Een grootschalig pedocrimineel schandaal, internationale politieke vertakkingen, een golf van complottheorieën: de Epstein-affaire is verbijsterend door zijn omvang. Ze legt vooral de structurele mechanismen van het patriarchale kapitalisme bloot.

De Epstein-affaire is moeilijk te bevatten vanwege de omvang ervan. Jeffrey Epstein was, nog voordat zijn verschillende en talrijke misdaden aan het licht kwamen, al het symbool van het hedendaagse kapitalisme: een wonderboy, een 'zakeninvesteerder' waarvan niemand precies wist waar zijn fortuin vandaan kwam, met een overvloedig adresboekje, geïntroduceerd in alle kringen van de kapitalistische elite – financiële, culturele, politieke en die van beroemdheden. Een wereldwijde figuur van macht en geld, zoals Trump in de jaren negentig, vóór zijn politieke ommezwaai.

Nu komt het schandaal in zijn volle omvang aan het licht: een internationaal pedocrimineel netwerk, financiële malversaties, semi-oculte financiering van politici, extreemrechtse partijen, voormalige of huidige ministers, zowel in de Verenigde Staten als in Europa, banden met verschillende geheime diensten. Het is een tentakelachtig netwerk, niet in de fantasierijke zin van de octopus van de complotdenkers, maar omdat de vertakkingen ervan reëel, talrijk en gedocumenteerd zijn: machtige actoren, institutionele tussenpersonen en vooral honderden slachtoffers – die meestal onzichtbaar blijven.

Complottheorieën, antisemitisme en instrumentalisering

Het vocabulaire dat in de publieke debatten wordt gebruikt, onthult een ander belangrijk fenomeen: de complottheoretische interpretatie van de zaak. Karikaturen van Epstein als duivel of octopus zijn in aantal toegenomen, waardoor visuele codes die historisch verband houden met antisemitisme opnieuw worden geactiveerd. Bij extreemrechts voedt de zaak de verhalen over 'gedegenereerde elites', 'satanische' netwerken of QAnon-achtige fantasieën.

Trump gebruikt de zaak in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen, terwijl zijn eigen banden met Epstein in het verleden zijn MAGA-achterban verzwakken. Een klassieke techniek: de informatiestroom overspoelen. De publicatie van bijna drie miljoen documenten door de Amerikaanse regering overspoelt de verwerkingscapaciteit van de media, met als doel dat bepaalde gegevens de aandacht afleiden en dat echte informatie in de massa verdwijnt.

Temeer omdat deze vrijgave slechts gedeeltelijk is: miljoenen documenten blijven gecensureerd of worden als te gevoelig beschouwd. De fragmentarische openbaarmaking voedt de verdenkingen die ze juist wil wegnemen, temeer omdat minister van Justitie Pam Bondi, voormalig advocate van Trump, toezicht houdt op het proces.

Systematisch geweld

Hoewel de zaak buitengewoon is vanwege haar omvang, is ze dat niet vanwege haar aard. Integendeel, ze is de extreme uitdrukking van de normale werking van het patriarchale kapitalisme: geld en macht maken het mogelijk om lichamen te kopen, uit te buiten en te vernietigen, met name die van jonge, kwetsbare, geïsoleerde vrouwen.

Getuigenissen beschrijven een roofzuchtig systeem dat zich methodisch richt op de meest kwetsbare slachtoffers, zonder middelen of bescherming.

Het gaat niet om één man, maar om een netwerk van seksuele agressors, beschermd door hun sociale positie. De burgerij bezit niet alleen de productiemiddelen, maar ook de politieke, media- en symbolische macht. Die dominantie leidt tot vormen van straffeloosheid die dergelijke systemen mogelijk maken.

De verleiding is groot om het beeld van het ‘monster’ te creëren, om die misdaden toe te schrijven aan een immorele elite buiten de samenleving. Toch is seksueel geweld wijdverbreid en komt het in alle lagen van de bevolking voor. Statistieken over incest, pedocriminaliteit of seksueel geweld tonen de structurele omvang ervan aan, die veel verder reikt dan de ‘elite met afwijkende zeden’. De zaak-Pelicot heeft, gezien het aantal betrokken daders, de sociale banaliteit van die misdaden, die alle lagen van de samenleving raken, in herinnering gebracht.

Straffeloosheid van de klasse en banalisering

Het blijft echter een feit dat rijkdom en macht bescherming bieden. In een samenleving waar mediafiguren en politici hun carrière voortzetten ondanks beschuldigingen of veroordelingen, is straffeloosheid geen uitzondering maar een mechanisme.

De zaak-Epstein moet dus licht werpen op de materiële logica van een systeem: extreme machtsconcentratie, vermarkting van lichamen, banalisering van seksueel geweld. Ze herinnert ons eraan dat die misdaden niet tot een obscure marge behoren, maar tot de kern van een sociale orde die gebaseerd is op kapitalistische en patriarchale dominantie. Dat systeem moet worden vernietigd, zodat er geen Epsteins en slachtoffers meer zijn.

Manon Boltansky is lid van de Nouveau Parti Anticapitaliste, onze zusterorganisatie in Frankrijk. 

Dit artikel stond op l’Anticapitaliste. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.