Borderless

24 August 2019

The Matrix III

Sloom. Eéndimensionaal. Een Jomanda-orgasme. Weinig revolutionair. Een beetje christelijk. Minder dan deel II. Plato en Kant zijn pleite. Een tegenvaller. Dat waren zo’n beetje de reacties van het gezelschap waarmee ik The Matrix III / Revolutions bezocht. Helemaal ongelijk kan ik ze niet geven.

Toch vond ik zelf dat de Wachowski-broers hun Matrix-serie op een mooie en bevredigende manier hebben afgerond.
Het klopt. Het schimmenrijk van Plato en de vraag naar wat wij van de werkelijkheid kunnen weten, opgeworpen in The Matrix I, krijgt in deel drie geen vervolg. Ook de Kantiaanse kwestie van hoe wij de realiteit leren kennen, als een samenstel van oorzaak en gevolg, aangekaart in deel twee, komt niet terug. En het is waar, de actiescènes zijn minder spetterend dan in de voorgaande delen en wat lang uitgesponnen. Dat geldt vooral voor de beelden van de aanval op Zion en die van de capriolen van Naibo met haar ruimteschip. Het is soms bijna een ‘gewone’ science-fiction-film. Maar het wordt wederom weergaloos en overrompelend op het witte doek getoverd. Een waar hoogtepunt in de aanwending van de moderne animatietechniek. En lang niet alle thema’s uit de vorige afleveringen worden onder het vloerkleed geveegd.

Jezusachtig
De verhaallijn is vrij eenvoudig. Zion, het laatste mensenbolwerk in de strijd tegen het computersysteem The Matrix, dreigt te bezwijken. Maar ook The Matrix heeft een probleem. Haar ordebewaker, agent Smith, vermenigvuldigt zich en ontregelt het systeem. Als een virus. Alleen Neo, de verlosser der mensenscharen, is in staat hem uit te schakelen. Hij wil dat wel doen, maar op voorwaarde van vrede en vrijheid voor de mens. Zo geschiedt. De oorlog stopt, de digitale wereld en de ‘echte’ wereld verzoenen zich en in beide werelden vangt een periode aan van vrede, vrijheid, voorspoed en geluk.
Een thema dat doorwerkt in deel drie is dat van de tovenaarsleerling. De mens heeft de computer geschapen en wordt daardoor bijna overmeesterd. De computer heeft op zijn beurt een bewaker geschapen die niet meer in de hand kan worden gehouden. Ironisch is dat uiteindelijk de maker zowel zijn product als zichzelf redt door het product van zijn product te vernietigen. Programma Smith legt het loodje en Neo wint voor mens en machine op alle fronten. Overigens is dat jezusachtige gedoe rond Neo misschien wel het meest storende element in de film. We zullen het er maar op houden dat het nemen van persoonlijke verantwoordelijkheid en het vertrouwen op eigen kracht daarin belichaamd worden.

Mens en heelal
Een ander thema betreft de functie van de ‘zwakke krachten’ van de mens. De emoties. Zoals voorspeld in Grenzeloos 72 spelen die een beslissende rol. En niet alleen omdat de mensen zélf hun gevoelens, hun solidariteit en hun ondernemingszin in de strijd werpen. Geheel in overeenstemming met de opvattingen van Daniël Dennett blijkt ook de computer ‘geïnfecteerd’ te kunnen raken met emoties. In het Matrixprogramma van een gezinnetje genereren de ouders waarachtige liefde voor hun dochtertje. En in een ander programma, het Orakel, overspoelt de nieuwsgierigheid uiteindelijk de oorspronkelijke opdracht om de mensen op een dwaalspoor te brengen. Zelfs de ontsporing van agent Smith duidt erop dat een typische menselijke eigenschap, de machtswellust, de overhand kan krijgen in een mathematisch programma. De infectie van The Matrix met een humane ethiek lijkt ook de enige verklaring voor de bereidheid van dit systeem om het op een akkoordje te gooien met de mens en zich daar vervolgens ook aan te houden. Volgens de wetten van de logica alleen was dat laatste nergens voor nodig.

Je kunt zeggen dat The Matrix III / Revolutions niet alle beloften inlost en te veel versimpelt. Mijn visie is dat het Matrixheelal is ontstaan, is uitgedijd en weer is gekrompen. Als in een cyclus. Wat in deel een werd neergezet, dreef in deel twee uiteen en vloeit in deel drie weer samen. Positieve menselijke eigenschappen zoals solidariteit, ontdekkingsdrift, overtuiging en liefde zijn daarin de drijvende krachten. Die geven de doorslag. Na de nodige strijd en waarschijnlijk niet voor eeuwig. Een mooi en bevredigend slot van wat ooit begon.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren