De historische crisis van het kapitalisme begint op alle niveaus zichtbare gevolgen te krijgen. Imperialistische en interimperialistische conflicten, aangewakkerd door regionale machten, leiden tot openlijke oorlogen. De aanval van Rusland op Oekraïne wakkert de herbewapening van de Europese bourgeoisie aan. De genocidale oorlog die door Israël is ontketend, heeft geleid tot neokoloniale 'vredesakkoorden' in Palestina, terwijl het Amerikaanse imperialisme opnieuw militaire dwang uitoefent in Latijns-Amerika en een onmenselijke blokkade tegen Cuba handhaaft. Er zijn andere oorlogen tegen volkeren en minderheden in Jemen, Birma, Soedan, Congo, Syrië en de Afrikaanse Sahel.

De acties van de VS, zoals de ontvoering van Maduro en zijn vrouw in Venezuela en de dreiging om Groenland in januari 2026 binnen te vallen, dragen bij aan de destabilisatie en het idee dat herbewapening noodzakelijk is.

De Vierde Internationale en haar afdelingen verwerpen het kapitalistische concept van 'veiligheid' dat een nog grotere inzet van massavernietigingswapens vereist. Europa is al zwaar gemilitariseerd en wankelt door jaren van bezuinigingen en besparingen op openbare diensten. Maar als het gaat om geld voor de wapenindustrie is er meer dan genoeg te verdelen.

Liberale 'democratieën' worden steeds autoritairder; bedrijfsleiders zoeken naar manieren om uit hun structurele winstcrisis te komen, waarbij ze grotere winsten garanderen zonder dat dit zich vertaalt in sociale ontwikkeling; de door de elites beloofde groene transitie is, zonder publiek debat, omgevormd tot een exponentiële stijging van de militaire uitgaven op internationaal niveau.

De drang naar oorlog staat niet los van de opkomst van racisme en fascisme op het hele continent, of de uitbreiding van Frontex en het Asiel- en Immigratiepact. Massasurveillance, militarisering van grenzen en aanvallen op vluchtelingen zijn wat de heersende klasse voor ons allemaal in petto heeft naarmate de klimaatcrisis zich verdiept en de samenleving minder stabiel wordt. Racisme en fascisme zijn in opkomst in Europa, en kapitalistische staten worden versterkt. In Europa vertaalt zich dit in een verharding van het beleid tegen migranten. Niet alleen aan de grenzen, maar ook binnen Europese landen en op de routes ernaartoe.

In feite kent de Europese Unie een ongekende stijging van de militaire uitgaven: tot 800 miljard in vier jaar. Daartoe stelt ze voor de altijd aanwezige regels van begrotingsdiscipline te versoepelen, waardoor de 27 lidstaten schulden kunnen aangaan, en moedigt ze staten aan nieuwe leningen aan te gaan via de hervorming van de Europese Investeringsbank (EIB). En zelfs om geld, bestemd voor cohesiefondsen, om te leiden naar militaire uitgaven. Dezelfde mensen die zeiden dat een sociaal Europa onbetaalbaar was, promoten nu een Europa van oorlog, militarisme en prikkeldraad.

Dit is een echte paradigmaverschuiving die niet alleen tot doel heeft de wapenuitgaven op te voeren, maar ook de Europese herindustrialisering op militaire wijze te bevorderen, terwijl de openbare diensten en de sociale bescherming verder worden afgebroken. Een visie op de Europese defensie zoals uiteengezet in het document 'Strategisch Kompas voor Veiligheid en Defensie', die niet langer gebaseerd is op vredeshandhaving, maar op de bescherming van kritieke infrastructuur, energiezekerheid, grenscontrole en de bescherming van 'belangrijke handelsroutes'. Met andere woorden: het beschermen van Europese koloniale belangen door de 'strategische autonomie' van de EU te waarborgen, terwijl die uiteindelijk nog steeds onderworpen is aan de plannen van het Amerikaanse imperium en de NAVO als diens gewapende vleugel. Een Europese Unie die op verschillende manieren de levering van wapens aan Israël is blijven faciliteren om de genocide op het Palestijnse volk uit te voeren.

Op deze manier zijn de vaak aangekondigde transformatie van het productiemodel en de energietransitie die nodig is om te voldoen aan de plannen tot vermindering van de CO₂-uitstoot, onder de bommen begraven. Maar de Europese wapenwedloop benadrukt niet alleen het falen van greenwashing, maar betekent ook een versnelling in de richting van de afgrond van de klimaatcrisis. Essentiële en schaarse materialen worden nu gebruikt in Europese herbewapeningsplannen, middelen die juist nodig zouden zijn om een ecosocialistische transitie te waarborgen. De Europese herbewapening vormt, net als de wedloop om generatieve kunstmatige intelligentie, een ware versnelde race naar de klimaatafgrond.

Remilitarisering en het sluiten van grenzen zijn de hoeksteen geworden van het nieuwe project 'Europa als macht' in de context van de mondiale polycrisis, als aanvulling op het marktdogmatisme dat tot nu toe de overhand had. Poetins imperialistische invasie heeft gediend als katalysator voor het militaristische offensief van Europese herbewapening, gebaseerd op het creëren van een sterk gevoel van onveiligheid.

Een shockstrategie, met oorlogstrommels op de achtergrond, wordt door Europese elites gebruikt, niet alleen om hun lang gekoesterde doel van Europese militaire integratie te verwezenlijken, maar ook om een model van oligarchisch en technocratisch federalisme te versterken. Want onze strijd is niet gericht op een EU die onafhankelijk is van de VS, Rusland en China – gebaseerd op het versterken van haar eigen imperialistische en kolonialistische strategie – maar veeleer op het opbouwen van een ecosocialistische Europese horizon die een relatie van solidariteit en wederzijdse steun met andere volkeren tot stand brengt.

Zonder een onafhankelijk internationalistisch beleid zijn de arbeidersklasse en de volkeren van Europa gedoemd om marionetten te zijn in de handen van de grootmachten; de economie zal zich nog meer richten op de militaire industrie en ecologische plundering, en de arbeidersklasse zal niets meer zijn dan kanonnenvoer in de handen van oorlogszuchtige regeringen.

Om al die redenen roepen we de volkeren van Europa op om in opstand te komen tegen de herbewapening en de oorlogseconomie die door de EU en haar regeringen worden bevorderd. Ze moeten internationalistische allianties zoeken om het hoofd te bieden aan het risico van een nieuwe wereldoorlog en de nucleaire dreiging die aan de horizon opdoemt.

We moeten ons inzetten voor een antimilitaristisch en internationalistisch beleid dat imperialisme in al zijn vormen afwijst.

We verwerpen nationalisme en nationale vooroordelen. Ons politieke project is om de volkeren van Europa, van Rusland tot Ierland, van Noorwegen tot Italië, te verenigen in een gezamenlijke strijd tegen hun kapitalistische regeringen en het imperialisme.

We moeten ons verzetten tegen elke verhoging van de militaire begrotingen in onze landen en een internationalistische strijd voeren tegen de nieuwe voorstellen voor militaire dienstplicht die deel uitmaken van het militariseringsproces.

We moeten de klimaatstrijd koppelen aan de strijd tegen het militarisme; een ecosocialistische toekomst is onverenigbaar met elk proces van imperialistische herbewapening.

We strijden voor het beëindigen van de wapenhandel en voor het omzetten van wapenproductie in sociale productie.

We eisen de ontbinding van de militaire blokken NAVO en CSTO.

In deze situatie moeten slogans als 'oorlog tegen de oorlog', 'weg met militaristische begrotingen' en 'tegen de dienstplicht' dienen om een antimilitaristische beweging politiek te bewapenen die erop gericht is het vermogen van onze bourgeoisieën te beperken om een herbewapening door te voeren die de groei van extreemrechts aanmoedigt, de interne en grensrepressie versterkt en de mogelijkheid van oorlog dichterbij brengt.

Alleen een ecosocialistische wereld kan een einde maken aan de oorlogsdreiging; in plaats daarvan richten we de inspanningen van de mensheid op het verbeteren van het leven voor iedereen, waarbij we ervoor zorgen dat onze hulpbronnen democratisch en eerlijk worden verdeeld om een goed leven te garanderen, een leven zonder eindeloze uitbuiting en autoritaire onderdrukking.

We moeten de mobilisaties en stakingen tegen imperialistische herbewapening steunen die worden geleid door arbeidersorganisaties in landen als Italië, en mobilisaties zoals die van 5 maart in verschillende steden in Duitsland en op 28 maart in Rome.

Oorlog tegen de oorlog: voor internationalisme en solidariteit onder de arbeiders- en onderdrukte klassen over de hele wereld.

De Vierde Internationale is actief in meer dan veertig landen en er zijn ongeveer zestig organisaties bij aangesloten waaronder SAP – Grenzeloos.

Dit artikel stond op Fourth International. Nederlandse vertaling redactie grenzeloos.