Borderless

18 August 2019

Vrouwen de klos van kabinet Rutte-Asscher

De bezuinigingen die onder het kabinet Rutte-Asscher worden doorgevoerd zijn al vaak becommentarieerd maar aan de gevolgen voor vrouwen is nog weinig aandacht besteed. Onterecht, want die gevolgen zijn ingrijpend.

De positie van vrouwen op de Nederlandse arbeidsmarkt is nog steeds niet rooskleurig. Uit gegevens van de Emancipatiemonitor 2012 van het CBS blijkt dat in 2011 64 procent procent van de vrouwelijke beroepsbevolking werkzaam was. Ongeveer de helft van de vrouwen is op dit moment economisch zelfstandig, dat wil zeggen dat zij in ieder geval een minimuminkomen hebben. Vrouwen verdienen, nog steeds, minder dan mannen voor hetzelfde werk en een groot deel van de vrouwelijke werknemers heeft slechts een onzeker flexcontract.

De gehele Nederlandse samenleving krijgt op een of andere manier te maken met de bezuinigingen en andere maatregelen die het kabinet wil doorvoeren. Vrouwen worden door een aantal van deze plannen extra hard getroffen. Het gaat dan onder meer om de verhoging van de kosten voor kinderopvang, de bezuinigingen op de (thuis-)zorg, het afschaffen van de aanvullende bijstand voor alleenstaande ouders en de doorwerkbonus. De economische zelfstandigheid en arbeidsparticipatie van vrouwen zal sterk achteruitgaan.

Kinderopvang
Mensen met een gezamenlijk inkomen van 118.189 euro en hoger ontvangen vanaf 2013 geen kinderopvangtoeslag meer voor hun eerste kind. Voor iedereen die nog wel in aanmerking komt voor een toeslag wordt deze verlaagd. Daarnaast heeft het kabinet in 2012 besloten om het aantal opvanguren te koppelen aan het aantal gewerkte uren van de minst verdienende ouder. Dat betekent dat je nog maar 140 procent van je gewerkte uren als opvang mag opgeven voor een bijdrage van de belastingdienst voor dagopvang en 70 procent van de gewerkte uren voor buitenschoolse opvang. Voor veel ouders zal dit geen probleem zijn omdat een grote meerderheid van de ouders minder uren opvang afneemt dat dan zij gemiddeld werken. Echter, een kleine groep zelfstandigen en werknemers met flexibele contracten zal hier wel degelijk door in de problemen komen. Het duurder worden van kinderopvang zal leiden tot minder arbeidsparticipatie van vrouwen, omdat zij meestal het minste aantal uren werken en het inkomen dat ze inbrengen wegvalt tegenover de hogere kosten.

Thuiszorg en WMO
De zorg voor ouderen en gehandicapten wordt nu bijna helemaal betaald via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. De AWBZ biedt een verzekerd recht. Alleen huishoudelijke hulp krijgen mensen nu via de gemeenten. Maar deze hulp is meer dan huishoudelijke hulp alleen. De mensen van de thuiszorg constateren bijvoorbeeld vaak als eerste dat ouderen achteruitgaan en meer hulp nodig hebben.

Door aanbestedingen en bezuinigingen staat deze vorm van zorg al onder druk. Thuiswerksters worden alleen nog maar gezien en betaald als hulp in de huishouding. Het kabinet wil de thuiszorg helemaal uit de AWBZ halen en overhevelen naar de gemeenten en ondertussen een fikse budgetkorting doorvoeren. Vanaf 2014 is er geen aanspraak meer op huishoudelijke zorg voor hogere en middeninkomens. Daarmee wordt 1,2 miljard euro bezuinigd op deze vorm van zorg.

Van de AWBZ blijft daarmee een rompvoorziening over. Gemeenten worden geheel verantwoordelijk voor de activiteiten op het gebied van ondersteuning, begeleiding en verzorging en krijgen grote vrijheid bij de invulling van deze taken. De aanspraken worden beperkt, dienstverlening wordt versoberd en meer gericht op waar ze het hardste nodig is en gaat vallen onder de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). De aanspraken op huishoudelijke hulp worden vervangen door een ‘maatwerkvoorziening voor degenen die het echt nodig hebben en het niet uit eigen middelen kunnen betalen’. De voorziening wordt anders gezegd volledig uitgekleed. Hiermee wordt een kwetsbare groep cliënten getroffen. De WMO is een voorziening en geen verzekerd recht. Bovendien kan de voorziening per gemeente verschillen waardoor ongelijkheid op kan treden. Doordat er een totale bezuiniging van 1,6 miljard op de AWBZ is ingeboekt treedt er een stevige versobering van voorzieningen op. Deze bezuiniging gaat ten koste van een kwetsbare groep mensen.

Vrouwen extra getroffen
De kosten voor kinderopvang gaan omhoog en het aanbod van thuiszorg wordt minder. Van oudsher zijn het juist vrouwen die gebaat zijn bij kinderopvang en thuiszorg, vrouwen nemen nog steeds vaker dan mannen de zorg voor kinderen en mantelzorg op zich. Door de stijging van de kosten voor kinderopvang en de vermindering van het aanbod van thuiszorg is de verwachting dat meer en meer vrouwen gedwongen zullen zijn hun betaalde baan op te zeggen om onbetaalde zorgarbeid te verrichten. Deze ontwikkeling staat haaks op het streven naar een groeiend percentage van economisch zelfstandige vrouwen. Daarnaast treffen bezuinigingen bij kinderopvang en thuiszorg specifiek vrouwen als werknemers. Het zijn namelijk vooral vrouwen die in de kinderopvang en de (thuis-)zorg werkzaam zijn. Voor zowel de kinderopvang als de thuiszorg geldt dat het overgrote deel van de werknemers vrouwen zijn.

De bezuinigingen in zorg en kinderopvang zullen niet zonder verlies van banen plaatsvinden. Abvakabo FNV houdt rekening met een verlies van 5000 voltijdsbanen in de kinderopvang en een verlies van 58.000 arbeidsplaatsen in de thuiszorg en 40.000 huishoudelijke hulpen die zonder werk komen te zitten. Het gaat hier dus om ruim 100.000 banen, voor het overgrote deel van vrouwelijke werknemers. Wat betreft de werkgelegenheid zijn vrouwen in deze sectoren bepaald niet gebaat bij de maatregelen van het kabinet Rutte-Asscher.

Door de kortingen en marktwerking wordt de thuiszorg anders georganiseerd. Wat eerst betaald werk was, wordt nu verplicht vrijwilligerswerk. In Rotterdam zijn al 1200 bijstandgerechtigden op deze wijze in de zorg aan het werk gezet. Tegelijk zegt de verantwoordelijke PvdA wethouder dat het een absolute voorwaarde is dat er geen verdringing plaatsvindt. Hoe dat te rijmen valt met 600 werknemers van een Rotterdams zorgbedrijf die hun baan dreigen te verliezen door de laatste aanbesteding kan hij natuurlijk niet uit leggen.

Werkbonus, maar niet voor vrouwen
Een maatregel die vrouwen dupeert vanwege zijn discriminerende karakter is de werkbonus. Deze komt in plaats van de oude doorwerkbonus. Werknemers die tussen hun 61-ste en 65-ste jaar blijven doorwerken komen in aanmerking voor deze bonus. Voorwaarde hiervoor is dat je minimaal 90 procent van het minimumloon moet verdienen. Veel vrouwen van die leeftijd werken parttime (gemiddeld 27 uur per week) en zullen dus niet aan deze voorwaarde voldoen. En gezien de slechte economische situatie en het aantal werklozen is niet te verwachten dat vrouwen door uitbreiding van contracturen wel aan deze voorwaarde kunnen gaan voldoen. Vanuit de Tweede Kamer is er een amendement ingediend om de grens voor de werkbonus te verlagen naar 50 procent van het minimumloon. Helaas hebben zowel de Tweede als de Eerste Kamer ingestemd met de oorspronkelijke grens van 90 procent. Voor vrouwen geldt dat doorwerken dus minder vaak een positief effect zal hebben dan voor mannen. Dit komt de gelijkheid in arbeidsdeelname van mannen en vrouwen zeker niet ten goede.

Tenslotte is het kabinet van plan de aanvullende bijstand voor alleenstaande ouders af te schaffen. De bijstandsuitkering van een alleenstaande is 50 procent van het wettelijk minimumloon en die van een alleenstaande ouder 70 procent. Het overgrote deel van de alleenstaande ouders die een uitkering ontvangen zijn vrouwen. Ondanks dat de overheid het kindgebonden budget verhoogt, gaan deze vrouwen er substantieel op achteruit. Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting heeft berekend dat alleenstaande vrouwen met kinderen met een bijstandsuitkering er tot wel 5,2 procent op achteruit gaan, wat gelijk staat aan een bedrag van 82 euro per maand.

Terug in de tijd
Kortom, vrouwen gaan er niet op vooruit onder het kabinet Rutte-Asscher. Economische zelfstandigheid van vrouwen lijkt weer een stap verder weg doordat er weer een groter beroep op vrouwen komt om onbetaalde zorgarbeid te verrichten. In sectoren zoals de kinderopvang en de thuiszorg waar vooral veel vrouwen werken, worden zij geconfronteerd met het verdwijnen van meer dan 100.000 banen. Voor een groot deel van de oudere vrouwen die wel hun baan houden zal ook de stimuleringsregeling om door te blijven werken niet van toepassing zijn omdat zij vaker parttime werken. En kom je terecht in de bijstand, worden alleenstaande vrouwen die kinderen hebben nog eens extra geraakt in hun inkomen door de afschaffing van de aanvullende bijstandsuitkering.

Wat betreft emancipatie en arbeidsparticipatie gaan vrouwen onder het Kabinet Rutte-Asscher zware tijden tegemoet. Om dit tegen te gaan worden acties gevoerd en gepland. Door Abvakabo FNV wordt prioriteit gegeven aan de opbouw van de bond en verzet tegen de verslechteringen in de zorg. In veel steden zoals Rotterdam en Utrecht zijn al langere tijd acties aan de gang. Op www.strijdvoorthuiszorg.nl staat daarover meer informatie. Ook tegen de andere bezuinigingen zoals op de kinderopvang vinden er acties plaats van de FNV samen met andere organisaties. Degelijke acties zullen nodig zijn als we niet willen dat vrouwen gedwongen worden een stap terug in de tijd te zetten.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren