaak in Kosovo was weliswaar al begonnen voor de bombardementen, maar werd door Milosevic versneld en massaal doorgevoerd in de hoop zo de westerse opinie onder druk te zetten. De meeste Serviërs zijn slecht op de hoogte van hetgeen er in Kosovo gebeurt. De staatstelevisie liegt. Milosevic, verantwoordelijk voor oorlogen en massale werkloosheid, is onder grote delen van de bevolking beslist niet populair. In 1992 was er verkiezingsfraude voor nodig om zijn macht te handhaven. Vandaag vragen dienstplichtigen zich af waarom Milosevic’s zoon Marko - playboy en eigenaar van een nachtclub - niet hoeft te vechten.
Maar de bombardementen drijven de meeste Serven in de armen van Milosevic. Tien jaar geleden al speelde hij de nationalistische kaart om zijn regime te handhaven. Vandaag is het niet anders. Onder de chauvinistische oorlogswaan wordt de democratische multi-etnische oppositie het leven onmogelijk gemaakt.
De oorlog breidt zich bovendien steeds verder uit. Albanië raakt meer en meer bij de oorlog betrokken en de chauvinistische aanhangers van respectievelijk een Groot-Albanië, een Groot-Servië en een Groot-Bulgarije vergroten hun invloed. De NAVO-aanval heeft de situatie alleen maar verder verslechterd.
NAVO-doctrine
Een grondoffensief zal tot een langdurige en bloedige oorlog leiden. Pieter Huysman, drie-sterrengeneraal buiten dienst, rekende in de Volkskrant voor: achtduizend doden aan westerse kant, en “vijandelijke verliezen van veertig, vijftig procent” Van ongeveer 50.000 man in Servië en nog eens 50.000 in Kosovo.
In het jaar dat de NAVO haar vijftigjarig bestaan viert, doet ze zelfs geen moeite meer om haar bedoelingen te maskeren. De VN werden omzeild en het bondgenootschap opereert zelfs in strijd met het eigen NAVO-verdrag. Géén van de NAVO-leden is aangevallen of bedreigd, en toch opende het de aanval op een soeverein land. Een voorproefje van het nieuwe strategische concept dat de NAVO op haar verjaardagfeestje in Washington presenteerde. De NAVO als politieagent van de wereld.
Akkoord
Op moment van dit schrijven is er een akkoord tussen Rusland en de grootste industrielanden. Deze G8 lijkt het eens te zijn over een VN-resolutie. Een succes voor Tsjernomyrdin die de diplomatieke rol van Rusland erkent krijgt. De NAVO is blij omdat Rusland informeel goedkeurt dat de NAVO deel zal uitmaken van een ‘vredesmacht’ in Kosovo.
De NAVO wist vanaf het begin dat ze Milosevic niet zou afzetten of de Kosovaren zou beschermen - laat staan over hun eigen lot laten beslissen. Rusland wist dat het vroeg of laat de NAVO-aanwezigheid zou aanvaarden. Het land is economisch te afhankelijk. Dat de NAVO het principe van een VN-mandaat heeft geaccepteerd lijkt misschien aardig. Veel realistischer is het echter te zeggen dat het akkoord een legitimering achteraf biedt. De krachtsverhoudingen in de wereld zijn veranderd, ten gunste van de NAVO. Haar militaire positie is in Europa onbetwist, interventie zonder VN-mandaat wordt achteraf wel goedgepraat, en de Russen... Ach, de Russen zijn blij als ze meepraten. In het hele verhaal doen de volkeren van de Balkan niet meer mee.
Aangenomen dat er een VN-resolutie komt (na de woedende reactie van China op het bombardement van haar ambassade, blijft dat afwachten): Dan zal het van Milosevic afhangen of er een staakt het vuren komt. Milosevic als uitdager van het imperialisme, Milosevic als de man die de vrede tekende... zijn positie zal er binnenlands alleen maar sterker door worden. De Kosovaren is niets gevraagd. Zij moeten zich ontwapenen en een protectoraat accepteren, of erger: een deling van Kosovo. Bovendien valt helemaal niet uit te sluiten dat de bombardementen door blijven gaan. Alleen vormt dan niet het ‘akkoord’ van Rambouillet, maar de VN-resolutie de legitimatie. Zelfs daags na het akkoord, wilde de NAVO niets van een ‘adempauze’ weten.
Stop de bombardementen
De SAP eist een einde aan de bombardementen. Alleen zo kan een begin gemaakt worden met het vinden van een oplossing.
Een VN-resolutie op zich biedt geen enkele oplossing, en ook het ‘akkoord’ van Rambouillet niet. Hoofdprincipe ervan is de ‘onschendbaarheid van grenzen’, onafhankelijkheid voor Kosovo is dus onbespreekbaar. Onbespreekbaar is ook de aanwezigheid van een ‘vredesmacht’, met de bevoegdheden van een bezettingsmacht. De economische paragrafen van ‘Rambouillet’ leveren de Kosovaren uit aan een Wild-west liberalisme en dus verpaupering en afhankelijkheid. Deze ‘afspraken’ dragen het zaad in zich voor nieuwe conflicten.
Jaren van westerse achterkamertjes-politiek met types als Milosevic en Tudjman hebben van de Balkan een kaartenhuis gemaakt. En wee de Servische anti-Milosevic oppositie (zonder hem geen accoord van Dayton) of de nationale minderheid die voor haar rechten opkomt. “Dan wordt de hele oplossing weer op losse schroeven gezet” aldus een Rambouillet-diplomaat. Die logica, waarin machtsevenwicht belangrijker gevonden wordt dan het zelfbeschikkingsrecht van volken, moet overboord. Ze is contraproductief, want niets is zo destabiliserend als onrecht.
Het zelfbeslissingsrecht erkennen is zeker geen eenduidige oplossing. Erkenning is daarentegen wel een premisse voor een nieuwe inrichting van de Balkan op basis van gelijke en wederzijdse sociale en culturele rechten voor alle volken. Het streven naar verhoging van het levensniveau, culturele ontwikkeling en industrialisatie, het verlangen naar gelijke behandeling... dat alles hebben alle volkeren van de Balkan gemeen. Die verlangens zullen niet worden bevredigd in een gefragmenteerde regio op basis van etnische scheidslijnen, gecreëerd door oorlogsprofiteurs. Het is nog minder vanzelfsprekend dat wilde privatisering positieve gevolgen zal hebben.
Alleen de bevolking van de Balkan zelf kan een oplossing formuleren. Alleen zij kan een duurzaam compromis bereiken, wederzijdse garanties voor de minderheden bieden en de terugkeer van de vluchtelingen ter hand nemen. Alleen zij kan de samenwerking tussen de staten vorm geven waardoor op termijn de grenzen tussen verschillenden volkeren aan belang inboeten.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren