Afgelopen 10 maart zagen wij de grootste klimaatdemonstratie ooit in Nederland gehouden. Hartverwarmend ondanks het extreem slechte weer. Als je erbij optelt dat er nog veel meer mensen zouden zijn geweest als de zon had geschenen dan kunnen we vaststellen dat de kwestie van de opwarming van de aarde leeft onder de bevolking. Een prima draagvlak dus voor kabinet Rutte. Toch heb ik me ook zeer geërgerd. 

Individualisering van de klimaatcrisis

Niet aan al die mensen die in fantastische blokken mee liepen maar aan de verslaggeving van AT5 en de directe livestream. De hele manifestatie was live te volgen en een stroom aan bekende en onbekende mensen kreeg voor de camera een aantal vragen voorgeschoteld. De interviewer wilde weten of men al wel ’s eerder had “gedemonstreerd”. Alsof dat ter zake doende is. Maar wat nog veel ergerlijker was, was de vraag die vrijwel iedereen kreeg: “En wat doe je zelf tegen klimaatverandering?”. Het individualiseren van de klimaatcrisis is gevaarlijk want daar ligt niet de grootste bedreiging. Maar deze benadering overheerst echter ook op andere momenten en met andere media. Ook de scholieren, de “klimaatspijbelaars” krijgen er vaak mee te maken.

De beroemde Indiase schrijver Amitav Ghosh zei het zo: ‘Het is de valkuil van de neoliberale ideologie waarin we leven, dat elk wereldprobleem wordt teruggebracht tot het niveau van persoonlijke keuzes en verantwoordelijkheid. Terwijl de klimaatverandering helemaal niet gáát over jou en mij. Het is een structureel probleem dat om structurele oplossingen vraagt. Je verhelpt het niet door andere gloeilampen in te draaien.’

En Amitav Gosh zegt nog iets heel belangrijks (o.a. in de Tegenlicht uitzending van 26 juli 2018): “Ik denk niet dat de wereld-elite niet geeft om klimaatverandering, dat het klimaatontkenners zijn; ik denk dat Trump en zijn adviseurs heel goed weten wat klimaatverandering is, maar dat ze geloven in de Apocalyps, dat een heel groot deel van de wereldbevolking zal sterven, dat is waar ze op hopen, dat is hun antwoord.” Zij zelf sterven natuurlijk niet, daar hebben ze voldoende voorzieningen voor getroffen. Maar het komt hen goed uit om de verantwoordelijkheid bij de burgers te leggen. 

Klimaatracisme

Het zijn vooral de mensen in het Globale zuiden die nu al slachtoffer zijn van de klimaatverandering. Overstromingen in Bangladesh, enorme bosbranden in Chili, onleefbare gebieden in Irak; het zijn vooral die delen van de wereld waar de bevolking in overgrote meerderheid bestaat uit mensen van kleur. Vandaar dat ook wel de term klimaatracisme wordt gebruikt.

Waarom wordt er zo weinig gesproken over de gevolgen van de oorlogen voor milieu en klimaat? Even wat feiten: De effecten op mens en milieu van het gebruik van verarmd uranium en witte fosfor dat massaal werd ingezet in de Irak-oorlog van 2003, evenaren die van Hiroshima na de bom. Vijfendertig jaar na de oorlog in Vietnam, is dioxinebesmetting driehonderd tot vierhonderd keer hoger dan de 'veilige' niveaus, wat leidt tot ernstige aangeboren afwijkingen en kanker tot in de derde generatie van de betrokkenen. Irak is slachtoffer van een afschuwelijke milieuramp. Militaire actie door de Verenigde Staten heeft geresulteerd in de verwoestijning van 90 procent van het Iraakse grondgebied, waardoor de landbouwindustrie van het land werd verlamd en men gedwongen werd om meer dan 80 procent van het voedsel te importeren. Het Amerikaanse Pentagon is de allergrootste vervuiler ter wereld. Het gebruikt dagelijks meer aardolie dan de consumptie van 175 landen tezamen. Daar had de interviewer naar moeten vragen. Maar gelukkig waren de mensen van het Amsterdams Vredesinitiatief bij de demonstratie en deelden flyers uit waarin het ging over de grootste bedreiging voor het klimaat: de oorlogsindustrie. 

https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/speel~VPWON_1293327~smeltend-zwitserleven-vpro-tegenlicht~.html (vanaf nr. 31)