De komende massale ‘No Kings!’-demonstraties die gepland staan voor 28 maart en de ambitieuze plannen voor de 1 mei-mobilisaties wijzen op een toenemende bundeling van de anti-Trump krachten. Die bundeling vindt plaats tegen de achtergrond van Trumps vernietigende aanval op de democratische rechten in de VS en de soevereiniteit van landen in het buitenland, met als meest recente voorbeeld zijn roekeloze luchtaanval op Iran, en zijn kelderende populariteitscijfers in de peilingen.

Sinds Trumps herverkiezing tot president zijn er drie centrale punten van verzet onder de bevolking en de arbeidersklasse ontstaan. Het eerste draait om de door ngo's gedomineerde groep Indivisible, die de eerste twee No Kings! demonstraties in 2025 organiseerde en heeft opgeroepen tot een derde ronde van No Kings! demonstraties op 28 maart 2026. Bij de laatste demonstraties waren er in het hele land ongeveer vijfentwintig miljoen mensen op straat. De No Kings! demonstraties zijn een podium geweest voor het uiten van anti-Trump sentimenten op vele fronten, zoals te zien was aan de contingenten en spandoeken tijdens de demonstraties, waaronder de verdediging van immigranten, solidariteit met Palestina (ook al wordt Palestina/Gaza niet genoemd in de officiële verklaringen van Indivisible), de verdediging van LHBTQI+-gemeenschappen, het milieu en natuurlijk algemene oppositie tegen Trumps opmars naar autoritarisme.

De anti-ICE beweging

Het tweede centrale punt van verzet tegen Trump is de anti-ICE beweging. Het verzet van de anti-ICE netwerken in Minneapolis tegen de toestroom van meer dan drieduizend ICE-agenten heeft de verbeelding geprikkeld van antifascisten en anti-autoritairen over de hele wereld. De moord op Renee Good, een activist voor immigrantenrechten en Amerikaans staatsburger die door ICE-agenten in Minneapolis werd vermoord, niet ver van de plek waar George Floyd in 2020 door een politieagent uit Minneapolis werd vermoord, en vervolgens op Alex Pretti, eveneens een witte Amerikaanse staatsburger, enkele dagen later, zette een enorme protestbeweging in gang die de Amerikaanse politiek op zijn kop zet.

Deze massademonstraties en de betrokken netwerken vormen de opkomst van een nieuwe massale beweging die alle kenmerken van een sociale beweging vertoont. De eerste daarvan is het massale karakter ervan. Naast de massale straatdemonstraties is er massale deelname aan de solidariteitsnetwerken. Maar liefst 25 tot 50 procent van de lokale bevolking in Minneapolis en St. Paul – gelegen naast Minneapolis – heeft deelgenomen aan de protesten en netwerken van wederzijdse hulp.

De oprichting van nieuwe organisaties is ook een kenmerk van een sociale beweging. De anti-ICE beweging heeft nieuwe organisaties ontwikkeld en bestaande organisaties en netwerken van activisten aangetrokken, zoals huurdersverenigingen en netwerken die zijn opgericht tijdens de George Floyd-protesten in 2020. Naast de netwerken zelf zijn er coalities van nieuwe en bestaande anti-ICE groepen ontstaan, zoals in Chicago, waar een stadsbrede coalitie van ongeveer 100 anti-ICEgroepen, genaamd de Immigrant Coalition for Immigrant and Refugee Rights (ICIRR), is opgericht. Die groepen hebben in sommige gevallen samengewerkt met de anti-ICEactivisten in Minneapolis via bestaande netwerken die door vakbonden zijn opgezet.

De anti-ICE beweging is niet alleen aanwezig in Minneapolis en plaatsen als Los Angeles en Chicago, waar al ICE acties hebben plaatsgevonden, maar ook in steden als Milwaukee, waar tot nu toe nog geen ICE acties hebben plaatsgevonden, maar waar zich een anti-ICE beweging ontwikkelt in afwachting van een mogelijke ICE actie.

De beweging getuigt van een indrukwekkend organisatieniveau en maakt gebruik van klassieke tactieken van sociale bewegingen, zoals demonstraties en boycots, en nieuwe variaties daarop. Snelle-reactienetwerken op buurtniveau hebben Signal-chats gebruikt om activisten (van wie de meesten nieuw zijn in het organiseren) met elkaar in contact te brengen om gezamenlijke verdedigingsacties op te zetten, zoals het brengen van maaltijden naar immigranten en andere vormen van hulp om immigranten te beschermen tegen ICE-patrouilles. ICE-waarnemingen worden gemeld via de chats en activisten haasten zich naar de plek om ondersteuning te bieden en de ICE-activiteiten op video vast te leggen.

Kentekennummers van ICE-voertuigen worden verspreid en activisten volgen ze in hun eigen auto's. Activisten blazen op fluitjes om anderen te waarschuwen voor de aanwezigheid van ICE. De organisatie van activisten die ICE-voertuigen in hun auto's volgen, doet denken aan de vliegende eskaders die werden ingezet tijdens de algemene textielstaking in 1934 en, nog bekender, de vrachtwagenchauffeursstaking in Minneapolis in 1934.

Er worden boycots georganiseerd tegen autoverhuurbedrijf Enterprise en de Hilton-hotelketen, die voertuigen hebben verhuurd aan en onderdak hebben geboden aan ICE-agenten. Dat zijn variaties op 'bedrijfsacties' die sinds de jaren 80 worden gebruikt om indirecte druk op bedrijven uit te oefenen door hun klanten aan te pakken. In het hele land hebben middelbare scholieren en universiteitsstudenten gestaakt tegen ICE-razzia’s en er worden er nog meer gepland voor 1 mei.

Talrijke grote vakbonden, zoals de Service Employees International Union (SEIU), de United Auto Workers (UAW) en vele lokale en nationale lerarenvakbonden, zoals de American Federation of Teachers (AFT) en de National Education Association (NEA), en de vakbondsfederatie AFL-CIO, hebben verklaringen afgegeven waarin ze zich tegen ICE uitspreken. In Minneapolis steunden deze en andere vakbonden de demonstraties van 23 en 30 januari.

May Day Strong

Het derde verzetscentrum is May Day Strong (MDS) – een netwerk van door linkse krachten geleide vakbonden en lokale afdelingen, zoals de Chicago Teachers Union (CTU) en strijdbare leden van de Service Employees International Union (SEIU) in Minneapolis – die een actiedag op 1 mei organiseren met een 'algemene staking', schoolstakingen en boycots. Drieduizend mensen namen deel aan een recente videobijeenkomst die door MDS was belegd om de acties op 1 mei te bespreken, waaronder werkonderbrekingen, schoolstakingen en boycots. May Day zal dit jaar waarschijnlijk geen klassieke staking zijn met door vakbonden uitgeroepen stakingen, vanwege de Amerikaanse wetten tegen politieke stakingen en contractuele afspraken. Maar het aanzetten tot een algemene staking zal de discussie stimuleren over de kwestie van arbeidsacties, waaronder massale stakingen, en de noodzaak om zich te verzetten tegen wettelijke beperkingen op arbeidsprotesten.

Het is heel goed mogelijk dat de 1 mei-acties in sommige opzichten zullen lijken op de 1 mei-actie van 2006, de 'Day without Latinos', waarbij massademonstraties plaatsvonden in steden met grote Mexicaanse en Latina/o-bevolkingsgroepen zoals Los Angeles en Milwaukee, en de facto stakingen waaraan werd deelgenomen door arbeiders die zich ziek meldden of gewoon niet naar hun werk gingen om te demonstreren.

Uiterst links in de VS en de anti-Trump beweging

Naast de lokale strijdbare acties tegen ICE in Minneapolis en elders, en de No Kings! demonstraties hebben groeperingen van uiterst links demonstraties georganiseerd en eraan deelgenomen tegen Trumps aanval op Venezuela en, recenter, de aanval op Iran, en uit solidariteit met de anti-ICE-beweging. Groeperingen met een ‘kampistische’ oriëntatie, zoals de Party of Socialism and Liberation (PSL) en de Freedom Road Socialist Organization (FRSO), hebben het voortouw genomen bij het organiseren van demonstraties, waarbij ook organisaties zoals de revolutionair-socialistische organisatie Solidarity en anderen deelnamen.

Tot nu toe heeft de grootste organisatie binnen links in de VS, de Democratic Socialists of America (DSA), zich meer gericht op verkiezingswerk dan op massale anti-oorlogsdemonstraties en massale protesten in het algemeen. Maar daar komt verandering in. Sommige DSA-afdelingen hebben deelgenomen aan acties rond Venezuela en ICE en er zijn aanwijzingen dat de DSA zich actief zal verzetten tegen Trumps oorlog in het Midden-Oosten.

Vooruitzichten voor het verenigen van de anti-Trump beweging

Het huidige sociale en politieke klimaat in het land heeft een enorme ruimte voor verzet gecreëerd. Noch de anti-immigratiecampagne, noch de oorlog tegen Irak zal de Epstein-affaire doen verdwijnen of ervoor zorgen dat werkende mensen de hoge kosten van levensonderhoud vergeten, die nog zullen worden verergerd door de stijgende olieprijzen die het gevolg zullen zijn van het feit dat het hele Midden-Oosten in oorlog is. In tegenstelling tot de operatie in Venezuela belooft de oorlog tegen Iran een langdurige aangelegenheid te worden. Uit peilingen blijkt nu al dat er weinig steun is voor de aanval en veel verzet. De oorlog zal ook de ontevredenheid over Trump versnellen onder de MAGA-achterban en sommige gekozen functionarissen van de Republikeinse Partij, aan wie een einde aan militaire operaties in Irak-stijl was beloofd.

De anti-ICE beweging in Minneapolis en in het hele land heeft diep wortel geschoten in arbeidersgemeenschappen. Die ervaringen zullen onuitwisbare sporen achterlaten in het bewustzijn van miljoenen mensen en velen van hen openstellen voor radicale sociale en politieke analyses en programma's.

De overweldigende samenstelling van de Latino/a-immigrantenbevolking in de VS als deel van de arbeidersklasse vormt de basis om het massabewustzijn verder te brengen dan de verdediging van de buren, zoals velen die betrokken zijn bij de anti-ICE beweging hun activiteit zien, naar een meer op klassenbewustzijn gebaseerd begrip van anti-Trumpisme. Socialisten en op klassenstrijd gerichte vakbondsleden zullen de nadruk leggen op het klassenkarakter van Trumps aanval en de samenstelling van de arbeidersklasse binnen de immigrantengemeenschappen die worden aangevallen.

Het zou een krachtige stap voorwaarts betekenen voor de anti-Trump beweging als de verschillende stromingen binnen de losse anti-Trump coalitie van ‘No Kings!’ – die het algemene en sectorale verzet tegen Trump weerspiegelen – en de anti-ICE beweging zouden worden verenigd onder democratisch leiderschap van de arbeidersklasse, onafhankelijk van de Democratische Partij. Maar er zijn uitdagingen. Indivisible is een top-down-aangelegenheid waarbij beslissingen worden genomen door de ngo's in plaats van door een democratische beweging, en de leiders tonen openlijk hun sympathieën voor de Democratische Partij (DP) en hun intenties om de demonstraties te gebruiken ter ondersteuning van de DP.

May Day Strong zou de rol kunnen spelen van het verbinden van de No Kings!-demonstraties en de diverse progressieve anti-Trump elementen daarvan met de anti-ICE-beweging in een brede anti-Trump beweging met vakbonden en de arbeidersklasse aan het hoofd. De organisatoren van de demonstraties op 28 maart zien die actie als een opbouw naar May Day, wat de eenheid zal bevorderen. Maar na May Day zal er een sterke druk van Indivisible komen om de beweging te richten op steun voor de Democraten bij de tussentijdse verkiezingen van november 2026, wat een demobiliserend effect op de beweging zou hebben.

De potentiële kracht van de drie takken van het anti-Trump verzet ligt in het massale karakter ervan, het gebruik van klassieke en vernieuwende tactieken uit het handboek van sociaal protest, de diepe wortels in de Amerikaanse arbeidersklasse en onderdrukte gemeenschappen, en de onafhankelijkheid van de Democratische Partij. Gezien wat er op het spel staat bij de tussentijdse verkiezingen van november aanstaande, zal het inderdaad een grote opgave zijn om de anti-Trumpbeweging onafhankelijk te houden.

Foto: Wake in het zuiden van Minneapolis voor Renee Good, © flickr/Chad Davis

Kay Mann is docent sociologie aan de Universiteit van Wisconsin in Stevens Point en lid van Solidarity, onze zusterorganisatie in de VS.

Dit artikel stond op International Viewpoint. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.