29 October 2020

Hittegolf

De hittegolf die Europa dit jaar trof heeft geresulteerd in de slechtste oogst sinds 1945.

In Frankrijk, Italië en Groot-Brittannië is de oogst respectievelijk twintig, dertien en twaalf procent kleiner dan normaal. In de Oekraïne is de oogst zelfs 75 procent kleiner. Dergelijke cijfers zouden in het preïndustriële tijdperk waarschijnlijk geresulteerd hebben in een ernstige economische crisis en vaak ook in politieke onrust. De Nederlandse opstand, de Franse revolutie en de Europese revoluties van 1848 ontstonden in hongerjaren.
Dit stuk is niet geschreven om de lezer er van te overtuigen dat er dit jaar een revolutie gaat uitbreken. Het percentage van het inkomen dat in een industriële maatschappij aan voedsel wordt uitgegeven is veel kleiner dan datzelfde percentage in een preïndustriële maatschappij. Een prijsstijging van het voedsel veroordeelt mensen dus niet tot de bedelstaf. Romantici, ecologen en postmodernisten geven vaak af op die industriële maatschappij, laten wij voor de verandering eens het tegenovergestelde doen.
Maar juist mensen die industrialisering positief waarderen zou het nieuws van 2003 aan het denken moeten zetten. De hittegolf dit jaar is zondermeer het gevolg van het broeikaseffect. Mensen die dat ontkennen worden door klimaatonderzoekers vergeleken met mensen die het verband tussen roken en longkanker ontkennen. Daarnaast wordt het steeds duidelijker dat de olievoorraden in rap tempo slinken en dat de wereld ergens in de 21e eeuw getroffen zal worden door een energiecrisis. En tenslotte zijn de levenslijnen van de industriële maatschappij in een slechte staat doordat er jarenlang te weinig in geïnvesteerd is. De black-out in Amerika, de problemen bij het Britse gasnet, treffen de industriële maatschappij in het hart. En vreemde terugkoppelingsmechanismen beginnen te werken. Doordat het zo heet is en doordat we met beton bouwen moeten we steeds meer elektriciteit gebruiken voor airconditioning terwijl tegelijkertijd door de hitte de centrales hun koelwater niet meer kunnen lozen en daardoor tot stilstand komen. Sinn wirt Unsinn. Wat rationeel lijkt, wordt steeds irrationeler.
De vermindering van het gebruik van fossiele brandstoffen, de strijd tegen het broeikaseffect en het aanpassen van landbouwsystemen aan het broeikaseffect zijn de uitdagingen voor de industriële maatschappij. Een industriële maatschappij die op dit moment ook een kapitalistische maatschappij is. En een kenmerk van een kapitalistische maatschappij is dat er vooral geïnvesteerd wordt in sectoren die op de korte termijn winst lijken te gaan maken, in plaats van menselijke behoeften als uitgangspunt te nemen bij investeringsbeslissingen. In de jaren negentig zijn daarom verkeerde investeringsbeslissingen genomen. Er zijn gigantische bedragen gestoken in de ontwikkeling van de automatisering en de telecommunicatie, maar veel te weinig in energiebesparende technologie. Van het in de jaren negentig aangelegde capaciteit aan transcontinentaal glasvezelnet wordt nu maar 3% benut. Iedereen kent wel iemand die in de automatisering werkt, bijna niemand iemand die werkt aan de ontwikkelingen van zuinige CV-ketels of nieuwe openbaarvervoerssystemen. Het vliegverkeer werd bevorderd, het personenvervoer over de lange afstand per trein verwaarloosd. Bij de elektriciteits- en gasmaatschappijen besteedden de managers steeds meer aandacht aan de rentabiliteit van de onderneming, dan aan de instandhouding van de infrastructuur. Intelligente jongeren werden vooral gestimuleerd om werk te zoeken in de gestaag uitbreidende financiële sector, in feite een improductieve kapitalistische bureaucratie.
Om al deze problemen op te lossen moet links de discussie over de vraag welke prioriteiten gelegd worden bij de investeringen en wie die beslissingen mag nemen veel centraler stellen. Een plan voor investeringen in de besparing van fossiele brandstoffen, in maatregelen tegen het broeikaseffect en in de aanpassing van de landbouw aan het broeikaseffect moet een onderdeel zijn van elk links programma. De milieubeweging moeten minder eenzijdig de nadruk leggen op de beslissingen die mensen nemen als ze consumeren en meer nadruk leggen op de beslissingen die bedrijven en staten nemen als ze investeren. De discussie over innovatie moet niet gaan over de ontwikkeling van technologische gadgets of arbeidsbesparende technologie die steeds meer mensen werkloos maken, maar over het bovengenoemde plan. En de geringe belangstelling voor technische studies waarover nu zo veel gesproken wordt, moet ook verklaard worden uit het wijdverbreide gevoel dat de bestaande techniek zich op een doodlopend spoor bevindt. Een socialistische visie op technische ontwikkeling en de toekomst van de industriële maatschappij moet dringend ontwikkeld worden.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren