Het is niet de eerste keer dat het Nederlandse bedrijfsleven zich gesteld ziet voor een tekort aan arbeidskrachten. Onze allereerste naamloze vennootschap, de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), die zo succesvol voor haar aandeelhouders van 1602 tot 1798 verre kusten teisterde, had daar ook onder te lijden. Om haar ambities, het vestigen van zeer lucratieve monopolies in bijvoorbeeld de specerijenhandel, overeind te houden, werden veel Duitsers ingelijfd. Van de een miljoen manschappen (zeelieden en soldaten) die met de VOC naar de Oost voeren was ongeveer de helft uit Duitsland afkomstig.
Reden was aan de ene kant dat Nederland in die tijd domweg te weinig inwoners had om de VOC-vloten en forten te bemannen en het werk ook een aantal minder aantrekkelijke kanten had. Slechts eenderde keerde weer terug. In de lagere rangen lag dat nog ongunstiger, en daarin waren de Duitsers onevenredig vertegenwoordigd. Ze werden wegens hun afwijkende geloof (Luthers, dan wel katholiek) onbetrouwbaarder geacht dan de protestantse Nederlanders. Toch kwamen er veel Duitsers op af. De lonen lagen in Nederland veel hoger dan in Duitsland. De Duitse economie was grondig verwoest door de Dertigjarige Oorlog van 1618-1648. Legers plunderden in die oorlog nog gewoon hun kostje bij elkaar. Tijdens die oorlog verminderde de bevolking met bijna vijftig procent. Dan schrikt een jaar op een boot allicht minder af.

Migratie
Dit speelt een aantal eeuwen terug, maar is toch herkenbaar. Migranten op zoek naar bestaanszekerheid en een betere toekomst, vluchtend voor het oorlogsgeweld, eventueel gecombineerd met enige zucht naar avontuur. De VOC voor wie het werven van meer Hollanders en het daarmee opdrijven van de lonen ook geen ook geen aanlokkelijk alternatief was. En tenslotte de discriminatie met als voorwendsel de godsdienst (en dus de ‘onbetrouwbaarheid’ van de migrant).
Minder herkenbaar is het argument dat er ‘domweg te weinig inwoners’ waren . Misschien gebeurt dat in de toekomst, als de vergrijzing tot een structureel tekort aan arbeidskrachten leidt. Voorlopig ademt de arbeidsmarkt nog lekker mee met de (lange) golven van de kapitalistische economie.

Besparingen
Hiernaast is er ook een voordeel dat moeilijker boven water te halen is: door immigratie wordt bespaard op de reproductiekosten. Zeg maar de kosten die nodig zijn om een nieuwe generatie arbeid(st)ers klaar te stomen voor het werk. Je kan dan denken aan opvoeding, bijvoorbeeld kinderopvang, voedsel en onderwijs. Die kosten worden gedragen door het emigratieland. Het immigratieland kan zich die besparen, door te parasiteren op het emigratieland. In die zin is het vergelijkbaar met de slavenhandel. Dat wil overigens niet zeggen dat in de kapitalistische context, waarbij veel landen niet de mogelijkheid krijgen om volledig mee te doen aan de wereldeconomie, het voor een emigratieland of in ieder geval voor haar leiders, niet voordelig kan zijn om haar inwoners te exporteren en te wachten tot de vreemde valuta binnenstroomt. De Turkse regering stimuleert deze valutastroom door hoge afkoopsommen voor de dienstplicht te vragen en de Filippijnse regering verdient flink aan de ‘export’ van prostituees. Voor het emigratieland zelf lijkt het voordeel op de lange termijn niet houdbaar. De tweede of derde generatie stopt met geld naar huis sturen. En het land verliest er een deel van de meest dynamische en best opgeleide mensen mee.

Nood breekt wet
Misschien verbaast het wel dat na alle praat over Fort Europa zo open over die immigratie wordt gesproken. Maar nood breekt wet en als je naar de ontwikkelingen in de VS kijkt is het geen wonder dat Duitse bobo’s een hardere aanpak van neonazi's willen, omdat ze mogelijk buitenlandse hooggeschoolden ervan weerhouden om de Duitse arbeidsmarktproblemen op te lossen.
Arbeidsmigratie zou namelijk best eens een belangrijk wapen in de concurrentiestrijd kunnen worden. Even kort door bocht: de VS heeft een beroerd onderwijs systeem. Dat wordt opgevangen door de toestroom van studenten uit andere landen. Meer dan vijftig procent van doctoraten in de exacte wetenschappen wordt toegekend aan buitenlanders. En van die buitenlanders blijft bijna de helft in de VS hangen. In Silicon Valley, de meest dynamische locatie van de economie in de VS, is dertig procent van de werknemers in de high-tech industrie afkomstig uit het buitenland. Ook bijna dertig procent van de bedrijven daar wordt geleid door buitenlanders (veelal Chinezen en Indiërs) wat en passant deze bedrijven ook weer voordelen oplevert in het zakendoen met China en India, de twee dichtstbevolkte landen in de wereld.

Natuurlijk zijn er alternatieven, zoals het omscholen van mensen, het afschaffen van de VUT, latere pensionering en automatisering. Toch is dit schuiven met mensen voor het kapitalisme een goedkope oplossing. Zeker op korte termijn. En ook op langere termijn, en ook nu al, is het de vraag hoe gesloten grenzen kunnen zijn. Gesloten grenzen fungeren enkel nog als overheidspropaganda, om mensen illegaal en dus nog goedkoper te maken. Het voorstel van de FNV dat het dan wel de bedoeling is dat onze immigranten slechts een contract van vier jaar krijgen, omdat ze na vier jaar dankzij hun werkervaring zo weer een baan hebben in hun eigen land, is niet alleen moreel verwerpelijk, maar bovenal een droombeeld. Het is wel een stap vooruit vergeleken met hun malle idee dat Nederland moet streven naar een kennisintensieve economie, terwijl de Derde Wereld zich mag weiden aan de fysieke arbeid..
Natuurlijk zijn vluchtelingen en migranten welkom in Europa. Niet als goedkope wegwerparbeidskracht, maar als volwaardige deelnemers aan de samenleving. De FNV en GroenLinks zouden hun krachten beter kunnen concentreren op het organiseren van de huidige migranten en een gastvrij en menselijk migratiebeleid.