‘Een deel van de media wekt de indruk dat het bij de brand niet alleen ging om geïllegaliseerden, maar ook om bolletjesslikkers. Maar in het gedeelte van het detentiecentrum waar de brand was, zaten alleen vluchtelingen. In het gedeelte ernaast zaten mensen die verdacht worden van drugssmokkel. Maar daar was geen brand.’
Petra Schultz had geen cliënten in het detentiecentrum op Schiphol. Het ASKV/Steunpunt Vluchtelingen ondersteunt afgewezen, uitgeprocedeerde asielzoekers, die niet kunnen terugkeren naar hun land. ‘We hebben wel cliënten die in uitzetcentra worden vastgehouden. Die hadden ook daar kunnen zitten. Wij hebben goede contacten met de Haarlemse organisatie Stem in de stad, een club uit de kerkelijke hoek. Een Turks Koerdische vluchteling die zij huisvestten, Kemal Sahin, is omgekomen bij de brand. Evenals zijn Turks Koerdische celgenoot, Mehmet. Mehmet had de laatste dagen nog een paar keer gebeld naar Stem in de stad om te vragen of ze hem konden helpen. Omdat het zo slecht met hem ging,’ zegt Petra.
Naast ondersteuning van die vluchtelingen richt het ASKV/Steunpunt Vluchtelingen zich op politieke verandering. Op de strijd tegen het steeds repressiever wordende vluchtelingenbeleid in Nederland.

Spuigaten
‘Het loopt echt de spuigaten uit met dat beleid. Er is nu heel veel ophef over het feit dat dossiers van vluchtelingen worden overhandigd aan autoriteiten in het land van herkomst. Maar dat zijn geen uitzonderingen. Dat gebeurt veel vaker Wij hebben een Armeniër uit Azerbeidzjan als cliënt gehad. Hij wilde meewerken aan zijn terugkeer naar Azerbeidzjan, maar de ambassade van Azerbeidzjan gaf hem geen reisdocumenten om terug te keren. Daarom ging hij naar het vertrekcentrum Ter Apel, om de IND om hulp bij terugkeer te vragen. Hij heeft hier weken gezeten. Een gesprek met de IND kon hij, verder gebeurde er niets. Bij het tweede gesprek werd hij in de boeien geslagen en naar het uitzetcentrum in Schiphol gebracht. De rechter oordeelde dat zijn detentie onrechtmatig was, waardoor hij vrij kwam en de brand gelukkig niet meemaakte. Hij is, na zijn vrijlating, alsnog naar een gesprek met de IND en de consul van Azerbeidzjan gegaan, de laatste twee bekeken daar zijn asieldossier. Zo ‘regelt’ de IND dat mensen terugkunnen naar hun land. Wat er daar met mensen gebeurt maakt ze niet uit.
‘Het beleid is in toenemende mate gericht op afschrikking. Eigenlijk zijn de uitzetcentra niet bedoeld voor mensen die langere tijd blijven zitten. Maar veel asielzoekers zijn gewoon niet uitzetbaar. Steeds meer mensen die in het vertrekcentrum in Ter Apel niet langer vastgehouden kunnen worden, komen in uitzetcentra aan de grenzen terecht. In Schiphol zitten mensen soms maanden vast, terwijl dat deportatiecentrum helemaal niet bedoeld is voor detentie langer dan een paar weken. Het doel is mensen bang te maken dat ze, als ze niet meewerken aan deportatie, in de gevangenis terecht komen. Die angst zorgt ervoor dat mensen zich niet langer in de openbaarheid begeven. Dat scheelt Verdonk veel problemen en onrust in de samenleving. In Ter Apel bijvoorbeeld, is het protest tegen de manier waarop vluchtelingen worden behandeld gegroeid sinds de mensen daar dag in dag uit met die vluchtelingen te maken hebben. Door vluchtelingen de clandestiniteit in te duwen probeert Verdonk het contact tussen autochtone Nederlanders en vluchtelingen te beperken. Het is echt onmenselijk beleid.’

Oppositie
Hoogleraar migratierecht Thomas Spijkerboer aan de VU Amsterdam bepleitte in NRC Handelsblad van zaterdag 5 november een fundamentele herziening van het vluchtelingenbeleid. Hij stelt dat de lauwe reactie op de dood van de elf vluchtelingen op Schiphol tekenend is voor de desinteresse die is ontstaan voor het lot van vluchtelingen. In toenemende mate zijn vluchtelingen een probleem geworden. De gevolgen zijn ongelooflijk. Zo is het aantal mensen dat aan de grenzen van Europa omkomt als gevolg van de steeds verhevigende grensbewaking, toegenomen van 57 in 1993 tot 835 in 2004. Dat is twee tot drie mensen per dag. Daar is Europa direct of indirect verantwoordelijk voor.
Petra Schultz: ‘Het politieke verzet schiet tekort. De belangrijkste oppositionele stemmen nu, GroenLinks en de SP, blijven de uitzetcentra op zich als een feit zien. Maar ik blijf zeggen: het is een politieke keuze mensen op deze manier te behandelen. Asielzoekers zijn geen criminelen en horen niet in detentiecentra thuis. De uitzetcentra moeten principieel ter discussie komen. En afgeschaft worden als eerste stap op weg naar een gastvrij en humaan vluchtelingenbeleid.’

Andere recente artikelen:
Migranten en illegalen
21-11-2005 Alleen plichten en sancties
15-07-2005 Antilliaanse jongeren en Verdonk
15-07-2005 ‘Op migratie is een linkse kijk nodig’
10-05-2005 Naar een nieuw antiracistisch elan
08-03-2005 Gezocht: antiracisme beweging
08-03-2005 Het einde van het asielbeleid