Na meerdere overleggen en kleinschalige acties blijft het kabinet-Jetten vasthouden aan de nullijn voor rijksambtenaren. Vakbonden FNV, CNV en anderen stapten uit de loononderhandelingen en de FNV organiseerde op 3 maart een landelijke staking. Duizenden rijksambtenaren kwamen in Den Haag bijeen om hun onvrede te laten horen over de plannen.

Het PVV-kabinet besloot in 2024 tot het instellen van een nullijn voor ambtenaren in 2026. Tegelijkertijd stelde het kabinet wel de positie van uitvoeringsorganisaties te willen versterken, maar dat is onmogelijk als het kabinet de nullijn aanhoudt. Het kabinet-Jetten zet de lijn van het vorige kabinet door en wil 1,4 miljard euro bezuinigen op de ambtelijke uitgaven.

Het kabinet wil dit vooral bereiken door het aantal rijksambtenaren te verminderen met 22 procent. Het verminderen van het aantal ambtenaren levert echter niet onmiddellijk een bezuiniging op voor het begrotingsjaar 2026 waardoor er een gat in de begroting valt. Om dit gat op te vangen wil het kabinet rijksambtenaren over 2026 op de nullijn zetten. Dat betekent dat er voor 160.000 rijksambtenaren geen loonsverhoging is en zelfs geen inflatiecorrectie.

Effectief betekent dat een achteruitgang in de koopkracht. Bovendien betekent een loonstop ook dat het moeilijker is om deze ambtenaren te behouden en te werven voor het werk van uitvoeringsorganisaties als DUO, Dienst Justitiële Inrichtingen en Rijkswaterstaat. Deze uitvoeringsorganisaties kampen al jaren met hoge werkdruk en personeelstekorten. Daarmee wordt niet alleen het inkomen van deze ambtenaren ondermijnd maar ook de kwaliteit van de publieke dienstverlening.

Drie keer geraakt

Voor veel rijksambtenaren voelt dit als een driedubbele klap. In de eerste plaats doordat de bezuinigingen zorgen voor minder ambtenaren, een verhoging van de werkdruk maar zonder dat hier een loonstijging tegenover staat. Ten tweede kregen rijksambtenaren als reparatie voor een eerdere nullijn recent wel een loonsverhoging. Met het inzetten van de nullijn van 2026 wordt deze hoognodige compensatie weer afgepakt. Ondertussen hebben ambtenaren bij de gemeenten en politie wel hun loonsverhoging en inflatiecorrectie gekregen. Tot slot voelen de bezuinigingen op Rijksambtenaren extra wrang omdat het kabinet zichzelf tegelijkertijd een salarisstijging van 15 procent gunt.

De staking van het FNV werd ingezet op 3 maart en trok meer dan 3000 rijksambtenaren van verschillende overheidsonderdelen zoals het ministerie van Buitenlandse Zaken, de Belastingdienst, het gevangeniswezen en het KNMI. De voorgestelde nullijn en bezuinigingen raakt hen allemaal.

Diverse stakers gaven op het podium aan dat rijksambtenaren voor de samenleving werken en zonder hen de maatschappij niet zou draaien. De voorgestelde nullijn is in hun ogen een teken van gebrek aan respect voor het werk dat ze doen. Tijdens de staking leefde er ook een gevoel dat een sterke samenleving niet kan zonder een sterke overheid. Verder werd er toegelicht dat de kosten om te leven stijgen maar dat tegelijkertijd de lonen worden bevroren. Zo worden de kosten voor het levensonderhoud steeds onbetaalbaarder.

Naast de looneisen gaven rijksambtenaren uit het gevangeniswezen aan dat het ze ook gaat om verbeterde arbeidsomstandigheden. Jarenlang vraagt men in deze sector bijvoorbeeld om verbetering van de nazorg van personeel in situaties van geweldsincidenten. In combinatie met bevriezing van de salarissen vrezen zij dat de werkdruk te groot wordt en werknemers weglopen uit het gevangeniswezen.

Twee Kamerleden van PvdA/GroenLinks en de SP spraken de menigte toe waarin zij ook aangaven dat ze er in de Tweede Kamer alles aan zullen doen om de nullijn en de taakstelling tegen te gaan. Naar eigen zeggen hebben ze daarmee wel een stem nodig van de rijksambtenaren zelf en de vakbonden.

Verzet

Met een versterking van het geluid van rijksambtenaren in de landelijke politiek ligt er ook een taak voor de vakbonden en werkenden zelf. Aan de ene kant moeten de vakbonden laten zien wat ze kunnen betekenen voor werkenden. Aan de andere kant zullen rijksambtenaren ook zelf de waarde van een vakbondslidmaatschap moeten inzien en daarmee de wil en organisatie tonen om te kunnen staken. Het draait dan niet zozeer om het versterken van de stem van politieke partijen in de Kamer, maar vooral om het verenigen van werkenden op de werkvloer om zo samen een front te vormen richting werkgevers.

De FNV maakt zich op voor een verdere strijd tegen de nullijn. Op 14 april volgt er een nieuwe landelijke 24-uursstaking verspreid over steden zoals Groningen, Utrecht, Apeldoorn, Maastricht, Rotterdam, Eindhoven en Amsterdam om de druk op het kabinet verder te vergroten. Het is belangrijk dat rijksambtenaren ook 1 mei aangrijpen als landelijke actiedag om samen met andere sectoren in actie te komen tegen de nullijn, maar ook tegen bijvoorbeeld de afbraak van de ww en wia. Samen staan we sterker.

Foto: Stakende rijksambtenaren op 3 maart bijeen in Den Haag.

Overgenomen van Socialisme.nu.