Borderless

19 July 2019

Leve de republiek, weg met het staatshoofd

Het Oranjegevoel is weer helemaal terug. Even leek er een dipje, met die ‘foute’ schoonvader, en die ó zo domme uitspraak van Willem Alexander over de brief van Videla. Maar dankzij ‘de geweldige regie’ van Wim Kok; ‘de diplomatieke gaven’ van Max van der Stoel; ‘het gezonde verstand’ van Papa Zorreguieta en vooral door de onweerstaanbare charmes van mevrouw Maxima is het weer helemaal terug. Nederland staat weer massaal achter het huis van Oranje Nassau.

Overtuigd republikeinen rest niet veel anders dan het likken van de wonden en het wachten op betere tijden. Deze vloed valt voorlopig niet meer te keren. En het moet erkend: links heeft het in deze discussie af laten weten. De PvdA (maar die kunnen we dan in dit verband ook moeilijk tot links rekenen) wierp zich op als de ultieme redder van de monarchie,. Groen Links zette in op het wegblijven van de oude Zorreguieta en zal nu haar stem geven aan de goedkeuringswet voor het huwelijk. De SP liet af en toe horen dat ze eigenlijk voor de republiek is, maar zal bij de stemming in het parlement een politiek griepje voorwenden en afwezig zijn. Ook buiten de parlementaire kringen was er weinig van een principiële oppositie te merken.
Een van de meest storende aspecten van de hele show was de manier waarop Wim Kok carte blanche vroeg en kreeg om het parlement buiten spel te zetten om vervolgens door de hele volksvertegenwoordiging (met uitzondering van de SP) geprezen te worden voor zijn tactische optreden.

Symboolfunctie
Republikeins links liet zich geheel verschalken door de wijze waarop de discussie werd gevoerd. Niet het principe van het erfelijk koningsschap stond ter discussie maar de mate van foutheid van de vader van de bruid. In plaats daarvan hadden natuurlijk de antecedenten van de Oranjes ter discussie moeten staan. Nederlandse monarchisten hameren er steeds op dat het koningsschap vooral een symbolische functie heeft. En daar hebben ze groot gelijk in. Maar wáár zijn de Oranjes dan precies een symbool voor?
Op die vraag komt nooit een echt duidelijk antwoord. De eenheid en continuïteit van de Nederlandse natie? Onze democratische en tolerante traditie? De christelijke beschaving? Het lijkt een grabbelton waar iedereen kan hopen iets van zijn gading tussen het zaagsel aan te treffen. Met de feitelijke historische rol van de Oranjes heeft het over het algemeen weinig te maken.
De mythevorming begint al bij de stamvader van het huis: Willem van Oranje. Hij was niet de moedige vrijheidsstrijder die de Nederlanden voor ging in de strijd voor nationale onafhankelijkheid, maar vooral de vertegenwoordiger van de stroming die keer op keer bereid was het op een akkoordje te gooien met de Spaanse heersers en een democraat was het zeker niet. Ook zijn nazaten die vervolgens de troon bezetten valt veel aan te rekenen, maar op een overdreven democratische gezindheid zijn ze moeilijk te betrappen. Wat ze vooral kenmerkt is het vermogen om hun macht te gebruiken voor het verrijken van zichzelf en hun huis. Wat de Oranjes vooral symboliseren is de Nederlandse koloniale expansie met zijn op grondstofroof, slavenhandel en koelie-arbeid gebaseerde superwinsten.
De familie van Oranje Nassau is niet voor niets een van de rijkste ter wereld. Die rijkdom is afkomstig van de winsten van de Nederlandse Handelsmaatschappij (de voorloper van de ABN); de koninklijke Shell; de koloniale winsten uit Suriname enz. Wie die kant van het Nederlandse verleden en heden wil symboliseren kan zich inderdaad geen beter boegbeeld dan een Oranjevorst voorstellen. Maar kom dan niet aan met verhalen over democratie, verdraagzaamheid en beschaving.

Staatshoofd
Een tweede vraag die we ons moeten stellen is of er überhaupt wel iets gesymboliseerd moet worden. Het is die vraag die door de republikeinen - van welk genootschap dan ook - wordt ontweken. Zij komen niet verder dan de stelling dat we in plaats van een gekroond, een gekozen staatshoofd moeten hebben. Maar waarom zou een democratische staat een hoofd moeten hebben? Hebben we dan ook staatsvoeten, of een staatshart. Waarom zou er één iemand moeten zijn die altijd en overal namens de Nederlandse staat optreed. Behoort het juist niet tot de democratische beginselen dat vertegenwoordigende functies roulerend door gekozen vertegenwoordigers worden uitgeoefend?
In plaats van te pleiten voor een soort gekozen koning, moeten echte democraten pleiten voor het afschaffing van het koningshuis én van de functie van staatshoofd. Alleen een dergelijk consequent democratische stellingname geeft overtuigende ammunitie tegen allerlei gelegenheidsargumenten voor het koningshuis, zoals: ‘anders krijg je zo’n engerd als Chirac’ en ‘een president is veel duurder’, tot ‘een president is nooit echt een nationaal symbool dat boven de partijen staat’.
Dus: weg met het koningshuis, weg met het staatshoofd, voor de democratische republiek.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren