De tentoonstelling ‘Ongehoord, Verzamelde Vrouwen’ in Museum Gouda, neemt de bezoeker mee door eeuwen van vrouwengeschiedenis in Nederland. De tentoonstelling bestrijkt een lange periode en is ingedeeld naar de verschillende feministische golven. 

Bezoekers van de tentoonstelling worden begroet door een aantal kleine hangende klokjes. Deze nodigen bezoekers uit om nog meer klokjes uit een doos te halen, en daarop de naam te schrijven van een vrouw die een stem verdient. Af en toe komt er iemand langs die met zijn handen over de klokjes strijkt, waardoor een aangenaam en etherisch geluid ontstaat. De titel van dit werk is ‘Laat Haar Naam Klinken’, met het idee dat alle namen samen een instrument vormen dat gemaakt is van al die vrouwen die gehoord moeten worden.

Het Gouda Museum is een belangrijke locatie voor een dergelijke tentoonstelling, omdat het een plaats inneemt in de Nederlandse feministische geschiedenis. De tentoonstelling is gewijd aan Josine de Bruyn Kops, de eerste vrouwelijke directeur van het museum in 1976, die er een beleid van maakte om vrouwelijke kunstenaars onder de aandacht te brengen in een tijd waarin dat nog een zeldzaamheid was. De tentoonstelling toont ook stukken die haar persoonlijk door kunstenaars zijn geschonken.

De tentoonstelling biedt een kijkje in het leven van vrouwen door de eeuwen heen, beginnend rond 1600. De eerste vrouwen die aan bod komen, waren meestal afkomstig uit de hogere klasse, doorgaans van adel, die erin geslaagd waren om rigide genderrollen te vermijden. In de huidige tijdgeest kan je hen meer zien als ‘girl boss’ dan als vertegenwoordigers van een bredere strijd voor bevrijding. Verder zijn er ook handgemaakte stukken te zien, die het werk van vrouwen met specifieke vaardigheden tonen, zoals borduren of glasgraveren. Een bijzonder indrukwekkend stuk is een portret van een vrouw die in 1916 tijdens de bevalling was overleden, in een tijd waarin dit een veelvoorkomende doodsoorzaak was. Het portret is verfraaid met fijne patronen gemaakt van mensenhaar, een populair aandenken uit die tijd.

De tentoonstelling besteedt naast de verhalen van rijkere vrouwen ook aandacht aan vrouwen uit de arbeidersklasse, maar zonder duidelijke analyse. Het grootste werk richt zich op vrouwen die in de kaarsenfabriek in Gouda werkten. De tentoonstelling vestigt de aandacht op de grote loonkloof tussen mannen en vrouwen in de fabriek en wijst ook op de ongelijkheid in pensioenen. De Stearine Kaarsenfabriek in Gouda introduceerde in 1883 een ouderdomspensioen voor mannen, maar vrouwen werden hiervan uitgesloten. Vrouwen moesten namelijk stoppen met werken zodra ze trouwden. Ongehuwde vrouwelijke arbeiders waren aangewezen op liefdadigheidsinstellingen. Eén van die instellingen is te zien in de op een schilderij van een bejaardentehuis genaamd Het Bosje Hofje.

Het meest hedendaagse stuk uit de tentoonstelling is een enkele foto van Rkia Majourhate, een inwoner van Gouda die in 1977 vanuit Marokko naar Nederland emigreerde. Dit kunstwerk geeft een stem aan de ervaringen van immigranten en vertelt hoe Rkia een café runde in Gouda en op vrijdag couscous kookte waar iedereen gratis van kon eten.

De stukken samen maken zichtbaar hoe opeenvolgende feministische golven zich in Gouda zelf en in Nederland als geheel hebben voltrokken. Bij het verlaten van de tentoonstelling passeren bezoekers de klokkenspelen, die symboliseren dat de verhalen doorgaan en dat er nog meer stemmen te horen zijn.

De tentoonstelling Ongehoord – verzamelde vrouwen is nog tot 22 februari te bezoeken in Museum Gouda.

Overgenomen van Socialisme.nu.