Borderless

19 July 2019

Reddingsplannen voor de winsten van de banken

Het is onjuist alleen het functioneren van de financiële markten te bekritiseren. De huidige problemen zijn onlosmakelijk verbonden met het hele kapitalistische systeem. Op de dag dat de Europese reddingsplannen bekend werden gemaakt gingen de beurskoersen omhoog om de dagen daarna weer naar beneden te gaan. Dit betekent dat de speculanten hebben begrepen dat de financiële crisis zal worden gevolgd door een recessie.

De enorme sommen die de nationale staten in de vorm van kredieten of deelnemingen ter beschikking hebben gesteld aan de banken zijn niet genoeg geweest om de financiële markt tot rust te brengen.
Dit debakel heeft in elk geval één positief effect gehad. Het heeft het idee dat een deregularisering tot een optimaal functioneren van de financiële markten zal leiden in diskrediet gebracht. Er zijn nog een paar onverbeterlijke aanhangers maar de meeste voormalige voorvechters van een grenzeloze liberalisering kennen nog maar een slogan: de dolgedraaide financiële markten moeten worden geregulariseerd. Ze hebben gelijk en ze geven de critici van de globalisering die al langer kritiek hadden op de ongebreidelde expansie van het financiële kapitaal nu gelijk.

Normaliter hebben de banken een bemiddelingsrol. Kort gezegd transformeren ze korte inleg in langdurige kredieten. Maar de rol van de banken is veranderd. Zij zijn actieve deelnemers geworden op de steeds speculatievere financiële markten. De overgebleven regelgeving konden zij met zeer complexe en moeilijk controleerbare technieken omzeilen. De oorzaak van de subprimecrisis is de schandelijke praktijk van de verkoop van kredieten. De banken kunnen van twijfelachtige kredieten afkomen door ze te mengen met andere kredieten en die tesamen als waardepapier te verkopen.
Daarmee worden de incassorisico’s in circulatie gebracht en verschijnen ze niet meer op de balans omdat de verkopende bank de cash op de balans kan zetten en de kopende bank de vorderingen tegen de aankoopprijs op de balans zet. De banken omzeilen daarmee de toezichtregels die vereisen dat ze een bepaalde hoeveelheid eigen kapitaal moeten aanhouden.
De aanhangers van de regulering verlangen dat de financiële markten weer terugkeren naar een normaal functioneren. Vele punten worden door hen bediscussieerd zoals de hefboomwerking (voor elke euro die binnekomt kan een x aantal euro's worden uitgeleend), de derivaten zoals de beruchte opties, de complexe termijnaankopen en -verkopen, de strikte scheiding tussen zakelijke banken en investeringsbanken, de standaard voor accountancy, de regels betreffende het toezicht, de belastingparadijsen. Op elk punt wordt door een reeks van financiële experts technische voorstellen gedaan.

Structurele ingrepen vermeden
Het probleem is dat kapitalisten helemaal geen zin hebben om werkelijke maatregelen te treffen. Zij willen niet eens partiële of provisorische maatregelen. Dat komt omdat het financiële wezen onlosmakelijk is verbonden met het 'productieve' kapitalisme en een onderscheid tussen de twee - zoals door Sarkozy wordt voorgestaan - onmogelijk is. De winsten van zowel de ene sector als de andere berusten op een gezamenlijke grondslag: de tendentiële stijging van de uitbuitingsgraad. Deze sectoren hebben daarom deyelfde belangen en het is geen toeval dat de Amerikaanse minister van financiën Henri Paulson eerder als algemeen directeur bij Goldman Sachs werkte.
Op zijn best zijn zij bereid enige maatregelen ter beteugeling van de bonussen et cetera maar ze reageren daarmee alleen maar op een schandaal van de tweede orde om zo te vermijden dat echt structurele maatregelen worden genomen.
Het is geen overdrijving om te zeggen dat noch in Paulsons plan, noch in de Europese plannen zich iets bevindt wat de de banken strikter reglementeert als tegenprestatie voor de hulp die ze van de nationale staten krijgen.
De deelnemingen zijn partiëel en van voorbijgaande aard. De banken moeten vlot worden getrokken en daarna weer aan de private sector worden overgelaten. Het doel van deze 'reddingsplannen' is 'het herstel van de winsten van de banken', zoformuleerde een Franse bankexpert die niet van anti-kapitalistische neigingen kan worden verdacht.
De enige manier om een werkelijk regulering van de banken te bewerkstelligen is de volledige nationalisering van de banken en de verzekeringsmaatschappijen. Het gaat hier niet om maximumeisen maar het gaat erom dat deze tegenstrijdige situatie een coherent antwoord vereist. Alleen een volledige nationalisering die niet van tijdelijke aard is maakt het mogelijk werkelijk 'de boeken te openen' en niet alleen de verliezen te nationaliseren. Alleen dan is het mogelijk de slachtoffers van het subprime-bedrog, in plaats van de winsten van de banken, te steunen.
De huidige crisis bewijst dat de bescherming van het private financiële systeem naar een sociale catastrofe leidt. Daaruit moet de ultieme conclusie worden getrokken: het krediet- en verzekeringswezen zijn openbare diensten. Het moet in dienst worden gesteld aan de huidige maatschappelijke behoeften en dient daarom onder democratisch bestuur te worden gesteld.

Zie ook: dossier antikapitalisten over de crisis

Dossier: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren