Borderless

13 November 2018

Het kan wel anders

Emile Roemer heeft een boek geschreven. Onder de titel Het kan wel, tussen Binnenhof en buitenwereld doet hij verslag van werkbezoeken die hij de afgelopen jaren heeft afgelegd in binnen- en buitenland. In maar liefst 25 stukjes van vaak niet meer dan een paar bladzijden reizen we met hem mee naar onder andere de koepelgevangenis in Arnhem, buurtzorg in Amsterdam, bloemenkwekers in Kenia, naar Israël en Palestina, naar zijn held Lula in Brazilië en in Washington DC naar het gedenkteken van die andere held van hem: Martin Luther King.

Echt boeien kon het boek me niet. Negens gaat het verder dan de oppervlakte en echt oorspronkelijke gedachten heb ik er niet in kunnen ontdekken. Meestal zijn de stukjes vooral beschouwinkjes naar aanleiding van een bezoek en dan komen alle bekende en voorspelbare SP standpunten voorbij. Ja, de SP is voor betere zorg dichter bij de mensen, voor een eerlijker inkomstenverdeling, voor het aanpakken van belastingontduiking, voor praktijkonderwijs en voor nog een heleboel zaken. Dat zal niemand verbazen, maar wat voegen die stukjes toe? Soms leveren ze wel een aardig beeld op van wat er met veel goede wil toch nog kan binnen de bestaande marges (buurtzorg, sociaal ondernemerschap), maar vaak zijn het ook niet meer dan mooie intenties zonder enige notie hoe ze ook gerealiseerd kunnen worden.

Hoe verder ik in het boek kwam hoe meer er een zekere mate van irritatie over me kwam. Emile is een aardige vriendelijke sociaal voelende man, een man van goede bedoelingen, een man die het schip in het midden houdt, iemand die graag de kool en de geit spaart. En dat laatste begon me steeds meer te storen. Na een stuk waarin de zegeningen van het familiebedrijf worden besproken en gepleit wordt voor het door het personeel laten benoemen van de helft van de commissarissen gaan we door naar Palestina en Israël, ‘het heilige land’ in de woorden van Emile. ‘Wat hebben het Israëlische Sderot en het Palestijnse Nabi Saleh met elkaar gemeen?’, zo begint dit hoofdstuk ‘Een in permanente angst levende bevolking.’, gaat Emile verder. ‘De inwoners van het Israëlische woestijnstadje vertellen me hoe ze lijden onder neerstortende raketten uit Gaza. De inwoners van het Palestijnse dorp bij Ramallah vertellen me hoe zij lijden onder het geweld van Israëlische militairen en kolonisten.

In de kibboets Ein HaShlosha -  gebaseerd op socialistische grondslag zoals Emile meldt - spreekt hij met de tachtigjarige Yehuda. ‘Hij vertelt over het harde leven in de woestijn en de kennelijke onmogelijkheid om samen te leven met de Palestijnen in Gaza.’ ‘Ik heb te doen met al die mensen in Israël en Palestina die nu al zo lang zo’n onzeker bestaan leiden’, lezen we even verderop. Waarna Emile vervolgt met: ‘Daarom blijf ik me inzetten voor een tweestatenoplossing, die Israël veilige grenzen garandeert en Palestina een levensvatbare toekomst.’ Maar welke veilige grenzen Emile? En welk Palestina?

Nog bonter maakt hij het in zijn stuk over zijn bezoek aan Washington. Nadat hij uitgelegd heeft dat meerdere idealen die King in zijn droom opsomde in wetgeving waren omgezet, schrijft hij: ‘Steeds meer zwarte Amerikanen raakten na het eerste enthousiasme teleurgesteld, omdat ze nog veel te weinig merkten van de beloofde lotsverbetering. Het leverde bloedige botsingen op, vooral toen ongeduldig geworden radicale zwarten via de beweging van de roemruchte Black Panthers wél naar de wapens grepen. Dat geweld riep weer tegengeweld op. Het kostte dominee King – die in die jaren altijd geweldloosheid bleef prediken en daardoor een deel van zijn volgelingen verloor – uiteindelijk zijn leven.

Ik moest die passage even tot me door laten dringen. Schrijft Roemer hier nou dat het de Black Panthers waren die met geweld begonnen? (En niet de racisten van Ku Klux Klan en dergelijke groepen en de vaak even racistische dienaren van de staat die al sinds de gedwongen komst van zwarte mensen in de VS meedogenloos te keer gingen.) En beweert hij echt dat de Black Panthers verantwoordelijk waren voor de moord op King? Ik denk niet dat Roemer dat echt bedoelt. Maar het geeft wel aan dat net als bij zijn stuk over ‘het heilige land’ zijn pogingen om de kool en de geit te sparen uiteindelijk ten koste van de kool gaan.

Toch zijn uiteindelijk deze tenenkrommende passages wat mij betreft niet het ergste van het boek. Het ergste is wat er niet in staat. De SP-leider heeft niets te melden over de catastrofe die ons te wachten staat, of die eigenlijk al lang gaande is: de klimaatcrisis. Of eigenlijk heeft hij het er wel over. Hij roemt het milieubeleid van Unilever, hij is enthousiast over Nederlandse tuinders die in Kenia bloemen verbouwen en die via de veiling in Aalsmeer verkopen en hij merkt enthousiast op dat onder zijn idool Lula in Brazilië ‘Het aantal vliegbewegingen en het aantal auto’s de afgelopen tien jaar enorm is gestegen.’

Ja Emile, het kan wel anders, maar dan moeten we wel iets verder kijken naar de oorzaken van de problemen en dan moeten er keuzes worden gemaakt. De kool en de geit kunnen niet altijd allebei gespaard blijven.

Dossier: 
Soort artikel: 

Reacties

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren