Over klassenstrijd en wat we eten

05.11.2014

Eten de rijken en de armen hetzelfde? Bepaalt ons inkomen ons dieet? Wie heeft tegenwoordig problemen met overgewicht? Hoewel de vraag naar gezond en voedzaam eten vanuit bepaalde kringen nogal eens misprijzend wordt bekeken als een 'modeverschijnsel, iets voor hippies en softies', is de realiteit toch wel anders dan zulke kortzichtige commentaren doen vermoeden. Ecologisch geteeld lokaal voedsel, 'direct bij de boer vandaan', verdedigen is echt heel 'revolutionair'.

Als we goed kijken, zien we hoe het huidige landbouwmodel wordt bepaald door de belangen van het kapitaal, grote ondernemingen (de agro-industriële sector en de supermarktketens) die proberen winsten te halen uit zoiets essentiëels als voedsel. Het kapitalistische systeem maakt in haar race om behoeften in (verkoops-)waren en rechten in privileges om te zetten, voedsel, en zeker kwaliteitsvoedel, tot een luxeproduct. Net zoals het huisvesting toegankelijk heeft gemaakt alleen voor wie het kan betalen. Eenzelfde lot staat onze gezondheidszorg en ons onderwijssysteem te wachten.

Niet alleen de logica van het kapitaal heeft een impact op onze voeding, ook de onzichtbare hand van het patriarchaat trekt aan de touwtjes van dit systeem. Hoe komt het anders dat diegenen die het grootste deel van de voedselproductie op zich nemen, de vrouwen, ook het meest honger lijden? Vergeten we niet dat volgens de FAO (de Wereldvoedselorganisatie van de VN), tussen 60% en 80% van de voedselproductie in het Zuiden door vrouwen gebeurt, maar het paradoxaal genoeg de vrouwen zijn die het meest honger lijden, wereldwijd 60%. Vrouwen bewerken het land, maar hebben dikwijls geen toegang tot landeigendom, de productiemiddelen of landbouwkredieten. Ik zeg dit niet om ideologische redenen, maar om duidelijk te maken dat wie vindt dat het idee van 'goed eten' een ding is van 'bobo's', bourgeois bohémiens, zoals ze in Frankrijk zeggen, niet verder van de werkelijkheid af kan zitten.

Als we de vragen beantwoorden waarmee we begonnen, wordt dit door de gegevens bevestigd. Eten de rijken en armen hetzelfde? Nee. Bepaalt ons inkomen ons dieet? Zeker. Een studie van het PAH, het Spaanse platform van mensen die getroffen werden door huisuitzetting, toonde dit zwart op wit aan: 45% van wie uit huis werd gezet had moeite om voldoende voedsel te kopen. Ons inkomen stelt grenzen aan wat we kopen: bij een lager inkomen vermindert de consumptie van vlees en vis, en in vergelijking met de periode van vóór de crisis ook de consumptie van vers fruit en groenten. Daartegenover is er een toename van het kopen van minder voedzame, industrieel verwerkte, calorierijke producten, zoals verpakt snoepgoed: koekjes, chocolade, pastijtjes, cakes. Onze sociale klasse, opvoeding en koopkracht bepalen wat we eten.

Dus, wie heeft er vandaag last van overgewicht? In het algemeen eten diegenen die minder hebben slechter. Als we kijken naar de kaart van het Spaanse schiereiland wordt dit duidelijk: de regio's met de hoogste armoedecijfers, Andalusië, de Canarische Eilanden, Castilla-La Mancha en Extremadura, hebben het hoogste percentage mensen met last van overgewicht. In de VS zijn het vooral de Afro-Amerikaanse en Latino-gemeenschappen waar overgewicht voor velen een probleem vormt. De crisis versterkt dus niet alleen het verschil tussen voedsel voor de rijken en voedsel voor de armen.

Vraagtekens zetten bij het heersende landbouwmodel en opkomen voor een alternatief dat de behoeften van mensen en het respect voor de aarde centraal stelt, betekent naar de kern van de klassenstrijd gaan. De vakbond van landbouwarbeiders in Andalusië, SOC (Sindicato de Obreros del Campo), onder leiding van Cañamero Diego en Juan Manuel Sánchez Gordillo, geen van beide makkelijk als 'kleinburgerlijk' te beschouwen, zijn hierover erg duidelijk. Zij bepleiten een levendig platteland, met land voor wie het land bewerkt, organische landbouw en een ander consumptiemodel. Dit is een gevecht ter verdediging van 'nobodies', de onderdrukten.

Opkomen voor lokaal geteeld, gezond eten, 'direct bij de boer vandaan', is de meest subversieve strijd denkbaar.

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in Publico.es, 31/10/2014. Nederlandse vertaling: Thomas Weyts.

Soort artikel
Reactie van:

Tim (niet gecontroleerd)

wo, 11/05/2014 - 19:25

Ik snap een groot deel van de argumentatie maar ik mis compleet de link tussen "goed" eten (vanuit gezondheidsperspectief) en lokaal geproduceerd eten en deze wordt in het artikel wel geïmpliceerd.

Verder gaat het artikel voorbij aan het feit dat veel mensen die in stedelijke omgevingen wonen niet lokaal kunnen eten. Er is te weinig lokale voedselproducerende capaciteit om iedereen te voeden waardoor het een elitehobby wordt. Zoals bijvoorbeeld de paar "wilde" paarden die in de polder rondlopen die jaarlijks geslacht worden en waar een enkelen vlees van kunnen kopen... "dan weet je tenminste zeker dat het beestje een goed leven heeft gehad" leuk initiatief (voor vleeseters) maar compleet onbereikbaar voor het grootste deel van de bevolking wegens te weinig kilo's en te veel euro's.

Reactie van:

Dora22 (niet gecontroleerd)

ma, 11/17/2014 - 13:58

Zelfs in Rotterdam kan ik lokaal eten kopen, niet alleen in speciale EKO winkels, ook bij de gewone groenteboer of volkstuiners in de buurt. In de winkels kan je opletten of groenten en fruit uit Holland komt. Is dat niet aanwezig, dan wat anders kopen dat er in dit seizoen wel is.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.