Borderless

20 November 2019

Moussebilines - Vrijwilligers voor de dood

Gelukkig zijn er nog oude vrienden en kameraden die helder van geest, met humor, compassie en een rechte rug hun verhaal kunnen en willen vertellen. Maurice Ferares is daar één van. In de roman Moussebilines - Vrijwilligers voor de dood verteld hij het geromantiseerde verhaal van de heroïsche vrijheidsstrijd van het Algerijnse Nationale Bevrijdingsfront – FLN - tegen kolonisator Frankrijk.

Maar juist dat deel van het verhaal is meer geromantiseerd dan de harde werkelijkheid van de solidariteitsbeweging. Een beweging die grote offers bracht, meehielp in illegale wapenfabrieken, geldinzamelingen regelde en vervalsingen van IDs en werkvergunningen verzorgde.
De bloedige strijd in Algerije eind jaren vijftig paste in het bloedige rijtje nationale bevrijdingsoorlogen dat toen de wereld omspande: de Franse nederlaag in Indochina/ Vietrnam, de mislukking van de Nederlandse ‘politionele acties’ in ‘Ons Indië’, de Koreaanse oorlog, de nationale bewegingen in de Arabische en Afrikaanse landen en niet te vergeten de Cubaanse revolutie. In Europa kwamen daar nog twee fascistische dictaturen in Spanje en Portugal en een militair regime in Griekenland bij.
Vanuit hun ervaringen uit het verzet in de Tweede Wereldoorlog sprak het voor trotskisten bijna als vanzelf dat solidariteit met volkeren die het koloniale juk afwierpen niet alleen met de mond beleden werd. Ze stonden echter alleen. Ook de communistische partijen, zoals de Franse PCF, waren huiverig of zelfs tegen de onafhankelijkheid van koloniën. De sociaal democratische partijen zagen in onafhankelijkheid helemaal niets. Economisch zou dit hun stemmers immers kunnen benadelen...
De Vierde Internationale speelde een belangrijke rol in de steun aan het FLN. Een degelijk overzicht is te vinden Jan Willem Stutjes biografie Ernest Mandel. Rebel tussen droom en daad.Voor een deelnemersinterview: kijk naar, en huiver, om Max Plekker in Chris Den Hond’s film Ernest Mandel: Een leven voor de revolutie.
In Moussebilines is het verhaal van een welgestelde Algerijns Joodse handelaar die in de leiding van de bevrijdingsstrijd zat verweven met de verhalen van Michel Raptis, toen internationaal secretaris van de Vierde Internationale, en dat van Sal Santen, zijn tweede man en een leidend figuur in de Nederlandse trotskistische beweging. Sal Santen heeft in zijn afscheid van de politiek, de roman Adios Compagneros, veel negatiefs over zijn oude makkers gescherven. Het boek van Ferares gaat daar aan voorbij en duidt de oprechtheid en de tomeloze inzet van de solidariteitsbeweging en hun enorme persoonlijke offers. Het was nodig en daarom deden ze het.
Raptis, Santen en hun medestanders namen onverantwoordelijke risico’s. Uiteindelijke struikelden ze over een overmoedige poging om, op verzoek van de Algerijnen, ook de organisatie van het drukken van vals geld op zich te nemen. De Franse staat had net nieuwe bankbiljetten, dus dit was het geëigende moment voor zo’n poging. Een belangrijk deel van het boek gaat over het fameuze proces in Amsterdam tegen Raptis en Santen. De valsemunterij bleek door de veiligheidsdiensten volledig geïnfiltreerd te zijn. De doorlating van de vervalste IDs was een bewuste doorlating. Het hoeft geen betoog dat dit laatste veel mensen het leven heeft gered.
Het proces was een drama waarbij vanaf het begin al duidelijk was dat het een politiek proces was. De Nederlandse regering, en niet alleen zij, volgde de solidariteitsbeweging op de voet. Er was duidelijk sprake van inmenging vanuit regeringskringen. De slaafse en laffe houding van de Nederlandse regering die zelfs na de vrijlating van Raptis hem nog probeerde te bedonderen en hem op een vliegtuig naar Griekenland, in plaats van naar het afgesproken Marokko te zetten, laat zien dat er in ons land een lange continuïteit van ‘Atlantische betrouwbaarheid’ bestaat. Raptis was immers een voor het militaire regime in Griekenland gevluchte politieke asielzoeker.
Het boek geeft een beklemmend beeld van de hoop op bevrijding van een onderdrukt volk – inclusief een deel van de joodse bevolking die hier al eeuwen deel van uit maakte. Moussebilines geeft een indruk van de koloniale onderdrukking en angsten van de Algerijnen voor de honderdduizenden Fransen die in de kolonie woonden en alle goede banen hadden. Deze zogenaamde ‘Pied Noirs’ vormden de basis van de terroristengroepen die aanslagen pleegden in Parijs en elders. Het FLN sloeg terug: de Algerijnse vrijheidsstrijd is het schoolvoorbeeld geworden van wederzijds terrorisme.
Zoals met al de boeken van Ferares is het een niet erg vloeiend geschreven, maar wel emotioneel en aangrijpend boek geworden dat een belangrijke doorkijk geeft in een tijdsgewricht en de onverbiddelijke solidariteit en strijd voor een betere wereld.
Helaas kom Ferares zelf slechts goed verstopt naar voren. Wie zijn autobiografie Violist in Verzet heeft gelezen weet echter zijn eigen rol niet onbelangrijk was. V

Maurice Ferares: Moussebilines - Vrijwilligers voor de dood
Te bestellen via www.abigador.nl.

Dossier: 
Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren