28 October 2020

Samen naar school

Als je een Nederlandse muis wilt vangen, moet je geen kaas in de val leggen, maar een bordje met het woord vrijheid boven het poortje hangen. Of beter twee poortjes, dan kan de muis immers kiezen door welk deurtje hij naar binnen gaat. Je zult zien dat de muis de val in loopt.

Het idee dat mensen vrij zijn als ze keuzes kunnen maken is een centraal onderdeel van de burgerlijke kapitalistische visie op vrijheid. Nederland is al meer dan driehonderd jaar kapitalistisch en die visie op vrijheid is overal waar te nemen. Politieke debatten zijn vaak discussies tussen mensen die voor meer en voor minder keuzevrijheid zijn. Het kader waarbinnen die keuzes worden gemaakt -de kapitalistische klassenmaatschappij- staat zelden ter discussie.

In Nederland hebben godsdienstige ouders het recht om hun kinderen naar een school te sturen waar ze alleen maar met kinderen van ouders met diezelfde godsdienst in aanraking komen. Deze praktijk heet in Nederland ‘vrijheid van onderwijs’. Uit deze vrijheid van onderwijs volgt de ‘vrijheid van schoolkeuze’. Als een Nijmegenaar zijn kind niet in Nijmegen maar in Wijchen naar de openbare lagere school wil sturen, dan mag dat.

Het autoverkeer naar scholen neemt als gevolg van deze vrijheid van schoolkeuze toe. Naar sommige scholen is het gevaarlijk om te voet naar school te gaan, zo veel auto's van ouders rijden er als de school begint of eindigt. Doordat steeds meer buurtkinderen naar verschillende scholen gaan ontstaan er geen netwerken van leerlingen, voormalige leerlingen en ouders. De vrijheid van schoolkeuze is slecht voor de sociale cohesie in buurten.

De vrijheid van schoolkeuze moet dus beperkt worden. Dat is niet gemakkelijk binnen het kader van de kapitalistische klassenmaatschappij. Deze vrijheid wordt immers door hoogopgeleide en welvarende mensen gebruikt om hun kinderen niet samen met de kinderen van minder opgeleide en minder welvarende kinderen naar school te hoeven sturen. De scheiding tussen zwarte en witte scholen is daarvan het resultaat.

De vrijheid van schoolkeuze heeft er -onder andere- ook toe bijgedragen dat de basisvorming mislukt is. Ouders hebben gewoon kunnen kiezen voor scholen waar de aloude indeling per niveau bleef bestaan. Maar de menging van leerlingen uit verschillende milieus, met verschillende vaardigheden, hoeft niet tot slecht onderwijs te leiden. Ervaringen uit Zweden en Engeland zijn juist positief. Maar de manier waarop het in Nederland is gebeurd schijnt er alleen maar toe te leiden dat leerlingen nog eerder op niveau geselecteerd worden. De basisvorming sluit trouwens niet uit dat begaafde leerlingen af en toe apart les krijgen. Soms kan dat positief zijn. Maar juist de Nederlandse gymnasia vervullen die functie niet, omdat ze volgepakt zitten met middelmatige leerlingen met hoogopgeleide dan wel welvarende ouders. De illusie dat leerlingen en ouders kunnen kiezen in het Nederlands onderwijs, verhult de realiteit dat kinderen geselecteerd en gesegregeerd worden.

Ondertussen gaat de onderwijsdiscussie in Nederland vooral over het al dan niet verbieden van hoofddoekjes en het al dan niet beperken van de vrijheid van onderwijs voor islamitische scholen. Rechts wil integratie van migranten bevorderen door het beperken van de vrijheid om hoofddoekjes te dragen. Dat is hypocriet - het schoolsysteem dat alleen maar selecteert en segregeert en mensen dus ook van elkaar isoleert, wordt niet aangepakt. Sommige linkse mensen komen op voor de vrijheid van leerlingen om hun identiteit te behouden en te uiten. Over de achterstelling van kinderen met laagopgeleide ouders in het huidige schoolsysteem hebben ze het minder vaak. Maar met hen is solidariteit nodig.

Wat betreft de discussie over de mogelijkheid om de ‘vrijheid van onderwijs’ voor islamitische scholen in te perken kan ik kort zijn. Het hele idee van de vrijheid van onderwijs moet afgewezen worden. Als het er op aan komt deze af te schaffen rekenen we niet op de VVD - die zal de vrijheid van schoolkeuze, het recht van ouders om hun kinderen naar elitaire scholen te sturen, nooit opgeven.
Zolang de vrijheid van onderwijs bestaat moeten ook moslims aan deze praktijk mogen meedoen. Het principe gelijke monniken, gelijke kappen geldt ook voor de zotskap van de vrijheid van onderwijs. Islamitische muisjes mogen zolang in alle vrijheid kiezen welk deurtje ze nemen als ze hun kooitje binnen gaan. Sterker nog, zolang ze dat doen zijn ze volledig aangepast, volledig geïntegreerd in het kader van de Nederlandse burgerlijke cultuur. Aan ons de taak dat kader open te breken.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren