De strijd om de pensioenen is onderhand in bijna elk land van de EU gevoerd. Eerder al kwamen Italianen en Fransen (een miljoen!), Nederlanders en Duitsers op straat om te protesteren tegen verslechteringen in hun pensioen. En nu in België. Begin oktober heeft de regering Verhofstadt een beleidspakket gepresenteerd met 66 maatregelen over de reorganisatie van het brugpensioen (pre-pensioen), de financiering van de sociale zekerheid en de koppeling van de uitkeringen. De drie onderwerpen hebben inhoudelijk niets met elkaar te maken, maar zijn op dezelfde onderhandelingstafel beland om de ‘uitruilmogelijkheden’ te vergroten.
Over de uitkomsten van twee van de drie onderwerpen zijn de drie vakcentrales tevreden: het is vastgelegd dat de vijf miljard (de lastenverlaging ten bate van ‘de patroons’ van een paar jaar eerder) die de sociale zekerheid jaarlijks tekort komt, betaald blijft worden door de overheid. En er is een ‘onderhandelingsmoment’ afgesproken tussen de sociale partners om te praten over aanpassing van de uitkeringen aan de welvaartsstijging.
De wijzigingsvoorstellen voor het brugpensioen hebben wel een dikke onvoldoende gekregen. Het opschroeven van de leeftijd van 58 naar 60 jaar, de bijkomende voorwaarde van 30 jaar dienst en bij zware beroepen de geleidelijke verhoging van het aantal dienstjaren van 35 naar 38, de eis om elk geschikt werk aan te pakken op straffe van korting voor mensen die door een reorganisatie op hun 50e op brugpensioen ‘gaan’... de vakbonden zijn er niet blij mee. Ook in meer algemene termen worden de maatregelen bekritiseerd: ‘Het ABVV heeft altijd gesteld dat men de jongerenwerkloosheid niet zal oplossen door alle oudere werknemers te verplichten langer aan de slag te blijven.’ De claim van de regering dat het onvermijdelijk is dat er wordt gesneden in het brugpensioen opdat ‘onze kinderen’ nog kunnen genieten van de sociale zekerheid (vandaar ‘generatiepact’) wordt niet gedeeld door de bonden. Wat overigens niet wil zeggen dat de bonden breken met het verhaal over de vergrijzingsproblematiek; er worden andere oplossingen binnen een gedeeld discours aangedragen.

21 treinen en 600 bussen
De radio draait die vrijdag alleen maar muziek. Best fijn. Niet lang nadat ik ben opgestaan komt er een luidruchtige groep vakbondsleden door de straat met op kop een groot spandoek met het beeldmerk van ‘Delhaize’, een van de duurdere supermarkten. Ik kijk snel of ik personeel van de winkel van twee straten verder herken - dat winkelt toch leuker – maar in de gauwigheid zie ik niemand. Overal in de stad blijken groepen demonstranten ‘rond te zwerven’ in afwachting van het begin. Uiteindelijk wordt een half uur eerder begonnen dan gepland; het startpunt wordt overspoeld. De bonden hebben aan de spoorwegarbeiders gevraagd om wél te blijven werken zodat alle anderen zich per trein naar Brussel konden verplaatsten. Gevolg: 21 extra treinen. Ook zijn er 600 bussen door vakbondsafdelingen gevuld. De opkomst is met 100.000 mensen groter dan de gehoopte 70.000.
Deze landelijke begroting is niet de eerste actie rond het brugpensioen. Drie weken eerder, op 7 oktober, heeft het ABVV (de socialistische en tweede vakbond van het land) een nationale staking uitgeroepen met een opvallend grote navolging. De andere twee vonden het op dat moment, nog vóór de gesprekken met de regering, te vroeg. Deze verwijdering groeide de dagen na de staking uit tot een diepe kloof vol wederzijde beschuldigingen.

Werken is een recht
De vrede tussen beide kampen werd getekend toen bleek dat er inderdaad niets te halen viel bij de regering en versnelde door een hoogoplopende discussie over ‘het recht op staken’ versus ‘het recht op werk’. De laatste stelling werd opgeworpen door werkgeverszijde in reactie op wegblokkades die ABVV-leden her en der hadden opgezet om het maximale uit hun staking te halen. Een radiospotje van de werkgeversorganisatie (“Staken kost handenvol geld. Staken brengt jobs in gevaar.”), dwangsommen voor elke werkwillige die wordt tegengehouden (10.000 euro p.p.p.u.) bij de verschillende bedrijfsstakingen volgend op de algemene staking waren het gevolg.
De grootse opkomst van de 28e oktober zou ook wel eens hiermee te maken kunnen hebben. Het recht op brugpensioen is gekoppeld aan reorganisaties, enkel dan kan er (voor het overgrote deel van de werknemers) gebruik van worden gemaakt. En ook al wordt er bij het leven gereorganiseerd het lijkt niet aannemelijk dat de huidige woede enkel verband houdt met die twee jaar langer werken bij een eventueel brugpensioen. De kans is groter dat mensen er ook gewoon genoeg van hebben. Genoeg van de lastenverlichtingen, genoeg van hun werkloosheid, van de werkdruk, van de grote auto van hun baas. En dan dat ook nog eens niet mogen staken? Dacht het niet!

Saskia Mannessen is werkzaam bij TIE-Netherlands. Voor mee info: www.tie-netherlands.nl

Andere recente artikelen:
Vakbonden
21-11-2005 Bolkestein is nog niet dood
21-11-2005 Voor een strijdbare bond
24-09-2005 ´Het besef groeit dat het anders moet´
15-07-2005 Er beweegt weer wat
08-03-2005 Stilte voor de storm
15-11-2004 Actie loont: Een andere vakbeweging is mogelijk
06-11-2004 ´Sociaal akkoord: Winst door actie, Nederland verdient beter!´
01-10-2004 ‘De bond moet terug naar de basis’