Borderless

13 November 2019

Hoe zevenduizend werknemers in Quebec in staking gingen tegen klimaatverandering

Met een menigte van 500.000 mensen was de mars voor het klimaat in Montreal tijdens de week van de klimaatactie van 20-27 september de grootste ter wereld. Maar het was ook om een andere reden opmerkelijk.

Ondanks het feit dat de provinciale arbeidswetgeving vakbonden verhindert om te staken in verband met politieke kwesties, stemden 11 lokale vertegenwoordigers van 7.500 werknemers formeel om een dag lang in staking te gaan.

Het organiseren van de staking begon in januari met een handvol leraren die vakbondslid zijn en ook betrokken bij ecologische basisbewegingen. François Geoffroy en Frédéric Legault hadden weinig ervaring met vakbonden, maar toen ze zagen dat het internationale netwerk Earth Strike een oproep deed voor een klimaatstaking op 27 september, besloten ze al hun energie te steken in het organiseren van een echte klimaatstaking.

Ze sloten zich aan bij het vakbondsnetwerk Lutte Commune (Gezamenlijke strijd) om contacten te leggen met vakbondsactivisten over hoe ze verder konden gaan.

De strategie die ze bedachten was om lokale ledenvergaderingen een stakingsmandaat te laten goedkeuren. Dit mandaat zou ‘voorwaardelijk’ zijn: het zou alleen van kracht worden als een kritische massa - ten minste 10 lokale vertegenwoordigers van 5.000 werknemers - zou deelnemen. Op die manier zouden de werknemers niet alleen staken en kwetsbaar zijn voor repressie en marginalisering. Het zorgde er ook voor dat de lokale vertegenwoordigers de coördinatie op zich konden nemen zonder de formele structuren van de vakbondsfederaties te hoeven gebruiken voor communicatie en strategiebepaling.

Coördinatie buiten de formele structuren was belangrijk omdat de vakbonden waarvan de organisatoren dachten dat ze zouden kunnen gaan staken, tot verschillende federaties behoren. Ze verwachtten niet dat een meerderheid van de vakbonden in een enkele federatie in staking zou gaan, en ze verwachtten dat de federaties terughoudend, zo niet vijandig tegenover het project zouden staan.

Leraren stemmen vóór staken

Tegen juni 2019 hadden de eerste drie lokale vertegenwoordigers van openbare hogescholen in Quebec, vóór een staking gestemd. Het nieuws verspreidde zich snel onder docenten dat er een klimaatstaking op komst was, en veel werknemersvertegenwoordigers planden stemmingen over de staking na het zomerreces.

De manier waarop de stemming voor deze staking georganiseerd was, bracht de hogeschool-bestuurders in een lastige positie. Ze wilden niet ‘tegen het milieu’ lijken te zijn en wilden daarom de stakingsbeweging niet tegenhouden.

Onder druk besloten de besturen van veel van de hogescholen om de lessen voor 27 september te laten vervallen. In plaats daarvan kondigden ze een ‘institutionele dag’ aan waar kwesties rond klimaatverandering zouden worden besproken.

Veel lokale vakbondsfunctionarissen bliezen daarom de stemming over de staking, die ze voor het begin van het schooljaar hadden gepland, af. Aangezien de lessen al vervallen waren, was het doel om hun leden aan de demonstratie te laten deelnemen, bereikt.

Een staking, niet het laten vervallen van lessen

Maar de half dozijn leiders die aan het hoofd van de beweging stonden, antwoordden met een kleine folder met de titel ‘acht redenen om toch over de staking te stemmen’. Ten eerste had niet elke hogeschool  de lessen opgeschort. Ten tweede, het annuleren van lessen betekende niet noodzakelijkerwijs dat de leraren vrij zouden zijn om deel te nemen aan de demonstratie.

Het belangrijkste was dat de leraren begonnen waren met de mobilisatie. Het was hun beweging, niet een beweging die georganiseerd was door bestuurders. Ze waren niet van plan om voor het klimaat te demonstreren omdat hun baas hen dat ‘liet doen’, maar omdat ze besloten hadden niet te werken.

De kleine groep belde, nam contact op met collega-docenten in andere instellingen, plaatste de folder op een Facebook-groep voor docenten en besprak het voorstel op elk forum dat ze hadden.

Dit overtuigde acht andere lokale werknemersvertegenwoordigers om zich bij de beweging aan te sluiten. De meesten van hen vertegenwoordigden andere hogeschool- werknemers, maar sommigen vertegenwoordigden ook kantoorpersoneel en universitaire onderwijs- en onderzoeksassistenten die voor staking stemden. In totaal waren de 11 lokale afdelingen lid van drie verschillende vakbondsfederaties.

Kritische massa

Rond 20 september werd het doel van 10 lokale vertegenwoordigers, die 5.000 werknemers vertegenwoordigen, bereikt. De initiatiefnemers organiseerden snel een vergadering om de vertegenwoordigers bijeen te brengen. Het idee was om informatie uit te wisselen: hoe reageren de bestuurders? Zijn er bedreigingen tegen stakers? Wat is de juridische status van de staking als lessen worden geannuleerd? Heeft iemand hulp nodig bij zijn of haar picketline?

Na een goede discussie werd duidelijk dat mensen niet bang waren voor boetes voor het houden van een ‘illegale staking’. De legitimiteit van de zaak en de omvang van de mobilisatie hadden de bazen in het nauw gedreven. Omdat de bestuurders op veel plaatsen hadden afgesproken om de lessen te annuleren, was het niet duidelijk hoe ze legaal konden ‘bewijzen’ dat de leerkrachten niet de normale hoeveelheid werk die van hen werd gevraagd, konden leveren.

Dus in zekere zin kregen de arbeiders hun stakingsstem 'erkend'. Ze waren in politieke staking ondanks de arbeidswetgeving.

Op 27 september ging een groot deel van de provincie op slot. Studenten van universiteiten, hogescholen en middelbare scholen hadden vóór een staking gestemd. Honderdvijftig bedrijven sloten hun deuren en lieten hun werknemers meedoen aan de demonstratie. Duizenden arbeiders namen die dag vrij.

En temidden van deze onrust viel één groep op in de juiste zin van het woord. Vijfenzeventighonderd werknemers waren er trots op dat ze in klimaatstaking waren.

Dit artikel verscheen eerder op LaborNotes. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren