28 October 2020

Zorgstelsel in de uitverkoop

De invoering van het nieuwe zorgstelsel zal volgens de regering de zorg betaalbaar houden. Maar het nieuwe systeem resulteert in meer verspilling: reclamekosten, slechte communicatie tussen zorginstellingen en toenemende bureaucratie voor verzekerden, patiënten en zorgverleners. Het verschil tussen ziekenfonds en particulier verdwijnt. Een uiterst efficiënte VVD lobby dient op die manier het belang van de verzekeringsmaatschappijen.

Volgens de liberale economische theorie vindt de moderne geëmancipeerde burger het geweldig om zijn zorgverzekeraar te kunnen kiezen. Maar is dat echt zo? De meeste Nederlanders peinzen er niet over van energiemaatschappij te veranderen. Dat is niet alleen veel te veel administratieve rompslomp, maar mensen hebben ook belangrijkere en leukere dingen aan hun hoofd dan het maken van ingewikkelde prijsvergelijkingen. Bovendien kunnen mensen ook nauwelijks een geïnformeerde keuze maken. Wie Bossche Bollen koopt, kan de prijs en de smaak van die dingen bij verschillende bakkers vergelijken. Maar iedereen die bijvoorbeeld mobiel belt weet dat de aanbiedingen van de verschillende maatschappijen niet te vergelijken zijn.

Werkelijke keuze
Dat probleem wordt alleen maar groter als om gezondheidszorg gaat. Ten eerste omdat je mobiele telefoon lang zo belangrijk niet is als je ziektekostenverzekering. Maar bovenal omdat je niet weet hoe belangrijk het is dat een bepaalde behandeling bij de ene verzekeraar wel in het pakket zit en bij de ander niet. Maar het gevolg is natuurlijk wel dat mensen met de onzekerheid blijven zitten. Zijn ze wel goed verzekerd, mocht ze ooit iets overkomen?
Moderne marketingsonderzoekers hebben trouwens onderzoek gedaan naar keuze bij consumenten. Ze gaven klanten van een supermarkt bonnen waarmee ze korting konden krijgen op een nieuw merk jam. Het bleek dat naarmate er meer smaken van die jam in het rek stonden er minder mensen een pot kochten. Mensen worden moe van het grote aantal keuzes dat ze dagelijks moeten maken. Dat is geen argument tegen meer democratie. Waar het om gaat dat veel mensen in het huidige kapitalisme overweldigd worden door het aantal keuzes. Tegelijkertijd hebben mensen als producent, op hun werk, eigenlijk nauwelijks vrijheid om keuzes te maken. Alle verhalen over de geëmancipeerde burger ten spijt, heeft de Nederlandse consument die anno 2005 kan kiezen uit twintig soorten chocoladerepen en achttien soorten augurken, nog steeds geen enkele inspraak in de benoeming van een nieuwe baas op de afdeling waar hij werkt. Wat dat betreft is in de afgelopen honderd jaar helemaal niets veranderd. En het is juist de manier waarop mensen op hun werk als onmondige kinderen worden behandeld, die mensen zo wanhopig maakt om via consumptie een individuele identiteit te realiseren. Zo blijft het leven vol onzekerheden. Men blijft zich afvragen: heb ik wel de juiste keuze gemaakt.

Geïnformeerde keuze
Eén van de problemen aan marktwerking is dat gefundeerde keuzes moeilijk te maken zijn. Dat is niet alleen een probleem voor de verzekerden, maar dat is het net zo goed voor de verzekeraars als ze diensten kopen bij zorginstellingen. Het is buitengewoon moeilijk om een inzicht te krijgen welke instelling nu het meest effectief en het meest efficiënt werkt. Dat is ook precies de reden dat de zorgverzekeraars het conflict aangingen met de huisartsen over de plicht informatie te geven over wat er tijdens het spreekuur wordt besproken. De huisartsen –herkenbare bakens in een anonieme maatschappij- moesten het uiteindelijk afleggen tegen de kapitalistische bureaucratie van de zorgverzekeraars.
Naarmate de marktwerking in de zorg toeneemt, zullen sommige instellingen misschien gaan verzwijgen dat er goedkopere alternatieven bestaan voor een bepaalde behandeling, omdat dat alleen maar ten koste van winst gaat. En naarmate zorginstellingen zich steeds meer als concurrenten gaan beschouwen, zullen ze er steeds meer toe overgaan om succesvolle behandelmethoden geheim te houden. Een diëtiste die in twee ziekenhuizen werkte, hoorde, nadat ze een succesvolle innovatie had ontwikkeld, een collega het grapje maken: ‘Dat ga je toch zeker niet bij de concurrent vertellen.’ Dat is nu nog een grapje, maar het is ook de logica van de markt.
Het is bovendien maar de vraag of verzekeraars inderdaad gaan concurreren op prijs en kwaliteit. Als de ene aanbieder op prijs gaat concurreren, doet de andere aanbieder dat ook. Dat weet zo’n zorgverzekeraar en het is heel goed mogelijk dat hij daar niet voor kiest. Zorgverzekeraars zullen zich vooral wel gaan profileren door reclamecampagnes naar bepaalde doelgroepen. In de eerste negen maanden van 2005 werd een bedrag van twee euro per verzekerde uitgegeven aan reclame. In totaal een bedrag van 33 miljoen euro premie-inkomsten die beter besteed hadden kunnen worden aan de zorg zelf. De ervaring bij de geprivatiseerde energiebedrijven doet vermoeden dat de reclamekosten nog verder zullen stijgen.

Ervaringen in de VS.
Wat marktwerking in de zorg betekent, kun je het beste zien in de VS. Nergens in de ontwikkelde wereld hebben zo veel mensen geen ziektekostenverzekering. Tegelijkertijd wordt er per hoofd van de bevolking nergens zoveel betaald aan zorgverzekeringen. Dat komt doordat de zorgverzekeraars –kapitalistische bedrijven- gigantische administratieve kosten hebben. Gemiddeld geven deze Amerikaanse ziektekostenverzekeraars 13 tot 14 procent van hun premie-inkomsten uit aan overhead. Bij het door de staat georganiseerde Medicare –een verzekering voor bejaarden en gehandicapten - zijn de administratieve kosten maar twee procent. In Canada, waar geen verzekeringmaatschappijen bestaan en de zorg voor iedereen betaald wordt uit de belastingen, bedragen de overheadkosten maar een procent. Amerikaanse zorgverzekeraars zijn veel geld kwijt aan reclame en aan administratie. Maar het belangrijkst is natuurlijk ook dat de verzekerden meebetalen aan de winst die de zorgverzekeraars en de zorgverleners elk jaar uitkeren. De marktwerking in de VS is duur en tegelijkertijd zijn er veel mensen niet verzekerd. Let wel, het Nederlandse systeem wordt in die zin nog meer marktgericht dan het Amerikaanse, waar bejaarden en gehandicapten door de staat verzekerd worden.

General Motors investeert tegenwoordig dan ook liever in het Canadese Windsor dan in het Amerikaanse Detroit, omdat de kosten voor gezondheidszorg daar veel lager zijn. In een brief aan het parlement spraken de CEO’s van de Canadese vestigingen van General Motors, Daimler-Chrysler en Ford hun tevredenheid uit over het Canadese stelsel. Dat deze machtige bedrijven er niet in slagen in de VS zelf een dergelijk systeem in te voeren is opmerkelijk. De Amerikaanse verzekeraars zijn blijkbaar zelfs machtiger dan de drie grootste autofabrikanten bij elkaar. Dat is overigens ook een aanwijzing dat de winsten in deze sector gigantisch moeten zijn.
Het nieuwe zorgstelsel levert er dus in ieder geval geen bijdrage aan dat ‘wij niet door de Polen en de Chinezen weggeconcureerd worden’ zoals dat heet. Het voorbeeld van General Motors maakt het zelfs aannemelijk dat er wel eens arbeidsplaatsen verloren kunnen gaan als gevolg van het nieuwe zorgstelsel. De invoering van het nieuwe stelsel is vooral een teken van de manier waarop de grote verzekeraars –misschien wel het deel van het Nederlandse bedrijfsleven met het sterkste politieke netwerk- hun belang hebben doorgezet. De Groene Amsterdammer publiceerde onlangs een artikel waarin uit de doeken werd gedaan hoe VVD’ers –de traditionele partij van het financiële kapitaal- op bijna alle strategische posten in de zorg zitten.

Zekerheid
Mensen verzekeren zich omdat ze behoefte hebben aan zekerheid. Met name tegen risico’s waarvan ze weten dat als ze er niet zelf door getroffen worden, iemand anders er wel door getroffen wordt. Omdat we toch allemaal hetzelfde zijn. We zijn als klein kind hulpbehoevend, als jonge volwassene krijgen we wat sneller een SOA, later krijgen veel mensen zelf kinderen en als we oud worden hebben we allemaal weer veel behoefte aan zorg. Veel mensen zijn zelf of kennen iemand die ziek, gehandicapt of chronisch ziek is. We staan allemaal ook relatief machteloos tegen dit soort zaken. Juist als we allemaal hetzelfde pakket hebben, is de kans het grootst dat we ook hulp krijgen bij zaken waarvoor we niet verzekerd zijn. Mensen zullen dan niet reageren door te zeggen: ‘Dan had je maar net als mij een verzekering moeten nemen waarin die behandeling wel in de polis stond.’ Die behoefte aan zekerheid voor risico’s die ons allemaal kunnen treffen, wordt door het kabinet Balkende genegeerd. Maar dat kabinet heeft er een sport van gemaakt om mensen bang en onzeker te houden. De bureaucratische rompslomp zal ons vooral treffen als we werkloos zijn, het no-claim stelsel als we ziek zijn en het ergste is dat we dit op de lange duur misschien ook nog gewoon gaan vinden. Laten we niet onze eigen bestaanszekerheid, maar die van Balkenende ondergraven.

Andere recente artikelen:
De regering
20-09-2003 Koud en kil

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren