Mensen van extreem-rechtse en nazistische organisaties als de Nieuwe Nationale Partij (NNP), de Nederlandse Volks Unie (NVU) en Stormfront Nederland (SFN) gingen de straat op of mengden zich in de stille tochten ter nagedachtenis van Fortuyn.
Pim Fortuyn kende veel sympathie onder aanhangers van extreem-rechts. Op talloze websites en discussiefora werd Fortuyn geprezen als de man die de grenzen voor vluchtelingen en migranten wilde sluiten en om zijn haatdragende opmerkingen over de Islam. Een kleine groep nazi’s wilde niets weten van Fortuyn, met name omdat hij homoseksueel was. In april moest de LPF in elk van de negentien kiesdistricten in Nederland minimaal dertig ondersteunende handtekeningen verzamelen om mee te kunnen doen aan de verkiezingen. Uit een analyse van de ondersteunende handtekeningen bleek dat in totaal zo’n dertig mensen uit extreem-rechtse hoek kwamen. Onder hen zaten mensen met een verleden in de Centrumpartij, CP’86, CD, NVU en de NNP. De NNP, die in Rotterdam tijdens de raadsverkiezingen twee deelraadszetels haalde, gaf zijn aanhang het stemadvies om op de LPF te stemmen. De NNP is de opvolger van de verboden CP’86 en deed zelf niet mee aan de landelijke verkiezingen.

Agressieve oploop
Op 6 mei, enkele uren na de dood van Pim Fortuyn, verzamelde zich een grote groep rouwende en woedende Fortuynaanhangers bij het Binnenhof en het Plein in Den Haag. Onder hen bevonden zich enkele tientallen relbeluste ADO Den Haag-supporters en rechtsextremisten. Na enige tijd brak de pleuris uit bij het Binnenhof. Twee auto’s werden in brand gestoken, racistische leuzen werden gescandeerd en er werd met dranghekken gegooid. De politie trad op en verspreidde de aanwezigen. Niet alle aanhangers van Fortuyn waren overigens gecharmeerd van de agressieve situatie.
Op 9 mei wilden mensen van de nazistische organisatie Stormfront Nederland (SFN) in Den Haag demonstreren tegen ‘extreem-links’. Verhalen gingen in het rond dat ze kraakpanden aan wilden vallen. De politie verbood kort tevoren de demonstratie en was in grote getale aanwezig om de neo-nazi’s tegen te houden. Veel neo-nazi’s kregen lucht van het verbod en besloten niet de straat op te gaan. Slechts enkele aanhangers van SFN en van de NVU doken her en der op in de stad.
In Leiden was het minder rustig. Na de dood van Fortuyn werden ruiten ingegooid van het kantoor van de Socialistische Partij (SP). Op 10 mei sneuvelden een aantal winkelruiten van De Weggeefwinkel in Leiden. De Weggeefwinkel maakt onderdeel uit van het anarchistisch collectief Eurodusnie. Enkele uren later werd het hoofdkantoor van Eurodusnie in Leiden aangevallen door een groep van ongeveer 9 mensen. Ruiten werden ingegooid en enkele aanvallers baanden zich met geweld een weg naar binnen onder het slaken van kreten als ‘verraders’. In de kamer van een bewoner werden vernielingen aangericht. Ook ontving Eurodusnie tientallen dreigtelefoontjes en haatmail.

NVU-demonstratie
Ook de fascistische NVU greep de dood van Fortuyn aan om van zich te laten horen. Zij kondigden aan op 18 mei in Harderwijk te gaan demonstreren tegen ‘de criminalisering van nationalisten’ en voor een verbod van ‘extreemlinkse actiegroepen’. De NVU koos voor Harderwijk, omdat de vermoedelijke moordenaar van Fortuyn daar woonde. De burgemeester van Harderwijk verbood de demonstratie, maar na tussenkomst van de rechter kreeg de NVU alsnog toestemming. Van de door de NVU verwachte 200 nazi’s kwamen er slechts 40 opdagen. Zij liepen een korte mars op een industrie-terrein en werden hierbij uitgejoeld door toegestroomde Harderwijkers.

Schaamlap
Anti-Fascistische Actie (AFA) ondernam geen actie tegen de demonstratie van de NVU. De belangrijkste reden daarvoor was door AFA al na de NVU-demonstratie in Rotterdam op 26 januari naar buiten gebracht, schrijft ze in een persbericht. ‘De toegestane anti-fascistische demonstratie in Rotterdam diende met name als schaamlap voor het falende overheidsbeleid ten aanzien van de daar geuite neo-nazistische propaganda. NVU-sympathisanten konden tijdens deze demonstratie ongestoord de Hitlergroet brengen, verboden symbolen als het hakenkruis meedragen, massaal om ‘roem en eer voor de Waffen-SS’ roepen en na afloop twee allochtone voorbijgangers molesteren. Daarentegen werden anti-fascistische demonstranten massaal bijeen gedreven door een overmacht aan politie, waarbij borden met leuzen in beslag werden genomen en de hele demonstratie ingesloten werd door ME. AFA bedankt voor deze rol en zal deze in Harderwijk niet meespelen’. AFA besloot het persbericht met een oproep. ‘Laat de overheid van Harderwijk tot Den Haag zich hard maken voor een partijverbod van de NVU. De geschiedenis van deze partij laat geen twijfel over wat betreft de bedoelingen en het karakter van deze partij.’

Nederland maakt politiek gezien een gigantische ruk naar rechts. Partijen als de CDA, VVD en LPF zullen een keihard migranten- en vluchtelingenbeleid gestalte proberen te geven, waarbij xenofobe platitudes niet van de lucht zullen zijn. In het kielzog van zo’n sfeer is de kans aanwezig dat extreem-rechtse partijen als de NVU en NNP zich meer kunnen veroorloven. Aan de andere kant valt sterk te betwijfelen of extreem-rechtse groepen in omvang zullen groeien. Door hun onderlinge verdeeldheid, extreme standpunten en uiterlijk vertoon zullen zij ook nu geen grotere aanhang winnen. Zeker niet als mensen met een afkeer van migranten en vluchtelingen hun heil wel bij grote partijen kunnen vinden.

Dit artikel is een ingekorte overname uit de Fabelkrant, het blad van de Fabel van de Illegaal