Het interim-bestuur van de FNV kondigde aan in verzet te komen tegen de afbraakagenda van het nieuwe kabinet. Maar met het geschipper van het kabinet en het aantreden van een conservatief FNV-bestuur is het de vraag wat hiervan van de grond gaat komen. 

Het minderheidskabinet-Jetten heeft al een aantal eerder aangekondigde maatregelen on hold moeten zetten. Het gaat om de voornemens om de AOW versneld te verhogen, te bezuinigen op de gehandicaptenzorg en de verlaging van de maximale hoogte van allerlei UWV-uitkeringen waardoor ruim 160.000 uitkeringsgerechtigden een inkomensval dreigden te maken tot 926 euro per maand.

D66-minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken wil ‘het niet uit de hand laten lopen’ en ‘stevig ingrijpen in de sociale zekerheid’. De beroepsbevolking wordt intussen steeds ouder en oudere werknemers zijn vaker ziek. Verder is er sprake van toename van psychische en mentale problemen door intensivering van de arbeid, mantelzorgverantwoordelijkheden en stress door de combinatie van werk en zorg voor kinderen.

De sociale zekerheid zou te duur worden. De ingeboekte bezuinigingen – 800 miljoen euro bij de UWV, 2,8 miljard euro per jaar op AOW – zouden op een andere manier gevonden moeten worden. Ook voor de andere helft ingeboekte bezuinigingen is politieke steun nog onzeker.

Als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten rijzen de brandstofprijzen nu al de pan uit met grote gevolgen voor het dagelijkse leven, niet alleen in het globale zuiden maar ook voor de werkende bevolking en uitkeringsgerechtigden hier.

Het kabinet is dan ook wanhopig op zoek naar een sociaal akkoord met werkgevers en de vakbeweging. Dat zal dan vooral gebaseerd zijn op nieuwe concessies van de bonden, want de werkgevers en vermogenden zullen niet toestaan dat zij hiervoor inleveren ten opzichte van het rechtse coalitieakkoord. Zo draaide het kabinet eind maart juist het intrekken van de bezuinigingen op het hoger onderwijs terug.

Vakbeweging op zoek naar de toekomst

Tot nu toe lijkt het er sterk op dat de FNV zijn poot stijf houdt. De plannen voor verkorting van de WW en verlenging van de AOW-leeftijd moesten eerst van tafel, voordat de vakbeweging überhaupt wilde aanschuiven bij een overleg met het kabinet. Dat was en is de juiste houding en die lijkt tot nu toe ook ingenomen te blijven worden.

We hoorden plannen over het starten van een actietraject, maar tot veel meer dan woorden lijkt het nog niet te komen. Vanuit de sector havens klinken militante geluiden, maar dit is in zekere zin een atypische sector. Er is juist een sectoroverstijgende aanpak nodig, waarbij de (kader)leden – met ondersteuning van de werkorganisatie FNV – de gelegenheid hebben mee te bepalen hoe zo’n traject eruit gaat zien.

Publicitaire actielijn

Met de voltooiing van de overval door toezichthouders Lodewijk Asscher en Ton Heerts is een frontale aanval gepleegd op de democratische zelforganisatie van de FNV. Volgens sommigen heeft de ‘governance’ de vakbeweging gered van de chaos, maar dit ging ten koste van de interne democratie. Het Ledenparlement werd omgevormd tot een Bondsraad met veel minder bevoegdheden en er werd een onverkozen bestuur aangesteld.

De groep geselecteerde en ongekozen bestuursleden getuigt van weinig weerklank vanuit de werkvloer: dit zijn eerder directeuren dan vakbondsactivisten. Bovendien wordt de publicitaire actielijn van bovenaf bepaald, in plaats van dat deze rust op massadruk van onderaf, gesteund door de FNV-werkorganisatie.

Dat een conservatieve PvdA’er de voorzitter zou worden, was met Asscher als aangesteld RvT-lid en Gerdi Verbeet in de sollicitatiecommissie te verwachten. In zijn presentatie aan het FNV-personeel weigerde ex-PvdA-voorzitter Hans Spekman expliciet afstand te nemen van zijn racistische uitspraak dat je ‘de Marokkanen die niet willen deugen, moet vernederen, voor de ogen van hun eigen mensen.’

Vice-voorzitter Nine Kooiman pleitte als voorzitter van de Politiebond nog voor het harder straffen van klimaatactivisten die met wegblokkades actievoerden tegen fossiele subsidies. Ze stelde: ‘Zo vredelievend is het allemaal niet en dan laten ze ook nog een tyfuszooi achter.’ Dit soort uitspraken vormen een valse start in een context waarin het recht op protest onder druk staat en bedrijven ook meer en meer het stakingsrecht proberen te ondermijnen.

Strijdbaar en democratisch

Wellicht dat de vakbondsleiding afwacht en ervan uitgaat dat de plannen van het kabinet een voor een zullen sneuvelen? Het actietraject hoeft dan (voorlopig) niet ingezet te worden. Maar dat zou verschrikkelijk naïef zijn omdat het kabinet al heeft laten zien dat het de rekening legt bij werkenden en de uitkeringsgerechtigden. De ingeboekte bezuinigingsbedragen ten behoeve van onder andere de investeringen in de bewapening(seconomie) zullen opgehoest moeten worden door dezelfde groepen: lever in voor de ‘vrijheidsbijdrage’ om jezelf te laten ketenen door het kapitaal.

De vakbeweging moet daar niet in meegaan. Dit gaat niet alleen om bezuinigingen op de verkeerde zaken, maar ook om het afwijzen van een maatschappij waarin de rijken rijker worden en de armen armer. Waarin oorlogsvoorbereiding zal resulteren in oorlogsdeelname aan een strijd van allen tegen allen. Alleen democratische zelforganisatie gebaseerd op strijd tegen fascisme en militarisme en voor een uiteindelijke krachtmeting met het kapitalisme kan een einde maken aan de chaos.

Overgenomen van Socialisme.nu.