29 October 2020

Armoede en desillusie

Israëlische verkiezingen zijn meestal niet erg interessant. Het belangrijkste thema is altijd wat er met de Palestijnen moet gebeuren en de grote partijen hebben daar eigenlijk allemaal even slechte ideeën over. Bij de vorige verkiezingen was het de kandidaat van ‘links’, Mitzna, die als eerste met plannen kwam voor de bouw van de muur. De verkiezingen van 2006 waren duidelijk anders, de Israëlische kiezers hebben ze gebruikt om massaal hun afkeer van de neoliberale politiek te laten blijken.

De grote verliezer van deze verkiezingen is Likud onder leiding van Netanyahu. Netanyahu was van 2003 tot 2005 minister van financiën en in feite de man die het economische beleid van Israël bepaalde. Dat beleid was een ramp.

Armoede
Op 1 januari 2006 leefden meer dan anderhalf miljoen Israëli’s onder de officiële armoedegrens. Dat is een kwart van de bevolking. Waarschijnlijk zijn het er trouwens nog meer. Een alleenstaande is volgens de officiële cijfers immers pas arm als hij minder dan 320 euro per maand verdient. Een huishouden van vier personen wordt als arm beschouwd als het minder dan 820 euro per maand verdient. Ook de mensen die iets meer verdienen, kunnen waarschijnlijk maar nauwelijks rondkomen. Sinds 1 januari 2006 zijn er volgens het Nationale Instituut voor Sociale Verzekeringskassen nog 46.000 mensen extra door armoede getroffen. In Israël gaat men er vanuit dat 34 procent van de kinderen in armoede leeft. De armoede is in het land een alledaagse realiteit geworden, zegt bijvoorbeeld Ygal Ben Shalom, de directeur van de Sociale Verzekeringskassen. Steeds meer Israëli’s – vooral ouderen en kinderen - zijn afhankelijk van gaarkeukens. Typerend voor de internetedities van Israëlische dagbladen als Ha’aretz en de Jerusalem Post van de laatste jaren zijn de vrijwel dagelijkse advertenties waarin wordt opgeroepen geld aan liefdadige organisaties te geven, ‘zodat er vanavond geen kind in Israël met honger naar bed hoeft te gaan.’ De vrienden van Israël over de hele wereld houden hun mond over deze realiteit.
Tegelijkertijd groeide de Israelische economie in 2005 met 5,2 procent en steeg de beursindex met dertig procent. De investeerders varen wel bij Netanyahu’s beleid. De gewone mensen betalen de prijs. Alleen bij de schaduwverkiezingen die onder joodse studenten van Amerikaanse universiteiten gehouden werden is Likud nog de grootste partij.
De dag voor de verkiezingen publiceerde de Israëlische centrale bank cijfers waarin de sociale stelsels van 23 landen werden vergeleken. Wat kinderbijslag betreft staat Israël op de 22e plaats. Wat uitkeringen aan ouderen betreft op de negentiende plaats. De Jerusalem Post schrijft dat de kiezers een duidelijke boodschap hebben gegeven: nee tegen het sociaaldarwinisme, ja tegen de sociaal-democratie. Alle veranderingen in het politieke landschap die de verkiezingen hebben opgeleverd zijn op een of andere manier aan deze keus voor een socialer beleid gerelateerd.

De eerste sociale verkiezingen.
Diverse waarnemers spreken van de eerste verkiezingen waarin sociale kwesties het belangrijkste thema waren. Likud, de partij die het meest geïdentificeerd wordt met het neoliberale beleid, was de grote verliezer. Meretz, een linkse partij met een wat elitair imago en met neoliberale neigingen –een soort kruising tussen D’66 en Groenlinks- verloor ook. De grote verrassing was de opkomst van de partij van de gepensioneerden, die voor het eerst meedeed en direct zeven van de 120 zetels haalde. De arbeiderspartij won officieel maar eenà één zetel. Maar als je bedenkt dat een groot deel van de partij samen met Shimon Peres naar Kadima is overgelopen, dan is dat een heel goed resultaat. Meer dan in het verleden heeft de partij campagne gevoerd op sociale issues. Veel kiezers van Noord-Afrikaanse afkomst stemden decennia op Likud, uit afkeer van de door joden van Europese afkomst gedomineerde Arbeiderspartij. Maar het rechtse beleid van Netanyahu en de Noord-Afrikaanse afkomst van partijleider Peretz duwde veel mensen richting Arbeiderspartij.

Door de lage opkomst hebben partijen met een gemotiveerde achterban goede resultaten gehaald. Shas, de partij van religieuze joden, het Verenigd Torah Jodendom, een partij van Orthodoxe joden, en de Verenigde Arabische Lijst, een partij van conservatieve Arabieren, profiteerden daarvan. Deze partijen wonnen omdat juist de kinderrijke milieus van hun kiezers zwaar getroffen zijn door de bezuinigingen op kinderbijslag. De Vereniging van Nationale Unie en de Nationale Religieuze Partij verloren fors. Deze partijen hebben geen sociaal imago en worden bovendien sterk geïdentificeerd met nederzettingenpolitiek. De progressieve Arabische nationalisten van Balad –onder leiding van Azmi Bishara- wisten zich te handhaven. Teleurstellend is dat de socialistische Hadashpartij een zetel verloor. Beide laatste partijen hebben veel Arabische kiezers, die extra zwaar getroffen worden door het economisch beleid.
De opkomst onder de Arabische bevolking was groot. Die hoge opkomst heeft te maken met de angst voor de opkomst van het extreemrechtse Yisrael Beiteinu van Avigdor Lieberman.

Kadima
Shinui, een partij die zich volledig identificeerde met het neoliberalisme en tijdens de afgelopen periode totaal uiteenviel, is grotendeels opgegaan in Kadima. Ook de kiezers van Shinui zijn vooral naar Kadima gegaan. Wat er over was van Shinui en meedeed aan de verkiezingen, wist geen enkele zetel binnen te halen. De partij praatte dan ook alleen over belastingverlagingen voor de middenklasse, waar Kadima veel meer nadruk legde op hulp aan de armen.
Belangrijker voor de overwinning van Kadima was natuurlijk de Palestijnse kwestie. De Nederlandse pro-Israëlische lobbygroep CIDI citeert op haar website de journalist Sima Kadmon die zegt: ‘De dagen van ‘laat het Israëlische leger winnen’ zijn voorbij. Zelfs slogans als 'de oorlog tegen het terrorisme' imponeren niemand meer. Het publiek gelooft niet meer dat er iemand is die terreur uit kan schakelen en in deze langdurige oorlog de Palestijnen kan verslaan. Israëliërs zijn moe geraakt van het hele conflict met de Palestijnen, net zoals ze moe zijn van het horen van valse beloften.’ Het CIDI schrijft zelf: ‘De meerderheid van de Israëliërs wil van het hele Palestijnse conflict af. Zonder illusies van vrede, zonder een nieuw Midden-Oosten, maar ‘gewoon’ ontmanteling.’
De populariteit van Ariël Sharon lijkt uiteindelijk vooral gebaseerd te zijn op het feit dat hij een antwoord gaf op dit gebrek aan illusies, namelijk: eenzijdige terugtrekking zonder als ‘slap’ over te komen. Kadima’s overwinning is vooral een uitdrukking van de populariteit van de terugtrekking uit Gaza. De nederlaag van de Nationale Unie en de Nationale Religieuze Partij bewijst ook de impopulariteit van de kolonisten. Het gebrek aan illusies is overigens ook de belangrijkste reden voor de lage opkomst.

Yisrael Beiteinu
Op de internetedities van de Israëlische kranten zijn naast advertenties voor liefdadige instellingen, advertenties voor datingsites populair. ‘Allemaal joods, allemaal single’
verkondigt een van de grootste datingsites. Voor veel Israëli’s is het een nachtmerrie om een meisje of een jongen tegen te komen die niet joods is. Een van de grote zorgen überhaupt binnen Israël is zorgen dat een meerderheid van de bevolking joods blijft. Een van de grote winnaars van de verkiezingen, het extreemrechtse Yisrael Beiteinu (‘Israël is ons huis’), dat in het nieuwe parlement tien procent van de zetels krijgt, heeft radicale voorstellen om dit probleem op te lossen. Het is tegen de eenzijdige terugtrekking uit sommige nederzettingen, maar wil wel een klein gedeelte van Israël, waar de bevolking in meerderheid Arabisch is, aan de Palestijnse autoriteit geven. De overgebleven Arabieren in Israël moeten vervolgens getest worden op hun loyaliteit aan de staat. Mensen die voor dat examen niet slagen wordt hun nationaliteit afgenomen en ze worden mogelijk ook gedeporteerd naar de bezette gebieden. Sommige mensen verklaren het succes van Yisrael Beiteinu uit het feit dat de Russische leider van de partij veel kiezers van Russische afkomst heeft getrokken. Anderen wijzen er op dat de Russische kiezers altijd de meest openlijke racisten in de Israëlische samenleving zijn geweest. Weer anderen stellen dat als er een Russische politicus was geweest die de armoede binnen de Russische gemeenschap tot zijn thema had gemaakt, Yisrael Beiteinu nooit zoveel zetels had gehaald.

Verandering
In de bezette gebieden en in mindere mate in Israël zelf is honger een alledaags verschijnsel geworden. Overal zijn mensen afhankelijk geworden van liefdadigheidsinstellingen op religieuze grondslag. Overal hebben mensen het vertrouwen in de bestaande politieke partijen verloren – in Israël en in Palestina.
Het toont de noodzaak aan van solidariteit tussen bevolkingsgroepen. De hele politiek van vredesonderhandelingen, voorlopig opgeschort, droeg het gevaar in zich een onderonsje van politieke elites te worden. Over manieren om de solidariteit tussen bevolkingsgroepen te versterken, wordt zelfs niet meer nagedacht. Het Workers Advice Center is op dit moment een van de weinige organisaties die dat nog doet. Ze veronderstelt dat solidariteit tussen Palestijnen en Israëli’s tot de mogelijkheden behoort. Niet op basis van een dialoog tussen culturen, maar op basis van herkenning van de gemeenschappelijke onderdrukking in een markteconomie.
De kracht van Hamas is dat het de bezetting duidelijk aanwijst als de oorzaak van de misère in de bezette gebieden. Maar de zwakte van Hamas is dat het geen enkele boodschap heeft die aanslaat bij de zorgen van gewone Israëli’s. Veel gewone Israëli’s kunnen Palestijnen nog maar nauwelijks als normale mensen zien. De gemeenschappelijke ervaring van de armoede, honger en uitbuiting kan een basis zijn om dat te veranderen.

Andere recente artikelen:
Palestina/ Israël
05-04-2006 De laatste overwinning van Sharon
25-01-2006 Sharon, oorlogsmisdadiger

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren