28 October 2020

Katrina, een helse feeks

Wanneer een natuurverschijnsel de machtigste staat in de geschiedenis van de mensheid -de Verenigde Staten- treft, biedt dat een ideale kans de sterke en zwakke kanten van die staat te toetsen. Wie zich verbaast dat de schade zo groot is, het aantal doden zo hoog, en dat de hulpverlening zo traag op gang kwam, raakt aan de grote thema’s van de Amerikaanse politiek; de kloof tussen arm en rijk, tussen blank en zwart, het broeikaseffect, de afbraak van de publieke sector en de bezetting van Irak. Katarina heeft deze politieke problemen en de dramatische werkelijkheid van talloze Amerikanen rechtstreeks met elkaar verbonden.

Na een grote ramp stellen mensen zich vaak de vraag of hun leiders alles in het werk gesteld hebben de ramp te voorkomen of haar gevolgen te beperken. De mens is geëvolueerd doordat hij sociale verbanden schiep die hem beschermden tegen de wisselvalligheden van de natuur. De farao’s in het oude Egypte of de keizers van China stonden in zo’n hoog aanzien juist omdat ze in staat waren de inwoners van hun rijken te beschermen tegen hongersnood en andere rampspoed. In het oude India zorgden vorsten ervoor dat irrigatiewerken werden onderhouden en dat voedselvoorraden werden aangelegd die tijdens misoogsten konden worden aangesproken. De Amerikaanse historicus Mike Davis laat in Late Victorian Holocausts zien hoe de Britten met hun liberale politiek in India de irrigatiewerken verwaarloosden en het aanleggen van voedselvoorraden verzuimden. Het gevolg: rampzalige hongersnoden. Een soortgelijke liberale politiek met een fascinatie voor monetaire problemen - abstracties als de koers van de Dollar, de ontwikkeling op de beurzen- gepaard met onverschilligheid ten aanzien van voorzieningen, zoals dijken, die van belang zijn voor het voortbestaan van mensen - ligt ook nu weer aan de bron van alle rampspoed.
Broeikaseffect
Onverschilligheid blijkt vooral uit het ontkennen door Bush van het broeikaseffect. Weliswaar is niet onomstotelijk bewezen dat het broeikaseffect meer of krachtiger hurricanes veroorzaakt, dat Bush die mogelijkheid niet onder ogen ziet, is rampzalig.
Eén van de oorzaken van het broeikaseffect is de auto, het voornaamste vervoersmiddel in de VS. Het was stuitend te zien hoe bij de dreiging van de catastrofe de mensen met een auto de stad uitreden en de rest aan zijn lot overlieten.
Zelfs dat was niet nodig geweest. Foto’s laten overstroomde parkeerterreinen zien vol schoolbussen. Ze werden alleen niet ingezet, omdat geen buschauffeur de verantwoordelijkheid durfde te nemen. Een gevolg van de Amerikaanse bedrijfscultuur, waarin een ieder zich probeert af te dekken tegen de juridische consequenties van zijn handelen. Bovendien waren er genoeg vliegtuigen om de bevolking van New Orleans te evacueren. Ze stegen echter niet op. Opmerkelijk omdat de vliegtuigmaatschappijen na 11 september staatssteun ontvingen om faillissement af te wenden. Kennelijk stond daar geen enkele verplichting tegenover.
Irak
De inval in Irak is misschien wel de hoofdreden dat zoveel mensen nodeloos het slachtoffer werden. Walter Maestri, verantwoordelijk voor rampenbestrijding in New Orleans, schreef al in juni van dit jaar dat het geld voor het onderhoud van de dijken uitgegeven werd aan de oorlog in Irak. In 2004 en in 2005 verschenen in een gematigd conservatieve krant in New Orleans zeker negen artikelen waarin de oorlog in Irak genoemd werd als reden voor het ontbreken van geld om de stad te beschermen tegen overstromingen en hurricanes. Om de dijken bij het noordelijk van New Orleans gelegen Lake Pontchartrain te versterken berekende het Army Corps of Engineers - in de VS verantwoordelijk voor het onderhoud van dijken- dat in 2005 20 miljoen dollar nodig was. Men kreeg slechts 3,9 miljoen, waarvan maar een deel gebruikt werd voor dijkversterking. Juist de dijken rond Lake Pontchartrain begaven het op verschillende plaatsen.
Dijkverzwaring is trouwens niet eens het beste middel om New Orleans te beschermen. Juist door de bouw van dijken wordt verhinderd dat de Mississippi het slib tot aan de monding meevoert. Daardoor verdwijnen kustmoerassen en komt New Orleans dichter bij de zee te liggen. Milieugroepen waarschuwden al langer dat het verdwijnen van die moerassen een gevaar voor de stad vormde.
Ondertussen bevindt zich 35 procent van de Nationale Garde van Louisiana en 40 procent van die van Missisippi - soldaten met ervaring in reddingsoperaties na hurricanes- in Irak. Het aantal mensen dat de Nationale Garde kan inzetten was ook beperkt omdat sinds de oorlog in Irak zich steeds minder mensen aanmelden bij de Nationale Garde. Groot materieel dat nodig bij reddingsoperaties was verscheept naar Irak.
Sociale crisis
Door belastingverlagingen - het stokpaardje van Amerikaanse conservatieven - kan de overheid nauwelijks meer over de middelen beschikken om op welk gebied dan ook een rol te spelen. Catastrofes als Katarina vragen om een daadkrachtige overheid.
De Amerikaanse staat lijkt die rol alleen nog te willen spelen als repressieapparaat. Ze heeft altijd de neiging gehad zwarte Amerikanen als een ordeprobleem te zien. Het plotselinge daadkrachtige optreden tegenover vooral zwarte plunderaars is dan ook ingegeven door de behoefte om als reactie op het eigen falen en het verlies aan legitimiteit duidelijk te maken wie er de baas is.
Herbouw
Hier en daar wordt getwijfeld of de overheid wel een rol moet spelen bij rampenbestrijding. Sommige libertairen vinden bijvoorbeeld dat de overheid geen vergoeding moet geven aan mensen die hun huis bouwen in gebieden waar veel hurricanes voorkomen. De bourgeoisie zal zich er niet aan storen. New Orleans is een belangrijke haven voor een groot gedeelte van de VS en de stad zal -met overheidssteun- herbouwd worden. De vraag is natuurlijk wel in wiens belang dat gaat gebeuren. Zullen huurwoningen plaatsmaken voor koophuizen? Kunnen huurbazen huurders uit hun huizen zetten nu ze een periode de huur niet betalen? Zal iedereen weer in de stad terug kunnen keren?
Ecologie
De invloed van natuurrampen op de politieke, economische en sociale geschiedenis wordt vaak over het hoofd gezien. De gevolgen van de overstroming van de Mississippi in 1927, de stofstormen die in de jaren dertig ontstonden door bodemerosie -de Dust Bowl- hadden vergaande gevolgen voor de verwachtingen die mensen koesterden ten aanzien van de rol van de overheid. De nasleep van de orkaan Katarina komt op een moment dat het vertrouwen in president Bush lager is dan ooit.
Het temmen van de feeks Katrina kan een keerpunt worden in de Amerikaanse politieke geschiedenis.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren